Taha Toros Arşivi, Dosya No: 98/A-Tevfik Fikret. Not: Gazetenin "Güreş Musahabeleri" köşesinde yayımlanmıştır.İstanbul Kalkınma Ajansı (TR10/14/YEN/0033) İstanbul Development Agency (TR10/14/YEN/0033

Karayel, M. Sami

Istanbul Sehir University Repository

f  G Ü R E Ş  M U S A H A B E L E R İ j
^  ^  ^  I V V ^ » V « N ^ S » W ^  i r
Fikir adamlarımızın 
pehlivanlıkları
Ş a ir Mehmet Âkif, Filozof 
RızaTevfik, Edip Ercüm end 
Ekrem ve Faik Hoca Merhum
Yazan  : M. S am i K a r a y e l
E vet, m illî şairim iz m er­hum Mehmet Akif pehli­
vandı. Hem de kısbeti olan, yağ­
lanıp güreşen bir pehlivandı.
Evvelden m edreseler pehlivan 
yatağı idi. E n değerli pehlivan­
lar m edreselerden yetişirdi.
Birçok kereler yazdığım  veç­
hile bizde, yalnız güreşen bir 
adama pehlivan denmezdi. Ve 
yalnız güreşen bir adam da 
pehlivan sayılmazdı. Türklerde 
pehlivan olmak demek şimdi b il­
diğimiz ve bizde maalesef o l-  
mıyan a tle t komplje demekti. 
Yani mevcut olan sporlardan 
birçoğunu yapan adam.
Eski medreseler, ilim  ve irfan 
ocağı olmakla beraber, en de­
ğerli pehlivanlar da yetiştirird i. 
-Sarıklı hocalardan çıkan zeki, 
usta, mahir güreşçiler halk i- 
çinde.ı güç yetişirdi.
Meselâ ikinci M ahmuttan 
Sultan Ham it devri ortalarına 
kadar yetişen sarıklı hocalar­
dan m eşhur pehlivanlar şunlar­
d ır: Kazancı Molla, Molla M eh j 
met, Üsküdarlı Şahin zade. Ço­
lak Molla (Mümin hoca) E lif 
hoca. Sarı Hafız, K urt derelinin 
ustası Cinci hoca ilh..
Bu saydığım  mollalar, eş3İz 
softalardı. Şahin zade, Kel A- 
liço avarındaydı. Molla Mehmet 
de öyle... Çolak Molla. Koca 
Yusuf.: yegâne açık düşüren­
lerdendi.
İşte  Mehmet A kifin pehli­
vanlığı da medreseden gelmiş 
bulunuyordu. İnce ruhlu, heye­
canlı. idealist bir bilgin olan 
Akif, kısbet senbili omuzunda 
güreş müsabakalarına gider gü- 
reşirdi.
Ben Mehmet A kifin güreşti­
ğini görmedim. Fakat Tambura­
cı Osman pehlivanla idman yap 
tık ların ı ve güreşe m eraklı ol­
duğunu öğrendim* Üstadım ız 
Fatiıı hoca, Mehmet Akifin çok 
yakın arkadaşlarından bulundu­
ğu cihetle, üstad da m illî şairi­
mizin pehlivanlığından bahse­
derdi.
Mehmet Akifin pehlivan o l ­
duğuna dudak büküp taaccüp 
etmiyelim. Asrımızda en yük - 
sek rekor kıran a tle tler İngiliz, 
Alman. Amerikan üniversitelile 
rinden yetişiyor.. Evvelce bizde 
de medreseden yetişiyordu.
F- ilözof Rıza Tevfik, pehli­vanın, pehlivanıdır... At 
letin. atletid ir. F ilozofun pehli­
vanlığını, jim nastikçiliğini pek 
yakından tanırım . Onunla dost 
lıtğumuz kadîmdir. Rıza Tevfik, 
fevkalade adaleli bir vücuda ma 
likti. T uttuğunu  koparır bir a- 
damdı, iyi güreşîrdi. En ağır 
gülleleri kaldırırdı.
Ben çok genç iken filozofu 
tamdım. Yirmi, yirm i bir y a ­
şında... Filozof Bebekte, Posta 
sokağı içinde bir evceğızde o tu­
rurdu. K itap odasında sandovv 
