Taha Toros Arşivi, Dosya Adı: Nazım Hikmetİstanbul Kalkınma Ajansı (TR10/14/YEN/0033) İstanbul Development Agency (TR10/14/YEN/0033

Ay, Behzat

Istanbul Sehir University Repository

______ Zekeriya Sert el, Nâzım’a bakıyor______
Nâzım Hikmet in Son Yılları
Zekeriya Sertel'in Nâzım’la 
ilgili anıları ilk kez yıllar önce 
yayımlanmış ve geniş bir 
tartışmanın konusu olmuştu. 
Kitap yeniden okur önünde.
BEHZAT AY
Nâzım’ın bütün yapıtlarını edinip okuduğum gibi, kendisiyle ilgili kitapları da alıp okurum. Son 
günlerde de Zekeriya Sertel’in yazıp, 
kızı Yıldız Sertel’in yayıma hazırladığı 
büyük boy, 233 sayfalık “Nâzım Hik- 
met’in Son Yılları”m alıp, iki günümü 
vererek okudum.
Nâzım’a Türkiye’de ne denli çile 
çektirildiyse, Rusya’da da o denli çile 
çektirilmiş... Stalin sansürü, Nâzım’ı 
da sansür etmiş. Ayrıca peşine gizli gü­
venlik örgütünden insanlar takılmış. 
Nâzım böylelerine “Benim pasapor­
tum” dermiş.
Nâzım gibi büyük bir şairin Türkiye­
li olması övünç kaynağımızdır. O, 
Dünya Barış Konseyi üyesidir. Bu ör­
gütün bir toplantısında onu görmeye 
gider Sertel. Nâzım, Ilya Ehrenburg, 
Pablo Neruda, George Amado ile 
oturmaktadır. Sertel’i görünce sarmaş 
dolaş olurlar. Sonra Nâzım yanındaki­
lere Zekeriya Sertel’i tanıtır. O zaman 
dünyaca ünlü büyük ozan Neruda, 
Sertel’e şöyle söyler: “Biz bu adamın 
anında şair bile sayılmayız.” Bu söz 
arşısında nasıl övünç duyulmaz.... 
Nâzım, yurtdışındayken birçok et­
kinlikte bulunur. Sözgelimi, Bulgar hü­
kümeti, Türkler’in göçünü durdurmak 
için Nâzım’f çağırır. Nâzım, Bulgar- 
lar’a şu öğütlerde bulunur: 1) Türk­
ler’in dillerine, dinlerine saygılı olun, 
2) Onlar için Türkçe ders veren okul­
lar açın, 3) Bu okullar için öğretmen 
okullarında öğretmen yetiştirin, 4) On­
lar için Türkçe gazete, dergi, kitap ya­
yımlayın, 5) Radyoda Türkçe yayınlara 
önem verin...
Nâzım, Çin’e çağrılıdır. Çin’de yürek 
bunalımı (kalp krizi) geçirir. Çin’den 
hemen Moskova’ya gönderilir. Krem­
lin Hastanesi’ne yatırılır. Kendisine ba­
kan doktor Galina, Nâzım’a aşık olur. 
Ve birlikte yaşamaya başlarlar.
Nâzım, birçok ülkeye geziye gider. 
Ama oralarda o, yurduna, oğlu Me- 
met’e, eşi Münevver’e olan özlemiyle 
yanmaktadır. “Gurbet zor zanaat” diye 
söylenir, sık sık... Sanki bir yanardağ­
dır. Münevverde mektuplaşmalarına 
izin verilince, her gün Münevver’e 
mektup yazar. Ama yine doyumsuzdur. 
Münevver’in sesini duy­
mak ister. Ama buna 
Kadıköy postanesi izin 
vermez. Engeller. Acı 
içinde kıvranır şairi­
miz... Bütün bunlar yet­
miyormuş gibi, Nâzım’ı 
Rusya’da siyasaya sok­
mazlar. Bu yüzden düş 
kırıklıklarına uğrar. Ay­
rıca evinde bile izlenir...
