Taha Toros Arşivi, Dosya Adı: Nazım Hikmet. Not: Gazetenin "Sıfır Noktası" köşesinde yayımlanmıştır.İstanbul Kalkınma Ajansı (TR10/14/YEN/0033) İstanbul Development Agency (TR10/14/YEN/0033

Çalışlar, Oral

Istanbul Sehir University Repository

I j Sf i FIR N O K T A S I  /ORAL ÇALIŞLAR (7 .8 ^ £ : 1 > r: t oralcalislar@cumr....
Peyami Safa ve Nâzım HikmetNâzım Hikmet ve Peyami Safa,1930’lu yılların iki önemli gazetecisi ve 
yazarıydı. Peyami Safa’nın Alkım Ya- 
yınlan’ndan çıkan “Dokuzuncu Hari­
ciye Koğuşu" adlı ünlü romanını okur­
ken bu iki yazarın geçmiş polemikle­
rini ve yaşam çizgilerini de yeniden 
anımsadım.
“Dokuzuncu Hariciye Koğuşu", 
Cumhuriyet dönemimizin önemli kla­
siklerinden birisi. Bu roman 7 Kasım- 
10 Aralık 1929 tarihleri arasında bir ay­
dan fazla bir zaman Cumhuriyet ga­
zetesinde tefrika edilmişti. Roman ilk 
kez 1930 yılında Resimli Ay Yayınlan 
tarafından da kitap haline getirilmiş­
ti.
Roman, sakat bir gencin hastane ka­
pılarındaki çilesini, aşkı, umudunu ve 
umutsuzluklarını anlatıyor. Toplumsal 
gerçekçilik diye tanımlayabileceğimiz 
türde bir roman. Çok güzel hastane 
ve insan tasvirleriyle, insanların çek­
tiği acılarla, yoksullukla zenginlik ara­
sında gidip gelen sorunlarla dolu ilginç 
ve etkileyici bir roman.
Peyami Safa, Nâzım Hikmet’in ar­
kadaşı ve dostuyken karşı saflara ge­
çip büyük bir kalem mücadelesine 
başlıyorlar. Buna rağmen Nâzım Hik­
met, Peyami Safa’nın özellikle “Doku­
zuncu Hariciye Koğuşu" romanın­
daki pırıltıyı takdir edip, bunu yazıla­
rında belirtmekten kaçınmıyor:
“Ben Peyam i'nin bu son romanını 
üç defa okudum, otuz defa daha oku­
yabilirim  ve okuyacağım. Bu kitabın 
karşısında ben, yıldızlı göklerin son­
suzluğuna bakan ve o layetenahi (son­
suz) âlemde yeni pırıltılar, o zamana 
kadar hiçbir gözün görmediği acayip, 
fakat hakiki âlemler keşfeden münec­
cimin hayranlığını duymaktayım. Eğer 
ıstırabı, azabı ve neşeyi coşkun bir cid­
diyetle duyan öz ve halis halk kitlele­
ri okuma yazma bilselerdi, bu roma­
nın, on bin, yüz bin, hatta bir milyon 
satması işten bile değildir."
Nâzım Hikmet’in bu satırları yaz­
masının üzerinden 75 yıla yakın bir 
zaman geçti. Kaderin garip cilvesi ki­
.1
tap günümüzde 250 bin basılarak oku­
yuculara sunuldu. Nâzım’ın çağrısı 75 
yıl sonra gerçek oldu.
Peyami Safa, düzenli bir öğrenim 
görmeyen ve yaşamının uzunca bir 
bölümünü gazetecilikle geçiren bir 
yazardı. 1961 yılında çok sevdiği oğ­
lu Merve’yi askerliğini yaptığı sırada 
yitirmeye dayanamamış ve 62 yaşın­
da Son Havadis gazetesinin başya­
zarı iken yaşamını yitirmişti. Düzenli eği­
tim görmemesine karşın Fransızcayı 
Fransızca gramer kitabı yazacak ka­
dar iyi öğrenmişti.
Peyami Safa polemikçi bir yazardı. 
Nâzım’la polemikleri kadar Nurullah 
Ataç, Zekeriya Sertel ve Muhsin 
Ertuğrul’la da polemikleri ünlüdür. 
Peyami Safa 1930’lu yıllardan yükse­
len faşizme yakın bir siyasi çizgiyi ter­
cih etti.
Bu nedenle Nâzım Hikmetle arala- 
nnda çok sert siyasi polemikler yaşan­
dı. Peyami Safa, bu polemikler sıra­
sında Nihal Atsız’ın ve Abdülbaki 
Gölpınarlı’nın da desteğini almıştı.
Nâzım Hikmet, 17 Temmuz 1935'te 
bu polemiklerin birinde Peyami Safa’yı I 
Yedigün dergisinde şöyle eleştirmiş-1 
ti: “Peyam i'nin Babıâli Caddesi’ne l 
düştüğü andan bugüne kadar geçen } 
fikir hayatını tetkik edersek şunu gö- \ 
rürüz: O boyuna sağ ve so l arasında / 
bocalamıştır. B ir kapıya kapılandığı,/ 
cebi para gördüğü müddetçe sağa git-1 
miştir. Her kapılandığı kapıdan kovu-1 
luşunda, her maddi sıkıntıya düşüşün-1 
de sollaşmıştır. Fakat sağa gittiği za-\ 
manlar, sola karşı provokasyonlar ter-1 
tip eden üstat, en sollaştığı vakitler- 1 
de bile sağı kollayacak kadar kurnaz- \ 
lık göstermiştir... Peyam i’nin o kara 
günlerinde benim le yaptığı dostluk, 
‘hatır için Marksist olma’ temayülle­
ri, benim  ‘bir yere’ sırtım ı dayamış o l­
duğumu tevehhüm etmesiyle (sanma­
sıyla) başlamıştı. Ve sonra, bana düş- ı 
mantığı da bu vehmin b ir hakikat o l­
m adığını anlam asıyla tebellür etti 
(açıklığa kavuştu). İşte, bugüne kadar, 
Peyam i’nin bende affedemediği şey, 
onu böyle b ir sukutu hayale düşürü- 
şümdür. ”
Zekeriya Sertel bu iki yetenekli ya­
zar arasındaki polemiği bir yazısında 
şöyle değerlendirmişti: “Nâzım daha 
çok komünizmi yaymak ve etrafında- 
kileri komünizme kazanmak meraklı­
sıydı. Onun için bu tartışmalann en 
önemli ve devamlı konusu komünizm­
di. Peyam i çok zeki ve kabiliyetli b ir 
gençti... Fakat Peyam i zeki olduğu 
kadar da kötü ruhlu b ir adamdı. Bu 
bakımdan da Nâzım'm tam zıddı b ir 
tipti... Sonunda Peyam i faşizm i seç­
ti ve dizlerden ayrıldı... Nâzım ’a ve 
bize karşı uydurmadığı iftira, yapma­
dığı jurnalcilik kalmadı. ’’
Nâzım da, Peyami Safa da yete­
nekli yazarlardı. Nâzım, daha adil ve 
eşit bir düzen istediği için ilahlara kur­
ban edildi. Peyami Safa ise güçlünün 
ve iktidarın yanında olmayı tercih et­
ti. Aradan 40 yıldan fazla zaman geç­
ti. Şimdi onları eserleriyle anıyoruz.
Kişisel Arşivlerde İstanbul Belleği 
Taha Toros Arşivi


Peyami Safa ve Nazım Hikmet

Abstract

Similar works

Full text

Available Versions

Istanbul Sehir University Repository