Taha Toros Arşivi, Dosya Adı: Pierre Loti. Not : Gazetenin "Hadiseler ve Tarih" köşesinde yayımlanmıştır.İstanbul Kalkınma Ajansı (TR10/14/YEN/0033) İstanbul Development Agency (TR10/14/YEN/0033

Kaflı, Kadircan

Istanbul Sehir University Repository

HADİSELER
TAfcJH
Piyer Loti’nin türkçe 
mektubu...
Son zamanlarda kitap okuyan­
ların. dolayısile kitap satışının 
arttığı sövlenivor. Çok satılan 
bu kitapların baskılan ne kadar­
dır? Bir hâdisenin belagat i ra­
kamlarla ortaya çıkar. Yakından ~ 
bildiğimize göre en muvaffak 
olmuş romanın yedi sekiz sene­
de ulaşabildiği satış miktarı an­
ca- virmi otuz bin arasındadır: 
rağbet gören romanların bir de­
faya mahsus baskı adedi ise beş 
bini aslâ geçmiyor. Halbuki 
Fransada, Almanyada, hattâ 
Romanya ve Bulgarisianla Yu­
nanistan vibi bir asır evvel bi­
rer vilâyetimiz olan memleket - 
¡erde şöyle bövle tutmuş kitap­
lar vüz bin, ’ki yüz bin, milyon 
basılır. Güzel bir sanat eserini, 
okuyacak vaşta en aşağı on iki 
milyon nüfusu olan Türkivcde 
ancak beş on bin kişi okursa 
seviniyoruz, ne acıklı vaziyette 
bulunduğumuz bundan da anla • 
siliyor. Hatırlayalım ki yarım a- 
sır evvel “Ahmet Mithat Efen­
di” nîn kitanları da her defasın­
da iki bin basılıyordu.
Son zamanlarda okuyanları­
mızın arttığına da şüphe yok; 
bunun baslıoasınm lâün harfle­
rinin kabulü olduğu muhakkak...
Atatürkün azmi, Türk milleti­
nin ona imanı bu işi bir hamle­
de halletti.
Daha evvel birtakım vahancı 
dil kitaplarında iâtin harflerile 
yazılmış türkçeve tesadüf edü'r. 
di; hattâ bunlar arasında iki 
üç asırlık ömrü olanlar da var­
dır. Birtakım ecnebiler de bizden 
çok evvel İâtin harflerile türkçe 
yazmışlardı: zira Arab. harfleri­
le türkçe vazmak onlara türkçe- 
vi öğrenmek ve konuşmaktan 
çok zor geliyordu.
Bugün elime otu züç sene ev­
vel neşredilmiş Sâlnamei Serve­
ti Fünun adında bir mecmua geç 
ti; sayfalarını çevirirken meşhur 
Türk dostu Piver Lotinin resmi 
gözüme çarptı. 7 Ağustos 1910 
tarihli ikdam gazetesinden alın­
dığı işaret edilen yazıyı ben de 
burava alıyorum:
“Piyer Loti bu defa îstanbula 
gelişinde, geldiğinin ihbarı için 
öğretmenine (Zfki Megamez Be 
ve) İâtin harflerile ve türkçe 
sözlerle bir mektup göndermiş­
tir. Bu mektup bir akademisyen 
tarafından yazılmış olmasın? 
göre, hususî bir kıymeti haiz ol­
duğundan dilimizi bu dereceye 
kadar tahsile rağbet eden Fran­
sız edibini tebrike lâyık görürüz:
Aziz bevim efendim
Geçen nazartesi günü çalış­
kan şakirdiniz memleketinize bir 
daha geldi. Fakat burada az ka­
lacak. Kandillide bir hafta otu­
racak Kont .... yanında. İskele­
ye yakın. Sonra îstanbulda. Beş 
senedir ayrıldığımız. Korkarım 
ki beni tammıvacaksmız. Simdi 
daha çok yaşlı görünüyorum. 
Saçım başladı ağarmağa. Ve z:h 
nim karışıktır. Sizin için rahat­
sızım. Çünkü çoktanberi oana 
haber vermediniz. Çabuk gelece­
ğinizi ümit ediyorum. Evve.den 
bana mektup yazınız. Öyle ki si­
zi beklivevim. Sizi göreceğim 
geldi Sıhhatte olmanıza dua edi­
yorum. Beyim efendim.”
Meşhur Fransız romancısı 
Piyer Lotinin mektubu gavet sa­
mimîdir; fakat fransızea düşüne- 
ı rek türkçe yazdığı hemen anla­
şılıyor. Her halde enteresan bir 
hâdisedir. Şu da göze çarpıyor 
kİ o zamanki Türk muharrirle - 
rinden daha iyi türkçe yazmış­
tır. Zira Türk muharrirleri pek 
çok arabca ve farsça kelimeler 
kullanıyorlardı.
KADÎRCAN KAFLI
illGIITıÇıvIeraeİstanbul Belleği 
Taha Toros Arşivi


Piyer Loti'nin türkçe mektubu...

Abstract

Similar works

Full text

Available Versions

Istanbul Sehir University Repository