Hem de, bir zamanlar 
Sovyetler’deki sınıf ar­
kadaşı tarafından. Yalan 
yanlış haberlerle siyasa­
dan yalıtılır... Bu duru­
mu izleyen, yalan yanlış 
haberlerle siyasadan 
uzaklaştırıldığını da öğ­
renen Nâzım, “Ne bü­
yük eşeklik etmişiz de 
buraya gelmişiz” diye 
söylenir. Küba önderi
Fidel Castro’ya hayrandır. “Keşke 
 ^ onun gibi olsaydım, onun gibi yapsay­
dım” der yanındakilere, dostlarına...
Nâzım, 58 yaşındayken 28 yaşındaki 
Vera'ya aşık olur. Keşke olmasaydı. 
“Bu kadın seni öldürür” öğüdünde 
bulunurlar. Ama o, oralı olmaz. En so­
nunda evlenir. Yakınları bu evlilikten 
hoşnut olmazlar. Nitekim çok geçme­
den Vera, sık sık izinsiz çekip çekip gi­
der. Kıskançlık Nâzındın içini yer. Bir 
şiirinde şöyle yazmaktadır:
“Yarmışım göğsümü
yüreğimi yiyoruz bir dişiyle
beraber.
Mektup yaz, telefon et, telgraf çek 
geliyorum, geliyorum, geliyorum de. 
Ölüm, uslandır beni.”
Vera, Nâzım’m oğluyla ilgilenmesine 
bile izin vermez. Nâzım, içkiye, sigara­
ya başlar. Kurtuluşu gezilerde arar. Sık 
sık evinden kaçıp, diyar diyar gezer. 
Vera’dan soğur... Ama, yaşlı şair umar­
sızdır, yine döner gittiği yerlerden. 
“Ben artık yaşamamalıyım, bu hayat 
yaşamaya değmez” diye dert yanar ya­
kın dostlarına. Sürekli ölümden söz 
eder. Şöyle yazar bir başka şiirinde: 
“Geliyor sıram 
ansızın atlayacağım boşluğa 
ne çürüyen etimden haberim olacak 
ne gözlerimin çukurunda dolaşan 
böcekten.
Durup dinlenmeden ölümü düşünü­
yorum
sıram yakın demek.”
Kitabın son bölümlerini okuyunca 
Nâzım’a Vera’nm yaptığı işkenceyi iyi 
anlıyoruz. Vera sanki bir Amazon...
Bir de sovyetlerdeki kimilerinden 
çekmiş Nâzım. Sözgelimi, İsvestiya 
Gazetesi, Kruşcef’damadı Acubek’in 
yönetimindedir. NâzımTn gazeteye 
gönderdiği bir yazısının başka bir yer­
de yayımlandığını gören Acubek, 
“Akibetin elimizde” diye tehditler 
savurur. Nâzım’m yanıtı şöyle olur: 
“Siz beni öldürseniz de, ben Nâzım 
Hikmet olarak yaşarım, ama yirmi dört 
saat sonra sen yok olabilirsin ve bir 
daha adını anan olmaz!” Nitekim, 
Nâzım’ın söylediği olur. Kruşcef ik­
tidardan düşünce, Acubek’i bir daha 
anan bile olmaz...
Zekeriya Sertel şöyle yazıyor: “Bir­
birine karışmış olaylar içinde Nâzım’a 
son günler zehir olmuştu. Bir an önce 
ölmek istiyordu. Artık bezmişti hayat­
tan. Son sevgisinden beklediğini ala­
mamıştır. Üzgün ve mutsuzdur. Gün 
gün ölümü beklemektedir.” ■
Nâzım Hikmet’in Son Yılları/ Mil­
liyet Yayınlan/ Eylül 1996
Zekeriya Sertel
S A Y F A  9
Kişisel Arşivlerde İstanbul


Zekeriya Sertel, Nazım'a bakıyor:Nazım Hikmet'in son yılları

Abstract

Similar works

Full text

Available Versions

Istanbul Sehir University Repository