lâstikleri gülleler bulunurdu. 
Sdyunup jim nastik yapardık... 
Ben ülozofa nazaran daha genç 
tim. Onun fevkalâde adaleli, 
nıüteşekkel vücuduna bayılır­
dım. O. benim çok fevkimde ha­
reketler yapardı. Bana:
— Efendim, görüyorsunuz 
ya!.. Ben, fikrim» kadar, kafam 
kadar bazuya sahibimdır... A- 
ma bizimle alay ediyorlar... T u ­
lumbacı, serseri ruhiuı diyorlar.. 
B ırak efendim! Bu kozmopolit 
Babıâli efendilerini!.. Bunlar da 
adam m ıdır efendim?.
H akikaten bizimle alay eder­
lerdi. Hoyrat, serseri ruhlu gö­
rürlerd i bizi... Filozofun tulum ­
bacılığı da vardır. Müsaade e -  
derseniz, ben de iyi bir tulum ­
bacıydım... Çok kıyak kaçar­
dım. Yani iyi koşardım.
Filozofla, Büyük Postahane 
sırasındaki kebapçıya yemek ye­
meğe gelirdik.. Yirmi para bir 
şiş Filozof, kebapçıya sesle­
n ird i :
— îüfendim! Bize kırkar şiş 
kebap koyuver!..
M üşteriler, hayretle bize ba­
karlar ve gülerlerdi. Hazan bu 
kırk şişe, onar sjs daha ilâve e­
derdik... Tabiî, ta tlı veyahut pi­
lâv tarafı da ayrı!.
Bugün filozcf yetm iş beş ya­
şındadır. Baz u lan , kafası gibi 
koskocaman ve adaleli...
Benim fik rî ve bedenî teşek­
külümde filozof Rıza Tevfiğin 
üstadlık, ağabeylik hissesi bü­
yüktür. Nerede böyle gençler 
şimdi?.
# # *
B oğazdan, şiş kebabından açıldı. Okuyucularıma mer 
hum pehlivanlık üstadımız Faik 
hocannzın bir ziyafetinden hah 
sesteyim:
Hcca, otuz beş sena kadar 
evvel hir gün ileri gelen ve sev 
diği atletlerden on on beş ki­
şiyi evine yemeğe davet etmişti. 
Yemek listesi şuydu: Bir bütün 
kuzu kızartması.. Zeytinyağlı, 
yoğurtlu bakla... Pilâv.. Sütlü 
ilmik helvası.. Bol,, buzlu ayran..
Hocanın Kadıköyündeki evi - 
nin kapısını çaldık.. H iç unut­
mam, on iki kişiydik. Hoca ka­
pıyı açtı v e :
— Hoş geldiniz evlâtlar... Ku­
zu hazır, ağzınıza lâyık, sütlü 
ilm ik helvası da hazır... Fakat 
bunları yemek için pehlivan ol­
mak lâzımdır, ö y le  bütün kuzu 
başına pire gibi herifler geçe-
nıez...
Dedikten sonra* elile kapı ö- 
nünde duran elli kiloluk bir gül­
leyi göstererek : ,
— Bu gülleyi kim kaldırırsa 
içeri ve kuzu başına, gelebilir.. 
Yoksa yüz geri!.. Şurada p ire ­
lerin kam ıf bacakların yemek 
yediği ahçı dükkânına, gider..
Arkadaşlar sıraya geldik.. Ca- 
ketini; çıkaran gülleye yapıştı. 
Ben Allah rahm et eylesin Ali 
Seyfinin arkasındaydım. S ey fi. 
gülleyi sağlı, sollu üçer defa 
araşe (güllede bir nevi k a ld ırJ 
ma hareketi) etti. Bunun üzeri­
ne hoca b ağ ırd ı:
— Aferin, e v lâ t:.. Sen üç m is­
li fazla yiyeceksin!.
Dedi. Sıra bana geldi. Ben, 
Irre r  kere araşe, birer kere de 
jete (güllede bir kaldırma ha­
reketli ettim . Bana da:
— Aferin evlât! Fakat jete 
yaptığın için sen, iki misli faz­
la y iyeceksin!.
Dedi.
Arkadaşlardan en küçüğümüz 
Şevki idi. (Sonran m üthiş bir 
güfteci oldu).
