Taha Toros Arşivi, Dosya Adı: Nazım Hikmetİstanbul Kalkınma Ajansı (TR10/14/YEN/0033) İstanbul Development Agency (TR10/14/YEN/0033

Berk, N. İlhan

Istanbul Sehir University Repository

Dünyamızın Bugünkü Şairleri
Nâzım Hikmet - Aragon - Éluard - Pablo Neruda - 
Garcia Lorca - Langston Hughes
Şiir gün günden daha çok 
dünyalaşıyor. Roman gibi, hi­
kâye gibi, tiyatro gibi öteki ya­
zı çeşitleri gibi, dünyanın bir 
ucundaki insanların malı olma­
ya doğru gidiyor. Bir romancı, 
başka dilde yazdığı halde, ken­
dini bize yine bir romancı ola­
rak tanıtmakta nasıl geri kal­
mıyorsa; bir şair için de mese­
le yine ayni olmağa doğru gidi­
yor. Dünyamızın bugünkü şair­
lerini eskiye göre, bugün daha 
kolaylıkla tanıyorsak, bunun 
sebepleri herhalde bugün şiirin 
düne nisbetle daha çok sevildi­
ğinden değildir. Olsa olsa her 
şeyden önce, bugünkü şiirin 
dünkü şiirden bir hayli farklı 
olmasındandır, bugün şiir bir 
dünya şarkısı olmaya doğru gi­
diyor. Dünyanın dört bucağın­
daki şairlerin bu gayreti gün 
günden daha belli oluyor. Şii­
rin bir dünya şarkısı olması 
fikri ise, yenidir sanırım. Eski­
den bunu öyle kolay kolay kim­
se söyleyemezdi. Eskiden de şiir 
bir şarkı idi, büyüktü, erişil­
mezdi; ama daha çok kendi 
memleketinde, kendi dilinde bir 
şarkı idi, büyüktü. Şiirin yaz­
dığı dili bilmeyen birine, o şii­
rin büyük bir şair olduğunu 
anlatmak son derece güçtü. 
Kazara biri, bunu anlatmağa 
kalksa, verdiği örneklerle ka­
bul ettiremezdi. Onun için ola­
cak, herkes örnekten çok, dü­
pedüz, fikirleriyle savunurdu. 
Bir gün, şu bildiğimiz koca 
Goethe yok mu? İşte onun şiir­
lerini, fransızeaya çevirmişler, 
hem de büyük bir mütercim, 
tuttum onu okudum. Hemen 
söyliyeyim ki, Goethe’nin bü­
yük olduğuna kendimi bir tür­
lü inandıramadım. Goethe, o 
şiirleriyle üçüncü derecede bile 
bir şair değildir. Etrafa sorup 
soruşturdum. «Goethe’nin dili 
önemli» dediler. Hangi şairin 
dili önemli değil ? Ama şiir sade 
dil mi, demektir? W. Whitman 
için dilin mühim olmadığım 
kim söyleyebilir? Ama Whit­
man’! Çince'ye çevirin, yine bü­
yük şairdir. Yalnız o mu? He- 
— 4 —
men bütün yeni şairler öyledir. 
İşte Nazım Hikmet, Federico 
Garcia Lorca-, Langston Hug­
hes, Pablo Neruda; daha nice­
leri her dilde büyüktürler.
Büyüktürler çünkü şiir on­
ların elinde yeni bir mâna ka­
zanarak, bütün insanoğulları- 
nın olmuştur. Nasıl? Çünkü ye­
ni şairler şiiri sade dilden iba­
ret anlamıyorlar. Dil, bir şair 
için elbetteki en önemli bir va­
sıtadır, bir bakıma da gayedir 
ama, bütün iş bundan ibaret 
de değildir. Bütün büyüklüğü­
nü dile bağlayan şair, bugün sa­
de kendi memleketinde, o da 
pek az bir azınlık tarafından 
anlaşılan, yahut sevilen diye­
lim, bir şair oluyor. Çünkü şii­
ri biz dili için değil, şiir olduğu 
için okuyoruz. Yeni şair ise dili 
ilk kazanılacak bir hedef bili­
yor. Ondan sonra da iıem ken­
di milletinin halklarına, hem de 
dünya halklarına yayılmayı, 
bunun için de eskilerden başka 
olmanın lüzumuna şiddetle 
inandığından, şiirin genişleme 
imkânlarını arıyor. Bugün bu 
yüzdendir ki, hangi dilden olur­
sa olsun, bir şiirin tercüme edi- 
lemiyeceği fikri gittikçe değe­
