Taha Toros Arşivi, Dosya Adı: Pierre Lotiİstanbul Kalkınma Ajansı (TR10/14/YEN/0033) İstanbul Development Agency (TR10/14/YEN/0033

Ekinci, Oktay

Istanbul Sehir University Repository

Piyer Loti’yi yeniden düzenleme adına başlatı­
lan projede Tarihi Sübyan Mektebi de Anıtlar 
Kurulu onayı bile olmadan dozerlerle ve inşa­
atlarla kuşatıldı. Üstelik tahrip edilerek...
Daha geçen yılın (1997 Şubat) bayram sabahından bir Piyer Loti fotoğrafı... Eğer be­
lediyenin “dinci” projesine engel olunamazsa, 100 yıllık bir İstanbul geleneğinin de 
son fotoğrafı olacak. (Fotoğraflar: UĞUR GÜN YÜZ)
Piyer Loti ’ye  " n  M  
Fransa'dan destek
► Eyüp semtinin bir tür “İslami merkez” yapılmak üzere çok sayıda 
konaklama tesisiyle kuşatma altına alınmasıyla “kimlik değişimine” 
zorlanan Piyer Loti Kahvesi için Fransa’daki Pierre Loti Müzesi 
yönetimi “kurtarma kampanyası” başlattı. Belediye ise yargı 
kararlarını bile dinlemeden siyasi amaçla projesini hızla uyguluyor. 
OKTAY EKİNCİ'nin yazısı ■  3. Sayfada
,________________________TT- 5*45* <3
Piyer Loti’ye Fransa’dan destek
OKTAY EKİNCİ
“ ... sağda, üzerinde binlerce 
yaldızlı kayıklı Haliç, küçültül­
müş bir şekilde bütün İstanbul, 
kubbe ve minarelerini birbirine 
karıştıran camiler...”
İstanbul’u ilk görüşünden itiba­
ren bu kentin hem hayranı, hem de 
“en vefalı dostu” olarak yaşayan 
Pierre Loti, 1923’te ölümünden 
sonra kendi adıyla anılmaya başla­
nan Eyüp sırtlarındaki kahvehane­
den “sevdalı olduğu manzarayı” 
böyle anlatmıştı. Ülkesi Fran­
sa’nın 1. Dünya Savaşı yıllarında 
Osmanlı devletine “düşman cep­
hede” yer almasına karşı gösterdi­
ği direniş ve eleştiri dolu yayınları 
nedeniyle de 1920’de “İstan­
bul’un Fahri Hemşerisi” ilan 
edilmişti...
Pierre Loti’nin İstanbul’a ve 
Türklere olan sevgisi öylesine de­
rin ve içtendi ki 1903’lerde Fransız 
elçiliğinin koruma gemisi komuta­
nı olarak askeri görev ya­
parken bile Eyüp’te yaşa­
mayı ve hatta “Osmanlı 
sivil giysileriyle” dolaş­
mayı yeğlemişti. Orhan 
Koloğlu, İstanbul Ansik- 
lopedisi’ndeki makalesin­
de, Sultan II. Abdülha- 
mit’in bütün polis teşki­
latına, onun resmini dağı­
tarak “rahatsız edilme­
den korunması” emrini 
verdiğini yazıyor. Yıllar 
sonra Mustafa Kemal 
Paşa da Pierre Loti ’ye de­
ğerli bir halı armağan ede­
rek gösterdiği dostluk ve 
destekten ötürü “Türki­
ye adına” teşekkür edi­
yor...
İşte, hem Osmanlı yö­
neticilerinin, hem de cum­
huriyetimizi kuranların 
“birlikte” sahip çıktıkla­
rı ve kucakladıkları böylesine de­
ğerli bir “ulusal sevgilinin” anıla­
rını taşıyan Piyer Loti Kahvesi, 
son zamanlarda “ulus ve ülke bi­
lincinden yoksun” bir dinci anla­
yışın geliştirdiği “yeniden düzen­
leme”! !) projesine kurban edilmek 
üzere.
Her yönüyle “siyasi” olduğu 
açıkça görünen projeye göre Piyer 
Loti Kahvesi lokantalar, kafeterya­
lar ve hatta “konaklama tesisle­
riyle” kuşatılarak, deyim yerin­
deyse “ boğulup” yok edilecek. 
