Taha Toros Arşivi, Dosya No: 182-Yahya Kemal Beyatlı.



Not: Gazetenin "Salı Konuşmaları" köşesinde yayımlanmıştır.İstanbul Kalkınma Ajansı (TR10/14/YEN/0033) İstanbul Development Agency (TR10/14/YEN/0033

Tanyol, Cahit

Istanbul Sehir University Repository

V A T A N
A L B
K © n u
Yahya Kemal
ve Mazi
Yazan: CAHİT TANYOL
eçenlerde adımlar mecmua­
sında Bay Muzaffer Şerif, 
yeni şiir hakkında bazı mütalâalar 
ileri sürmekte ve Yahya Kemali ma­
ziye hasret çeken bir insan olarak 
göstermiye çalışmakta idi.
Yahya Kemali maziye mal etmiye 
uğraşanlar zaten- hiç eksik- olmuyor, 
onu irtica ile ithama kadar bile gidi­
liyor. Bu nevi iddialar Yahya Ke­
mali ve sanati anlamamaktan doğan 
bir zevk ve anlayış hatasıdır ki ha­
kikatte tashihe bile değmez Fakat 
Muzaffer Şerif değerinde bir ilim a- 
damı da bu ayni fikirleri benimserse 
o zaman meseleyi münakaşa etmek 
zarureti başgöstcrir.
Bu tarzda düşünenler maîi mef- 
humile neyi kasdediyorlar? Halle 
mazi arasında bir hudut çizmek ki­
min elinden gelir? «Hal» içinde de­
ğil, maziden devir aldığımız bir âlem 
içinde yaşadığımızı her an idrâke 
mecbur olmuyor muyuz?
«Mazi», bütün mevcut varlıkların 
kökü ve kaynağıdır. «Hal» ise «ma­
zi» denilen âlemden meçhul olan is­
tikbale geçişi temin eden mevhum 
bir noktadır. İmticlad olmadığı için 
onda yaşamak mümkün değildir. Biz 
ancak «hal» den izafi olarak bahse­
debiliriz. Bütün- '.ayatırrıızda ve bü­
tün bir zaman oluşu içinde elele koş 
tuğumuz bir menkıbeler ve macera­
lar diyarı olan bu mazi olmadan mev 
cut hayatın ne izahı mümkündür, ne 
de onsuz halden lezzet almıya im­
kân vardır.
Yahya Kemal hakkında «Maziye 
hasret çekiyor» derken nasıl bir mâ­
na kasdediliyor? Bunu tayin etme­
den ileri sürülen her iddia yersiz ve 
mânasızdır. Bu sözden zaman ba­
kımından bir yakınlık ve uzaklık 
anlamak mı icap ediyor? Yahya Ke­
mali, niçin İstanbul fethinden ilham 
alıyor da daha yakın bir hâdiseden 
almıyor, diye mi itham etmeli?
Mazide iyi ve kötü hâdiseler bir 
arada akarlar Kötülerine saplanıp 
kalan kimselere, hâdise isterse bugün 
cereyan etmiş olsun, mürteci ve geri 
deriz. Fakat bir milletin mânevi tas­
fiyesinden geçerek onun cevherini 
meydana getiren vasıfları ebedî bir 
ömre kavuşturmıya çalışan insanlara 
rastlarsak bunlar da ne kadar uzak 
bir maziden bahsederlerse etsinler, 
daha güzel bir yarının mübeşşirle- 
ridir.
İşte Yahya Kemal o t.ıübeşşirlerden 
dir. Türk semasının altına bir «Sü- 
leymaniye» azametile çökmüş olan 
bu yüksek hilkatli adamda bütün 
medeniyetimizi yeniden yaşar bulu­
yoruz. Haksızlığa ve garaza kapıl­
madan, Yahya Kemali kötü bir ma­
zi hayranlığı ve irtica ile damgaia- 
mıya kim cüret edebilir? Onun eser­
lerinden mazinin kötü taraflarına has 
ret çeken tek bir satın kim göstere- 
gilir?
Abâ var, post var, meydanda er yok, 
Horasan ilinden bir haber yok!
Uzun yollarda durdum bir eser yok! 
Diyarı Rum’a gelmiş enbiyadan..
Sanat zevkine ruhlarını tıkamak 
istiyenlere bu mısra'ların üzerinde 
uçuşan o sihirli ve olgun havayı an- 
latmıya çalışmak, bir sağıra Beetho­
ven’in senfonisini dinletmiye benzer.
Ne yapsanız onlar bu şiirde «Aba» 
ve «post» kelimelerinden başka bir 
şey göremiyecek ve belki de şairi, 
tekke ve dervişilik propagandası 
yapıyor, diye mahkemeye verilme­
sini istiyeceklerdir.
Son Fransız şiirinin en ileri ge­
lenlerinden biri olan Faul Claudel'in 
katolik mistizmini diriltmiye çalışan 
bir papaz ağzile konuştuğu halde hiç 
kimse, kendisine mürteci demeği ak­
lına getirmez. Ayni şehilde garp şii­
rinin zirveleri üstünde altın bir sis 
tabakası halinde dalgalanan Paul 
Valery’nin şiirleri, modası geçmiş bir 
vezinle söylendiğinden dolayı hiç bir 
kötülemiye maruz kalmış değildir. 
Goethe, Yahya Kemali tenkit edenle­
rin istedikleri tarzda şiirler söyliyen 
bir şair için: «Ona acıvorum, bir fır­
kaya intisap etse daha iyidir» der.
Muzaffer Şerife göre bizim yeni ve 
büyük şiirimiz Yahya Kemal gib: 
Çamlıca tepesinden yalnız İstanbul! 
gören bir şairden gelmiyecek «köy­
lerde çalışan, didinen, nefret eden in- 
sanların hayatlarım delinden derim 
duymıya çalışan gençler» tarafmdaı 
meydana getirilecektir. Varsın böyb 
gençler de çıksın, böyle şiirler yaz 
smlar... Zevkte ve sanatte inhisar a 
ramak ve sanat toleransından bu ka­
dar uzaklaşmak gibi bir hareket Mu­
zaffer Şerif gibi bir ilim adamından 
gelmemeliydi.
Şiirin sırf insamn sübjektif halle­
rine inhisar etmesini istemek hiç ha­
tırımdan geçmez. Ben ulu orta hür­
riyet sahası olan şiire, kayıtlar kon­
masına ve şairlere akıl hocalığı ya­
pılmasına itiraz ediyorum.
Cahit TANYOL
Kişisel Arşivlerde İstanbul Belleği 
Taha Toros Arşivi
6 2 6 5 0 0 6 *


Yahya Kemal ve mazi

Abstract

Similar works

Full text

Available Versions

Istanbul Sehir University Repository