rini kaybediyor. Bugün şiirin 
hâlâ tercüme edlemeyeceğini 
savunanlar, dünya şiirini ger­
çekten bilmiyenlerdir. Çünkü 
yeni şair, dili bir kere eskiler 
gibi anlamıyor. Yeni şairin e- 
linde dil bütün yapmacıklardan 
uzak, tabii, konuşulan, hem de 
büyük bir çoğunluğun konuş­
tuğu dildir. Yeni şairin dil o- 
yunları da yoktur. En kısa yol­
dan söylemeğe gayret eder. 
Kelimeler için bir ayırma yap­
maz. Her kelimenin şiire gire­
bileceğine inanır. Yeter ki, o 
kelim ebelli bir gerçeği fade et­
sin, çoğunluğun olsun, kısacası 
seçkin icadı olmasın. Bizim şa­
irlerimizin hani şu nasibi bir 
kaç bini geçmeyen, ama kitap­
larla olsun, yazlarla olsun, nu­
tuklarla olsun büyüklükleri ile­
ri sürülen şairlerin, herhangi 
birinin, şiirlerinin kelimelerine 
bir, bakın. Hâtıradan, hülya­
dan geçilmez. Onların bütün 
soyut, sade aydın kişilerin 
kafasında birer izlenimleri o- 
lan kelimeler olduğunu, belli 
bir şeyi göstermediklerini gö­
rürsünüz. Yeni şair bu tarafı 
ile de yenidir. Peşin bu taraf 
onun şiirinin nasibini genişle­
tir.
Sonra yeni şiir hemen bütün 
vezin kalıplarını kırmıştır. İle­
ri sürdüğü yeni şekil, her ba­
kımdan daha kullanışlı, daha 
tabii ve daha yapmacıktan 
uzaktır. Daha çok, bütün dil­
lerde yaşaması kabil olan bir 
şekil, bir kalıptır.
Üstelik yeni şair, daha an­
laşılır bir hale gelmek istiyor. 
Böylelikle de, azcok herkesin 
malı olmayı, şimdiye kadar de­
vam edegelen, sade belli bir 
zümreye, bir sınıfa yöneltmeyi 
kabullenmiyor. Kalabalığa iti­
bar etmeyi, onu fethetmeyi is­
tiyor. İşte bütün bunlar da, şii­
ri bir dünya- şarkısı yapmaya 
götürüyor. Gerçekten yeni de­
diğimiz bugünkü şairlere bakı­
nız, hep bunu görürüz. Hepsin­
de bu genişlemek arzusu var­
dır. Bugünkü şairler hudut din 
lemeden akan nehirlere benzi­
yorlar. Hepsinde peşin kendi 
memleketlerinin halklarını, son 
ra da dünya halklarım fethet­
meye çıkar gibi bir hal sezili­
yor. Hepsinde, geçen yıl dünya 
Nobel mükâfatını alan T. S. 
Eliot’da bile, son zamanlarda 
tutuculuğu, kalıpçılığı ile tanı­
nan Eliot bile, yeni şairin me­
selelerini savunuyor; şairin 
toplumla, sosyal ilimlerle ilgi­
lenmesini, daha büyük bir ka­
labalığa yönelmesini, bunun 
için de bugünkü şairin dünkü 
şairden çok başka olmasının 
gerektiğini söylüyor.
Hâsılı dünyamızın bugünkü 
şairleri, şiiri bir dünya şarkısı 
olmaya götürüyorlar. Dünya­
nın her yerindeki insanların, 
bilhassa acı çeken insanların, 
bir şarkısı olmaya doğru gidi­
yor. îngiltereye baktığımız za­
man bunu böyle görüyoruz; A-
(Devamt 10 uncu sayfada)
Dünyamız n bu 
günkü şairleri
(Baş tarafı 4 üncü sayfada) 
merikaya baktığımız zaman 
bunu böyle görüyoruz; Fransa- 
ya baktığımız zaman bunu böy­
le görüyoruz. İşte îngilterenin 
bugünkü şairleri, başta, W. H. 
Auden olmak üzere, C. D. Le­
wis; fakir, yorgun, ümidsiz 
halkın üzerine eğilmişler, şiir­
lerinde onların nabızları atı­
yor. İnsanları büyük bir aşkla 
sevdiklerini görüyoruz. T. S. 
Eliot, The Waste Lond «Harap 
ülke» şiirinde, beceriksiz ida­
reciler elinde bir toprağın nasıl 
bir işe yaramaz hale geldiğini 
anlatır. W. H. Auden, şiirlerin­
de olsun, On the Frontier, The 
ascent of F. 6, gibi tiyatroların­
