Taha Toros Arşivi, Dosya Adı: Nazım Hikmet.



Not: Gazetenin "Yazı Odası" köşesinde yayımlanmıştır.İstanbul Kalkınma Ajansı (TR10/14/YEN/0033) İstanbul Development Agency (TR10/14/YEN/0033

İleri, Selim

Istanbul Sehir University Repository

12 EYLÜL 2000 SALI
YAZI O DASI
SELİM İLERİ__________
B ir Anıt Kitap İçin, 
Yeniden
Memet Fuat’ın anıt kitabı Nâzım Hikmet'in 
(Adam Yayınları) 508. sayfasındayım. Gençlik yıl­
larımda okuyup kahrolduğum romanlar vardır, ay­
nı duygularla dolup taşıyorum.
Ne var ki bu kez bir ‘roman’ okumuyorum. Ger­
çek bir yaşamöyküsünün yarattığı kederi dile ge­
tirebilmek çok zor.
Memet Fuat, “iy i” bir insanın yaşamöyküsünü 
yazdığını söylüyor.
Kitabın yazannın da eşsiz bir insan olduğunu dü­
şünüyorum. Memet Fuat, Nâzım Hikmet’in yaşa­
mında olup bitenlere yalnızca serinkanlılıkla bak­
mıyor; serinkanlılığı elden bırakmıyor olması yet­
mezmiş gibi, Nâzım Hikmet'in çevresindeki uzak- 
yakın kişilere de alabildiğine ‘nesnel’ tutumla yak­
laşıyor.
Bir okur olarak bilmediğim çok şeyi öğrendim 
bu kitaptan. Sanatçı olmaya gayret etmiş bir in­
san olaraksa, birçok sanatçımıza, yazarımıza şaş­
tım.
1930’lardan 1950'lere süren ‘Nâzım kavgası­
nın’, özellikle cezaevi yılları, Nâzım Hikmet’in tam 
karşısındaki dünya görüşüne bağlı aydınları, sa- 
natçılan, okuryazarları bile derinden üzmesi gere­
kirken; bir öbek insanın çabası dışında çıt çıkmı­
yor.
Edebiyat adamından geriye ‘eser’ kalır görü­
şünden büsbütün uzak değilim. Sanatçı zaaflany- 
la, hatta hastalıklarıyla sanatçıdır. Ama sonuçta 
sanatçı mutlaka ‘iyi’ insan olmalıdır. İyi insanınsa, 
dünya görüşü ne olursa olsun, haksızlığa ve ada­
letsizliğe karşı çıkmamasına olanak yoktur.
Nâzım Hikmet olayındaki sessizliği anlamak 
mümkün değil. Devrin baskısı dense, bu baskının 
dalga dalga büyüyerek herkesin kapısına dayana­
bileceği bilinci de mi yok?
Memet Fuat belgelerle beslediği bir yaşamöy- 
küsü yazmış ama, usta ‘romancı’ kimliğiyle. Olay­
ları kısacık yorumlarla dile getirirken, inanılmaz ro­
man sahneleri kuruyor, ancak büyük romancılar­
da rastlanabilecek ruh çözümlemelerini yine o so­
ğuk, dilsiz belgelerden yola çıkarak kaleme geti­
riyor.
Şevket Süreyya Aydemir’in anlattığı sahne var: 
Ankara’nın gönlünü kazanması istenen Nâzım Hik- 
met’le Şevket Süreyya, Çankaya’da dolaşıyorlar. 
Şair, İnönü’nün bahçede bir ağacı budadığını gör­
müş. Mareşal Çakmak’ın, Şükrü Kaya’nın ve di­
ğerlerinin evleri önünde dolaşılmış.
İşte Memet Fuat’ın yürek yakıcı yorumu:
“Şevket Süreyya Aydemir nedense bütün bun- 
lan Nâzım Hikmet’in şaşırarak izlediğini söylüyor. 
Ama ülkenin en üst düzey yöneticilerine o kadar 
yaklaşabilmelerine mi şaşırmıştı, ya da kendisinin 
oralarda dolaşmasına mı, belirtmiyor."
Nâzım Hikmet kitabının beni vuran bir başka 
özelliği de, olup bitenlerin en yakın tanıklarından 
Memet Fuat’ın bu müthiş acı yaşamöyküsünde ki­
şisel acılanndan tek bir kez olsun söz açmayışı. 
Evet, 508 sayfa boyunca tek bir kez.
Nâzım Hikmet’in Piraye Hanım’a yazdığı mek­
tuptan:
“(...) insan dediğin bu yeryüzünde rüzgâr gibi ge­
lip geçen şey (...)’’
Okur okumaz irkildim, şairi cezaevinde bir öm­
re mahkûm edenler, rüzgâr gibi gelip geçtiler bile 
diye düşündüm. Ama Nâzım Hikmet’in Türkçesin- 
deki fırtınayı dindiremediler.
Memet Fuat, bir yandan olayların izini sürerken, 
bir yandan da Nâzım Hikmet’in eserini, şiirden 
oyuna, tartışma yazısından romana, mektuba, us­
ta eleştirmen kimliğiyle inceden inceye irdeliyor.
Nâzım Hikmet kitabı son yıllarda okuduğum en 
anlamlı kitap. Öylesine ustaca yazılmış ki, bir ya- 
şamöyküsü mü, yaşamöyküsünden yola çıkılarak 
bir şairin eserini inceleme mi, hukukun işlemezli- 
ği konusunda hüzünlü, hem de çok hüzünlü bir is­
tihza mı, karar veremedim.
Ben, dediğim gibi, 508. sayfadayım. Hepi topu 
iki yüz sayfa sonra bu kitaptan aynlacağım için şim­
diden üzgünüm.
Takvimde h  Bırakan:
“Gökyüzü zifiri karanlık. Penceremde karanfil­
ler, çiçeksiz elbette ve yeşillikleri de çoktan sarar­
mış. " Nâzım Hikmet’in Piraye Hanım’a mektubun­
dan.
Kişisel Arşivlerde İstanbul Belleği 
Taha Toros Arşivi


Bir anıt kitap için, yeniden

Abstract

Similar works

Full text

Available Versions

Istanbul Sehir University Repository