Taha Toros Arşivi, Dosya No: 56-Abdülhak Hamit Tarhan. Not: Gazetenin “Tarihten Sayfalar” köşesinde yayımlanmıştır.İstanbul Kalkınma Ajansı (TR10/14/YEN/0033) İstanbul Development Agency (TR10/14/YEN/0033

Şehsuvaroğlu, Haluk Yusuf

Istanbul Sehir University Repository

TT'
Jqrihten Sayfalar
Atatürk ve büyük şair
Im oAtatürk'ün adeblyat ve hita­
be« merakı Manastır İdadisinde 
b&fi&nMftı. Daha talebelik yıl­
larında arkada^an arasında 
iyi yasan ve İyi konuşan bk 
genç olarak tanılıyordu.
Atatürk devrinin diğer ihti­
lâlci münevverleri gibi büyük 
şair olandı Namık Kemali tanı­
mış ve sevmişti. Sonraları Ser­
veti Fünûn şairlerinin tesirinde 
kalmış bu mektepten bilhassa 
Fikretle ve Hüseyin Siretle alâ­
kadar olmuştu. Bazı hâtıralarını 
nakledenler seneler sonra bile 
sofrasında leyali gir izanını o- 
kuttuğunvrve bu şiirleri büyük 
bir hassasiyetle dinlediğini nak­
lederler.
Tarihin nadir yetiştirdiği ku­
mandanların, devlet adamları­
nın, devirlerinde yaşayan sa­
natkârlarla olan münasebetleri 
her vakit dikkati ve alâkayı 
çekmiştir. Bu bakımdan Ata- 
türkün, büyük şair Abdülhak 
Hâmit’le olan münasebetleri, 
ayrıca tetkike değer.
Hâmit, Mustafa Kemal’i de­
hâsının ve kahramanlığının göz 
kamaştıran ölçülerile ilk defa 
vatan hudutları dışından sey­
retmişti. Mağlûp ve istilâya uğ­
ramış bir memleketin ortasında 
Millî Mücadele destanını yara­
tan kahramanın şöhreti dünya­
yı sardığı günlerde Abdülhak 
Hâmit Viyanada bulunuyordu. 
Oradan 5 teşrinievvel 1922 tari- 
hile Sami paşazade Sezai beye 
gönderdiği bir mektupta Gazi 
Mustafa Kemal hakkmdaki ilk 
intihalarını şöyle naklediyordu.
<... Seninle ben, bilirsin ki 
bir zamanlar Kemalist idik, 
şimdi ise iki defa öyle olduk. 
Geçen akşam bir refikimle bir 
restoranda taam ediyordum, 
yanımızdaki masayı işgal eden 
AvusturyalI bir zat hangi mil­
lete mensup olduğumuzu sordu.
— Kemalistiz — dedim. Herif 
hürmetle kıyam ederek — ben 
de Kemalistim — dedir ve
— Ah! Avusturyada öyle bir a- 
dam zuhur etseydi, memleketi­
miz bu hale gelmezdi — sözünü 
suz-ü güzar ile ilâve etti.
Burada tanıdığım İngilizier 
bile bu Kemal nammdaki hari- 
kai kemalâtm meddahı bî ihti­
yarı ve hayranı iktidarıdırlar.
•O Büyük, pek Büyük asker bu­
gün Kutuplarda bile hararetle 
alkışlanıyor. Yalnız meydanı 
harbde değil meydanı siyasiyat 
ve kiyasette de yekta olan Mus­
tafa Kemal, âlemi İslâmî ten­
vir ve ihya için doğmuş bir 
•şemsi istikbaldir. Eminim id 
yalnız Trakyayı, Türkiyeyi kur­
tarmakla iktifa etmiyeeek
— daha, daha, yanıltıdasın yaz­
maya hacet yok — bir çok nıu- 
cizevari halâskârlıklarda bulu­
nacaktır, hemen Allah ömrünü 
efzun etsin.)
Abdülhak Hâmit daha 1922 de 
Mustafa Kemal’in (Türkiyeyi 
kurtarmakla iktifa etmiyerek 
daha bir çok mucizcvari halâs- 
kârlıkları bulunacağına) işaret 
ediyordu. Ve (Gazi) ismiyle yaz­
dığı bir şiirinde de (O bir dehâ 
ki diyor kâinata arş ileri
— hümayı himmetinin şarkı,
Haiûk Y.
Şehsuvaroğlu
garbı bati pori — eihanşünıul 
olacaktır. Onun bu şaheseri) 
mısraları bulunuyordu.
Hâmit, kararan vatan ufuk­
larında bir yol gösteren yıldızın 
doğuşunu seneler evvel yazdığı 
(Validem) İsimli eserinde de 
söylememiş miydi; Büyük şair 
c vakitler;
Onu mahir ve muktedir bir ei 
Döndürür iktizayı hale göre
diyordu.
Hâmit Viyanada ıstıraplı ha­
yatı ortasında vatanı ve Mus­
tafa Kemal’i hayal ederken An- 
karada Mustafa Kemal’in dâ­
vası yolunda çıkan gazetelerde 
de Büyük Şair hakkında maka­
leler çıkıyordu. İsmail Habip 
bey (Yeni Gün) de (Unutulan 
Dâhi) isimli bir makale yazmış, 
Akagündüz ' de (Hâikimiyeti 
Milliye) de Büyük Şairin ıstıra­
bından üzüntü ile bahsetmişti.
Son OsmanlI hükümdarının 
