Taha Toros Arşivi, Dosya Adı: Nazım Hikmet. Not: Gazetenin "Politika ve Ötesi" köşesinde yayımlanmıştır.İstanbul Kalkınma Ajansı (TR10/14/YEN/0033) İstanbul Development Agency (TR10/14/YEN/0033

Mehmed Kemal

Istanbul Sehir University Repository

D Ö R T
7 y. 5
^POLİTİKA VE ÖTESİ
V__ _MEHMED KEMAl_____ >
"Tl-vSĞaUtO
Sahte Dostlar, 
Sahte Düşm anlar
Her insan gibi Nâzım Hikmet'in de sahte dost­
lan, sahte düşmanlan vardı. Gün olur, her büyük 
insanın yanına sahte dostlan düşmanca, sahte düş­
manlan dostça yanaşır. Bunu çok iyi bilen Nâzım 
Hikmet, sırası düştüğünde:
«Ben düşmanlanmın her zaman hakkından ge­
lirim, siz beni sahte dostlarımdan koruyun!» dermiş.
Nazım Hikmet, şöyle böyle bir sanatçı değildir. 
Kader, ona Türk edebiyat tarihinde de, Türk işçi sı­
nıfı savaşım tarihinde de çok önemli bir yer ver­
miştir. İçlerinde bir düşmanlık yılanı kımılkımıl ku 
mıhlamıyorsa, çoğu insan Nazım Hikmet adım ulu 
orta ağzına alamaz. Ona tarih içindeki değerini ver­
mek zorundadır.
Son günlerde Nâzım Hikmet hakkında iki ki­
tap yayımlandı. Birini, «Nâzım Hikmet’in Sahte 
Dostlan» adıyla Kemal Sülker yazdı. Ötekini ise. 
Nâzım Hikmet’in kızkardeşi Samiye Yaltınm anlat­
tı, Aydın Aydemir kaleme aldı. Her iki kitapta da 
Nâzım Hikmet’in bilinen, bilinmeyen bir çok yanla­
rı yansımaktadır.
Kemal Sülker’in yazdığı kitaptan, sunduğu bel­
gelerden, üzüntüyle anlıyoruz ki. Nâzım Hikmet’in 
sahte dostları arasına hiç girmemesi gereken Zeke- 
riya Sertel gimıektedir. Zekeriya Sertel Nâzım Hik­
metin son yıllarını ve bilinmeyen yönlerini anlata­
yım derken Nâzım Hikmet’i küçük düşürmeye ça­
lışmaktadır. Nâzım Hikmet, Sertel’in övgü dolu bir 
kitabı ile büyür, yergi dolu bir kitabı ile küçülür 
mü? Orasını tarihe bırakacağım. Ancak, bazı kişiler 
Nâzım Hikmet'i överken de, yererken de yalana 
başvurabilirler.
Zekeriya Sertel’in kitabı, hadi yalan demiyelim, 
yanlışlarla doludur. Bu yanlışlan TYS’den oluşan 
bir kurul düzeltirken. Sertel:
«İncir çekirdeğini doldurmaz yanlışlar buldular» 
diyor.
Bu incir ne görkemli bir incir imiş kİ, İçine 
bunca yanlış ve yanılgıyı sığdırabiliyor!
TYS’den oluşan yanlışlan düzeltme kurulu şöy­
le bir örnek veriyor ki doğrusu bayıldım. Buraya 
aktarmadan edemiyeceğim.
«Adamın birisi çıksa da şunları yazsa:
Mustafa Kemal Paşa 23 Mayısta Samsun’dan 
trenle yola çıkıp Konya’ya gitti. Mevlanzade Rifat- 
ın Türk inkılabını anlatan kitabını okuyunca sinir­
lendi. Konya limanı yanındaki istasyona iner inmez: 
«Nerde Rifat, devrimi berbat etti» diye kendini 
karşılayanlara çıkıştı.
Şimdi tarihsel gibi görünen bu örneğin nere­
sini düzeltmeli? Mustafa Kemal Paşa’nm 23 Mayıs­
ta değil, 19 Mayısta Samsun’a çıktığım bilenler. Kon­
ya’ya gitmediğini bilenler, Konya’da liman olmadı­
ğını bilenler, 19 Mayıs 1919’da daha devrimin yapıl­
madığını bilerler, yapılmamış bir devrim hakkında 
yanlış yayın yapılamayacağını bilenler, üstelik Mus­
tafa Kemal Paşa’nm Konya’da karşılanmadığını da 
bilenler, bu deli saçmasına benzlyen yazıyı düzelt­
meye kalkarlarsa «İncir çekirdeğini doldurmayan 
şey» mi yapmış olurlar?»
Çünkü Sertel de Nâzım Hikmet'i Bükreş'ten tre­
ne bindiriyor, Moskova’ya gönderiyor. Trende Nâr 
zım Hikmet'e Zoya şiirinin yanlış okunduğunu söy­
letiyor. onu hiddetlendiriyor, bazı kişilere çattırıyor: 