da olsun, Londranın halk ma­
hallerini, ova halklarını tasvir 
eder. Louis Mac Neice’in Is­
panya harbine karıştığı, faşist­
lere karşı döğüştüğü malûm­
dur.
işte Amerikan şairleri, işte 
bütün dünya dillerinde yaşaya­
cak olan, şiiri hakikaten bir 
dünya şarkısı yapan, büyük 
Zenci şair Langston Hughes, 
işte Archibald Mac Leish, Ro­
bert Frost, Carl Sandburg.
Bugünkü dünya şiirine bü­
yük bir etkisi olan W. Maia- 
kovsky, Alexandre Blok, Boris 
Pasternak, şiiri bir dünya şar­
kısı yapanların başında gelir.
Aynı şekilde şiiri gerçekten, 
bütün insanoğullarınm bir şar­
kısı yapan, Fransız şairleri 
bunların başında da: Aragon,
Eluard, ilk hatıra gelenlerdir.
Keza büyük Ispanyol şairle­
ri: Fredico Garcia Lorca, An­
tonio Machado.
Sonra Latin Amerikasmın, 
öleli bir hayli olduğu halde, te­
siri bir türlü azalmayan, Ispan­
yol diliyle konuşan, bütün in­
sanların gönlünü alan Ruben 
Davio’u, unutmak mümkün 
değildir.
Yine bilhassa bugün, dünya­
mızın en büyük şairi olan Pab­
lo Neruda, şiiri bir yeryüzü şar­
kısı yapanların en büyüğü ola­
rak karşımıza çıkıyor.
Keza Italyan şairleri: Um­
berto Saba, Eugenio Moutale, 
Alfonso Gattos.
(Devamı yanda)
Dilleri diğer Avrupa dilleri 
kadar yaygın olmıyan, ama yi­
ne de seslerini duyduğumuz 
Yunan şairleri içinde, 1933 de 
ölen gerçekten büyük bir şair 
olan, Constantin Cavaly, Al­
man istilâsı sırasında ölen Cos- 
tis Palmanas, yeni şiirin bir 
öncüsü olan Angelos Sikelia- 
nos’i saymadan geçmek müm­
kün değildir.
Macar şairleri içinde de hem 
ressam, hem büyük bir şair o- 
lan, Fransızcaya bir çok şiirle­
ri çevrilen Joseph Attila, La- 
dislas Gereblyes.
Silezi Şarkısı adlı kitabiyle 
büyük bir ün salan Çek şairi 
P. Bezruc, Stanislas Neumann, 
seslerini bize kadar duyuran­
lardandır.
Nihayet artık bugün dünya­
nın kabul ettiği, birinci dere­
cede dünya şairleri arasında 
yer alan Nâzım Hikmet de şiir­
leriyle bütün dünya halklarına 
hitabetmiyor mu?
Daha nicelerini, şiiri, hep bir 
yeryüzü şarkısı yapmak için, 
yeryüzünün bütün insanlarının 
anlayabileceği, duyabileceği, 
bütün insanlara, ekmek yerine, 
aşk yerine, ümit yerine geçe­
cek; bir barış şarkısı olacak, 
insanları besleyecek bir şiir için 
didinirken görüyoruz. Bugün 
yeni şiirin rotası her yerde bu 
oluyor. Bunun içindir ki, biz 
bugün, şiirleri ancak bütün 
dünya dillerinde yaşayabilecek 
olanlara yeni şair, diyoruz.
Daha ileri giderek de, şiirle­
rinin başka dillerde yaşamak 
kabiliyeti olmayanlara bugü­
nün şairi diyemiyoruz. Şiir, bu­
gün ancak onların sayesinde­
dir ki, herkesin olmuştur. Şai­
rin bugün eski tahtından inip, 
sokaklara çıkması, aramıza ka­
rışması da yine onların eseri­
dir.
N. İlhan BERK
Kişisel Arşivlerde İstanbul Belleği 
Taha Toros Arşivi
' • 0 0 1 S 8 0 / 0 4 0 T


Dünyamızın bugünkü şairleri:Nazım Hikmet - Aragon - Eluard - Pablo Neruda - Garcia Lorca - Langston Hughes

http://openaccess.marmara.edu.tr//bitstream/11424/133469/3/001580704010.pdf

Dünyamızın bugünkü şairleri:Nazım Hikmet - Aragon - Eluard - Pablo Neruda - Garcia Lorca - Langston Hughes

Abstract

Similar works

Full text

Available Versions

Istanbul Sehir University Repository