Taha Toros Arşivi, Dosya No: 185/A-Sinema Tarihiİstanbul Kalkınma Ajansı (TR10/14/YEN/0033) İstanbul Development Agency (TR10/14/YEN/0033

İleri, Selim

Istanbul Sehir University Repository

Selim İleri
Türk sineması nasıl battı?..
AZETE ve dergilerde öteden beri Türk sine­
masının çok çetin koşullardan geçtiği yazı­
lıyor. Gerek yazılı basında, gerekse televiz­
yon izlencelerinde, bir zamanların ünlü yıldızları, 
yönetmenler, kompozisyon oyuncuları, görüntü 
yönetmenleri sinemamızın şiddetle desteklenme­
si gerektiğini belirtiyorlar.
Yeşilçam sineması denen yerli filmcilik, daha 
düne kadar, kendine özgü, küçük çapta bir sanayi 
bile oluşturabilmişken bugünkü acıklı duruma na­
sıl gelindi? Ne yıldızlar, ne yönetmenler, ne de bu 
kişilerin kayıtlı üye oldukları derneklerin sözcüleri, 
açık seçik konuşmaktan sanki kaçınıyorlar. Bu ko­
nuyu yapımcılar da pek deşmiyor. Yalnızca hazin 
bir talep söz konusu: Bizi destekleyin, bize yardım 
edin, devlet elimizden tutsun...
Bir yıl önce, devletin olanakları, sinemacıları­
mıza iyi-kötü sunuldu. Kurular, komisyonlar, öne­
rilmiş senaryoları değerlendirdi ve yapımevlerine 
maddi yardımda bulundu. Ne var ki gerçekleştiri­
len filmler, izleyiciye bir türlü ulaşmadı. Yada izle­
yici bu filmlerin o sosyal içerikli filmler dizisinin bir 
devamı olduğu kanısıyla onca emeğe aldırışsız 
kaldı.
Şimdi yıldızlar konuşuyor: Kimi geçmişteki ku­
rallarını biraz üzülerek, biraz izler çevrenin değer 
yargılarını ileri sürerek handiyse bağışlattırmak is­
tiyor. Kimi, var olan derneklerin bir işe yaramadığı 
görüşünde, yeni dernek kurma çabasında... İlk 
öbektekilerin yıllar önceki anlayışlarını değiştir­
meleri elbette sevindirici. Bununla birlikte tren 
kaçmış bir kez. Dahası, o yıllarda öpüşüp öpüşme­
meleri, soyunup soyunmamaları özlü bir sorun da 
sayılamaz. Yeşilçam sineması bir duygu, masal si- 
nemasıydı. Masalların kahramanını gözlerimiz na­
sıl görmek isterse öyle görür.
İkinci öbektekiler, Yeşilçam sinemasının ekin- 
sel ortamında yetişmişlerken, birdenbire sosyal 
gerçekçi bir tutumu seçmenin sancısını çektikleri­
ni, bence, bir türlü kavrayamıyorlar. Gerçi Yeşil- 
çam’ın da alttan alta toplumun çoğunluğundan ya­
na bir söylemi vardı ama, demek ki bu ikinci gruba 
yetmiyor, yetmedi.
Nice defa “halk sanatlarının sonuncusu” say­
dığımı yazıp çizdiğim Yeşilçam sineması, o eski 
hüzünlü öyküleriyle, güldürülerinde bile hüzünlen­
diren öyküleriyle Türkiye'deki sinemasever, halk­
tan kişilere gerçekten ses yöneltebiliyordu. Sonra 
birdenbire sosyal gerçekçi iddialar başlayınca, za­
ten anarşinin kol kanat kırdığı bir ortamda, asıl iz­
leyici kendi trajik öyküsünün bu soluk kopyalarını 
seyretmeye yanaşmadı.
Teleon’da her pazar günü saat 18.30’da göste­
rime giren eski Türk filmlerini hiç kaçırmıyorum. 
Atıf Yılmaz’ın Kızıl Vazo’su köşklü bahçeli İstan­
bul'dan Belgin Doruk ve Göksel Arsoy’lu peyzajlar 
sunuyor, Akad'ın Meyhanecinin Kızı, Sezer Sezln’- 
le Turan Seyfloğlu’nun o kadar etkileyici fizikleriy­
le Italyan sinemasından çağrışımlar uyandırıyor, 
Hulkl Saner’in Turist Ömer’inde Sadrl Alışık çok 
şaşırtıcı, sosyolojisi bugün için de geçerli bir “gari­
ban” portresi çiziyordu...
Bu siyah-beyaz filmleri günümüzde de izlene­
bilir kılan ne diye düşünürsek, her birindeki içtenli­
ği ve o coşkun amatör sanat tutkunluğunu saptaya­
biliriz. Akad’ın diliyle Saner'inki elbette çok farklı. 
Ama iddiasızlıkta, alçakgönüllülükte birleştikleri 
gözlemleniyor.
Türk sineması bir halk sanatı koluydu. Halk sa­
natları küçümsenerek, ne yazık ki, entelektüel sa­
nata varılamıyor. Ortada entel bir hengâme kalı­
yor.
Kişisel Arşivlerde İstanbul Belleği


Türk sineması nasıl battı?...

Abstract

Similar works

Full text

Available Versions

Istanbul Sehir University Repository