Oysa herkes biliyor kİ, Nâzım Hikmet, kaçtık­
tan sonra Bükreş’ten Moskova'ya trenle değil, uçak­
la gitmiştir. Bu gidişin fotoğrafları ve filmi vardır.
Nâzım Hikmet, kuşkusuz, en büyük, en ulu 
ozanlarımızdan biridir. Onun büyüklüğü ve ululu­
ğu bir başkasının o düzeye erişmesine engel değil­
dir. Nâzım Hikmet:
«Şiirimin kökü yurdumun topraklarındadır» 
derken yurduna ne kadar bağlı olduğunu tanıtla­
mak ister.
Nâzım Hikmet, Türk şiirinin siyasal iktidarları 
korkutan ve kızdıran geleneğini sürdürmüştür. N e fl 
den, Yunus’tan, Pir Sultan Abdal’dan, Nâmık Kemal 
ve Tevfik Fikret’e değin uzanan şiir çizgisinin izle­
yicisidir. Bundan ötürü Nâzım Hikmet’ten hep kor- 
kulmuştur. Korkulduğu için de başı belaya girmiş­
tir.
Harp Okulu olayına nasıl karıştırıldığım A. Ka- 
dir’in kitabından okuyabilirsiniz. Torpido duruşma­
sı ise daha acıklı, daha acımasızdır. Nâzım’la birlik­
te yatan gedikli çavuşlardan biri yıllar sonra şöy­
le den
«Bizim faciamız 1938 yılının mayıs ayında baş­
lar.»
Küçııkpazarda saatçilik yapan Kerim’in dükkâ­
nı polisçe aranır, bir çok kitaplar bulunur. Bir de 
fotoğraf vardır. Fotoğrafta olanlar tutuklanır.
«Aramıza asker elbisesi giydirilmiş iki sivil po­
lis} de kattılar. Bunlar birinci sorgunun sonunda 
gemiden ayrıldılar. Daha başkaları da vardı. Baş­
gedikli Adil Kurt, mahkemede gizli görevini açıkla­
dı. Onbeş yıl giydi.»
Duruşma başladı.
«Listede yazılı olan kitaplar zararlı olmayıp her
Türk vatandaşının okuması için yazılmış ve satışı­
na izin verilmiştir.»
Savcıya ne diyeceği soruldu. Savcı Şerif Budak: 
«Biz bu davada delil arayacak kadar saf değiliz. 
Bunlar bugün bir şey yapmamışlarsa yarın muhak­
kak yaparlar.»
Yıllar sonra, ben, bu savcı Şerif Budak’ı Anka­
ra’da. Bahçelievlerdeki evinde gördüm. Askerlik­
ten emekli olmuş, bir yanına inme innüşti. Nâzım 
Hikmet’ten hiç söz etmiyerek o günleri sordum: 
«Vallahi olup bitenleri biz de anlamamıştık. Gö­
rev verdiler, yaptık işte. » dedi.
Nâzım Hikmet, her iki suçtan otuz yılı aşkın 
hapse mahkûm edildi. Bunun 12 yılım deliksiz yat­
tı. Ancak 1950 affı iledir ki gücün güç hapisten çı­
kabildi Meclisteki af görüşmelerini ve tartışmaları­
nı hatırlarım. Tevfik İleri, bir sokak satıcısı gibi, 
sesim bir alçaltarak, bir yükselterek var gücüyle 
karşı çıkardı:
«Dünya, Nâzım Hikmet’in bağışlanması İçin 
bayrak açmıştır. Biz saf ve temiz kalbimizle bu 
adamı dışarıya çıkarttığımız gün, bütün sol dünya. 
Nâzım Hikmet’i ellerinden aldık, diye öğünecektir.»
Nâzım Hikmet, aftan yararlandı ama, çıktığın­
dan biraz sonra da yakasına askerlik yapıştı.
«Gel bakalım askere!..» dediler.
Ortada Sabahattin Ali örneği vardı. Ya bir ça­
lı dibinde ölmek, ya da kaçarken vurulmak... O gün­
leri ancak yaşayanlar bilirler.
Nâzım Hikmet, kendi için düzenlenen yeni bas­
kılardan. yeni zulümlerden, yeni oyunlardan kaç­
mak zorunda bırakıldı.
«Kalbim Çamlıca’da bir harap konaktadır / Her 
gece doktor / Sonra şu on yıldan bu yana / Benim 
fakir milletime ikram edebildiğim / Bir tek elmam 
var elimde, doktor / Bir kırmızı elma: /  Kalbim.»
Kişisel Arşivlerde İstanbul Belleği 
Taha Toros Arşivi
* 0 0 1 5 8 2 4 2 0 0 1 0 *


Sahte dostlar, sahte düşmanlar

Abstract

Similar works

Full text

Available Versions

Istanbul Sehir University Repository