Çünkü (Haliç’e bile değil) Gazi­
osmanpaşa yönündeki gecekondu 
ve kaçak yapı yığınlarına bakacak 
şekilde planlanan bu “turistik”!!) 
konaklama tesislerinde “ Eyüp 
Sultan’ı ziyaret edenler” kalacak­
lar. Böylece Piyer Loti’nin müşte­
ri profili de değişerek bölgenin 
“İslami bir merkez” haline dö­
nüşmesi sağlanmış olacak...
Nitekim Büyükşehir Belediye- 
si’ni ve Eyüp Belediyesi’ni yöne­
tenler, bu hedeflerinde öylesine 
“gözü kara” bir davranış içinde­
ler ki proje alanında en önemli ta­
rihi binalardan biri olan Sübyan 
Mektebi’ni bile tahrip ediyorlar. 
Dahası, yasaları da çiğniyor ve Ko­
ruma Kurulu’nun inşaata yönelik 
bir onayı ve izni olmadan, “eski 
bir projeyi” bahane edip kaçak uy­
gulamayı sürdürüyorlar...
Piyer Loti Kahvesi’ni, aslında 
1880’lerde “Ragıp Ağa” isimli bir 
Bulgar göçmeni açmış. Pierre Lo­
ti sık sık buraya gelip “İstanbul 
sevgisini” yine burada kâğıda dök­
tüğü için de artık hep onun adıyla 
anılmış.
Kahveyi 1970’lerden bu yana iş­
leten ve bir “Piyer Loti Müzesi” 
gibi de koruyan Nedim Altıntaş 
ile İsmail Bahadır Atıl, belediye­
nin yeni düzenleme projesini ileri 
sürerek başlattığı “ kamulaştır­
ma” işlemlerini idare Mahkeme- 
si’nde durdurdular. Mahkeme, 16 
Şubat 1998’de “Koruma Kurulu
kararı olmadan” yapılan kamu­
laştırmanın “hukuka aykırı oldu­
ğuna” karar verdi.
Yargı bu kararıyla Piyer Loti’ye 
sahip çıkarken, bir başka “yar­
dım” da Fransa’dan geliyor. 
Eyüp’ten Fransa’daki Rochefort 
kentinde bulunan Pierre Loti Mü- 
zesi’ne gönderilen 2.12.1997 tarih­
li imzasız bir “imdat” mektubunu 
hemen işleme sokan müze yöneti­
mi, yine Rochefort Belediyesi ka­
nalıyla Türkiye’de girişimlere baş­
lıyor. Bu arada iki Fransız yerel ga­
zetesinde de “Türkiye’den imdat 
çağrısı; Pierre Loti Kahvesi yok 
olmak üzere” şeklinde haberler çı­
kıyor. Edindiğimiz bilgilere göre 
Fransa’daki kültür çevreleri, İstan­
bul’daki Fransız Kültür Merke- 
zi’yle ilişkiye geçerek, “proje 
hakkında ayrıntılı bilgi” istemiş­
ler. Buna bağlı olarak Fransa Kül­
tür Bakanlığı’nın da Türkiye Kül­
tür Bakanlığı’na başvurarak Pierre 
Loti’nin kurtarılması yönündeki 
“dileklerini” iletmesi 
bekleniyor. Bakalım 
İstanbul’un bir “dün­
ya kenti” olduğunu 
ikide bir söyleyen yet­
kililer, bu kenti gerçek­
ten “evrensel” yapan 
böylesine önemli bir 
kültür mirasını “şeri­
atçı emellerin” elin­
den kurtarmak için ne 
zaman harekete geçe­
cekler?
Piyer Loti ve çevre­
si, her geçen gün yük­
selen inşaat ve dozer 
sesleri arasında hızla 
tarihe gömülüyor. Os­
manlI’nın ve Ata­
türk’ün “ortak ema­
neti” son bir umut o- 
larak “çağdaş hukuk 
devletinin” yolunu 
gözlüyor...
Kişisel Arşivlerde İstanbul Belleği 
Taha Toros Arşivi


Piyer Loti'ye Fransa'dan destek

http://openaccess.marmara.edu.tr//bitstream/11424/164541/3/001504569006.pdf

Piyer Loti'ye Fransa'dan destek

Abstract

Similar works

Full text

Available Versions

Istanbul Sehir University Repository