Daha çok gençti. O. gülleyi 
sol elile biraz bozuk düzen kal­
dırdı.
H oca:
— Yoo... Sen. kuzuyu yiye­
mezsin!. Ahçı dükkânına!..
Diye bağırdı. Eyvah!.. Nasıl 
olurdu?. Şevki, kıpkırm ızı oldu 
Çocuk, bütün bir asabiyet ve 
mahcubiyetle gülleye tekrar sa­
rıldı ve sağlı sollu muntazaman 
kaldırdı. Hoca gürledi:
— Aferin evlât!. Görüyorsun 
va '. Müsamaha iyi şey değildir. 
Eğer böyle hareket etmeseydim 
sen bu m uvaffakiyeti kazanamı- 
yacaktın!. Muharebe meydanla­
rında da böyledır bu iş!.
Dedi, işte  böyle hocalara, böy 
le imanlı adamlara, böyle çetin 
karakterler rehberlere m uhtaçtır 
gençlik...
* * *
E ?  rcüm ent Ekrem  T a lu ; hu 
ince ruhlu edibimiz, bu 
ince görüşlü, keskin ve selîs ka­
lemli çelebi m uharririm iz de 
pehlivandır diyebilirsem  hayre­
te düşmeyiniz!. O dâ, yamEn 
bir sportm endir. O da, yaman 
bir pehlivandır.
Ercüm ent Ekrem, Faik hoca­
nın yetiştirm elerindendir. Faik 
hoca, Ercüm ent ve arkadaşları­
nı yanına aldığı gibi Tatavla 
(KurtulUş) da meşhur Yunan 
klıibü H eraklis’e gider, orada 
Rurnlara, Yunanlılara meydân 
okurdu ve hoca talebelerine şöy 
le söy lerd i:
— Haydi pehlivanlarım... 'Bu 
akşam çorbacılarla boy ölçüşme­
ğe gidelim... Atinadan T iirkleıi 
yenmek için Yunanlı atletler 
gelmiş... Türklüğüm üzü babayi­
ğit ecdadımızın çocukları oldu­
ğumuzu gösterelim. Görsünler
ki T ürk  yiğitliğ i ölmemiştir.
Faik lıoca, Ercümendi birkaç 
bilekli arkadaşını peşine taktığı 
gibi Yunan klübüne düşerdi. O 
vakitler Yunan klübünün hoca­
sı, M enelâs isminde biriydi. 
(M enelâs benim alafranga g ü ­
reş kocamdir) Yaman bir a tle t­
ti. Fakat Faik  h ocan ın  k a rs ıs ın ­
da sıfır... Günkü Faik hoca dev 
gibk bir adamdı. Yaman bir a t­
letti. Yani türkçesi pehlivandı.
Faik  hocanın GalatasaraylI ta­
lebeleri Rumlara, Yunanlılara 
göz açtırm azdı. Bilhassa E rcü­
m ent iyi bir güreşçiydi, Önüne 
geleni yc.nerdi.
Lag lilâsa şudur ki, evvelden 
* * sporculuk ayıptı. Herkes 
onlara tulumbacı, serseri gözile 
bakardı; Biz- topu topu yirmi o- 
ttlz- kişiyi geçmezdik... Fakat c- 
kr.yuculânm  af buyursunlar... 
Soörcu idik... Hem de içiminden 
fikir, adamları, yüksek' ilim a- 
damları yetişti: Daha hâlâ sağ­
lamız da elham düillîâh!.
Şimdikiler ne âlemde acaba?. 
Evet yüz binî'erce sporcu var!!. 
F ik ir ve beden mesaisi m üşare­
keti ve itiya tlarr terbiyesi lâzım 
Türle çocuklarına !;
F ik ir ve beden mesaisi müşa­
reketi ve itiyatları terbiyesi 
vücutlandırm a yollarım  vazet­
medikçe spor, sporculuğun Bir 
memlekete m azarrat vereceği â- 
şik?>• surette bilinmelidir,
Kişisel Arşivlerde İstanbul Belleği


Fikir adamlarımızın pehlivanlıkları:Şair Mehmet Akif, filozof Rıza Tevfik, Edip Ercümend Ekrem ve Faik Hoca merhum

Abstract

Similar works

Full text

Available Versions

Istanbul Sehir University Repository