memleket dışına çıkmasından 
sonra Büyük Millet Meclisinin 
intihabile Hilâfet makamına 
getirilen Abdülmecit Efendi An- 
karaya müracaatla Abdülhak 
Hâmit beyin kendisine baş kâ­
tip olarak verilmesini istemiş, 
fakat Ankaradan geien bir tâ­
yinde bu yere Haristan ve Gü­
listan muharriri Ahmet Hikmet 
beyin tâyin edildiği öğrenilmiş­
ti.
Abdülhak Hâmit bu sıralarda 
memlekete dönmüş ve bir müd­
det Dolmabahçede Halifenin 
misafiri olarak kalmıştı. Bir 
müddet( . (Hidematı Vataniye) 
tertibinden maaş alan Abdül­
hak Hâmit 1927 de İstanbul 
milletvekili olarak Büyük Mil­
let Meclisine girmişti.
Artık Büyük Şair sık sık Ata­
türk’ün sofrasında bulunmak 
hazzını tadıyor, aralarında hoş 
sohbetler oluyordu.
Siyasetin, askerliğin büyük 
d e h â s i y l e  e d e b i y a ­
t ı n  d e h â s ı  arasındaki bu 
sohbetler sırasında bazan elek­
trikli bulutların birbirine çar­
pışları gibi, gelip geçici şimşek 
parıltılarının görüldüğü de o- 
lurdu.
Abdülhak Hâmit zaman za­
man bu şimşekli, yıldırımlı an­
larına rağmen Atatürk’ün mec­
lislerinden hoşlanır, (Millet 
Meclisinin tenkidsiz celselerin­
de bulunmaktansa Atatürk’ün 
her şey konuşulan sofralarını 
tercih ederim) derdi.
Atatürk kendi devrini süsli- 
yen, zenginleştiren Büyük Sa­
natkâra (Beyefendi) diye hita­
beden yaşayışile alâkadar olur­
du. Hattâ Ankarada ikametinin 
fazla masraflı olduğunu, Dahi­
liye Vekili kendisine söylediği 
vakit çiflikte küçük bir köşkün 
Hâmit beye tahsisini istemiş, 
fakat yerin uzaklığı, köşkün ıs­
lahı meselesi bu arzuyu tahak­
kuk ettirememişti.
Abdülhak Hâmit, son zaman­
larına kadar Atatürk’ün davet­
lerine icabetten büyük bir aevk 
alıyordu. İsmail Habip bey Wr 
hâtırasını şöyle naklediyor; (••• 
Omdaki hayat aşkın* da bakı» 
b iz ; Birinci Dil Kurulayın* gi­
derken Dolmabahçe taraymm 
kapısında tesadüfen buluştuk. 
Koltuğuna girdim. O yürümü­
yor, ben götürüyor gibiydim. 
Avluyu dönerken manzaramızı, 
o zaman Dil Kurultayının reisi 
bulunan general Kâzım Özalp 
karşıdan gelirken gördü. Na­
zikâne bir tavırla elini Hamide 
uzatarak;
— Neye zahmet ediyorsunuz, 
dedi, (ve beni göstererek) bun­
ları yetiştirdiniz, artık istirahat 
sizin hakkınız ve zahmet bun­
ların vazifesidir. Hâmit hem te­
şekkür ediyor, hem de Atatür- 
kü telmih ederek;
— Büyük Adaaım davetine
bacaklarım tuttukça koşmak
benim de vazifemdir diyordu.)
Abdülhak Hâmid’in ölümü,
Atatürk’ü müteessir etmişti.
Resmî bir cenaze merasimi ya­
pılmasını istedi.- Yaverlerini 
kendisini temsilen merasime 
gönderdi. İsmail Müştak Maya- 
kon diyor ki: (... âlim ve fazıl 
Önderimiz civanmert ve alice­
nap bir alâka ile onun ölümünü 
de tevkir etti. Ve her fazileti 
işte olduğu gibi edeb ve irfana 
hürmet hususunda .da .millete 
rehber oldu. Hâmid’in o kadar 
aşkla sevdiği ve o kadar heye­
canla terennüm ettiği Türk va­
tanını kurtaran el, onun her 
defasında sonsuz bir bahtiyarlık 
duyarak öptüğü büyük el, nan­
kör muhitlerce can veren cazimi 
eslâfm akıbetinden Hâmidi de 
kurtarmıştı.
Nisyan çölünde ölen Şinasiye, 
hüsran içinde toprağa giren 
Namık Kemal’e nispetle Hâmit, 
son kafilei edebin bu son yolcu­
su muhakkak ki bahtiyar öldü. 
Sinaslnin hâtırası gibi mezarı 
da meçhuldü. Namık Kemal 
millette ümit ettiği feyzi görme­
den, sengi kabrinin mahzun sa­
tırlarını kendi eliyle yazarak bu 
dünyadan çekildi. Hâmit ise va­
tanın hem halâsını, hem de ha- 
lâskârım görerek ve terennüm 
ederek gözlerini kapadı...)
. .n. .. . . . . . . . . . . . . . . l..ıtfiııııııımtııımııtsmuiMiııeııiM
Kişisel Arşivlerde İstanbul Belleği 
Taha Toros Arşivi


Atatürk ve büyük şair

Abstract

Similar works

Full text

Available Versions

Istanbul Sehir University Repository