Taha Toros Arşivi, Dosya No: 133-Belediye Başkanları. Not : Gazetenin "Düşünenlerin Düşünceleri" köşesinde yayımlanmıştır.İstanbul Kalkınma Ajansı (TR10/14/YEN/0033) İstanbul Development Agency (TR10/14/YEN/0033

Ziyaoğlu, Rakım

Istanbul Sehir University Repository

y „ n ■
TT-
8AmrA: 2 :.ííi ÍSf.,L L İ
' ■ %  • . ' • •' '7 ••: DÜŞÜNENLERİN DÜŞÜNCELERİ
İstanbul'un 70. Belediye Reisi
T ÜRKİYE’NİN on büy ü k  şehri İstanbul, en  büy ü k  ite le  diyesi de şüphesiz İs tan b u l B elediye­
s id ir. Bu pelırin h iç de yüzü­
n ü  gü ldü rm eyen  a c ık lı b ir  Belediye 
ta r ih i v a rd ır . Sebebi y a ln ız  B eled iye­
n in  kend isi değ ild ir, başın d a  ve iç in , 
d ek ile r de değild ir. Sebep çok yönlü 
b ir  b ü tü n d ü r. Bıı (b ü tü n ) tin  üzerine, 
gerçek leri a ray an  ve cesaretle ortaya 
k oyan  b ir  gözle b a k ılm a ım ş tır .
N asıl askerliğ in , nasıl hekim liğin, 
n a s ıl h u k u k u n 'b i r  ta rih i varsa, şeh ir­
le rin  de b ir  ta r ih i v a rd ır . İstanbul, 
B elediyesiz olduğu k a d ar B elediva 
ta r ih i de y azılm am ış  b ir şeh ird ir, l î ir  
çeh rin  ta rih in i o şeh rin  B elediyesin in  
b a şın a  Şehrem in i, B elediye Reisi ü n . 
van iy le  gelen lerin  k iş ilik le ri ile tu ­
tu m la rı ve B elediye b ak ım ın d an  İz­
lenm iş o lay la r teşk il eder.
İs tan b u l’da ik i tü r lü  dev le t şekil o l­
m uştu r. B iri O sm anlı İm parato rluğu , 
Ötekisi C um huriyet.
O sm aıılı tm p ara to rlu ğ u n d a  belde iş­
le ri K ad ıla r ta ra fın d a n  görülm üş ve 
K a d ıla rın  idaresi şehrin  fe th inden 
haşlaya rak  1241-1826 y ılm a  k a d ar de­
vam  etm iştir, tik  Şehrem ini olarak  
k im i yazarlar, H ız ır  beyi gösterm ek­
ted irle r. K anaatim izce Fatih  devrinde
H ız ır  bay değil, Süleym an beyin  Ş eh ­
rem in i o la rak  tan ın m ası d aha  doğru 
o lu r. Z ira  O sm anlı İm para to rluğunda  
Ş ehrem in i dem ek  o lm am akla  beraber 
Subaşı U nvanın ı ta ş ıy an  k im senin  
buna  y ak ın  vazife y a p tığ ın ı an lıy o ­
ruz. Ş ehrem in i B izans 'tan  a lınm a itti-
Yazan :
van ve vazifed ir ve bâzı esk i k itab e ­
le rd e  bu m ânâya gelen kelim eye rast- 
lan m ak tad ır. Süleym an bey Fatih  dev ­
rin d e  Subaşı îkeıı su rla r ın  onarılm ası 
işini üzerine  a lm ış ve böylcce Rk 
Ş ehrem in i olm uştur.
Yine im p ara to rlu k  devrinde  1271 - 
1826 da ih tisap  N ezareti kuru lm uş, 
böylecc İh tisap  A ğ a lar ın ın  ve K ad ı­
la r ın  vazife leri bu nezare te  b ıra k ı l ­
m ış tır .  F ak a t bu devre de pek kısa 
sürm üş, İs tan b u l'u n  şeh ir m eseleleri 
Z ab tiye  M üşirliğine tevdi o lunm uştur.
i lk  defa  Ş eh rem in i ad iy le  b ir  te ş­
k ilâ t ve b ir Ş eh ir M eclisi 12T1-1857 
y ılın d a  ihdas o lunm uştu r. Bu m eclise 
şeh irde  o tu ran  m u tebe r k iş ile rden  v t 
esnaf g ru p la n  a ra s ın d an  12 kişi a l ı­
n ıyo rdu . B oylere ilk Şehrem in i, m ü­
şir art dart — M areşal — M ahm ud Paşa
oğlu A m asya M u tasa rrıf ı Salih  Po?â- 
dıe. D em ek İstanbu l'um uzun  m odern  
anlam da ilk  B elediye Reisi olm ak 
şerefi bu  m erhum a isabet e tm iş, fakâl 
Hizmet süresi S icili O sınnni’dcıı ve d i­
ğer bazı k ay ıtla rd an  an laşılacağ ı üze­
re sadece 114 gün sürm üş, ra h a ts ız lı­
ğı do lay ısiy le  ay rılm ak  zorunda k a l­
m ış ve genç d en ile rek  b ir yaşta vefat 
ey lem iştir. İstanbu l Belediyesi talihsiz 
b ir başkanla k u ru lm u ş olacak kİ gü ­
nüm üze k a d a r  bu talihsizlik  hem en bir 
çok re isle rin  yüzünü  gü idürm em iştir.
O sm anlı im p ara to rlu ğ u  ba tm ış , r a h ­
m etli A ta tü rk  C um huriye ti k u rm uştu r. 
C um huriyetin  ilk  Belediye Reisi H ay­
dar beydir. H aydar bey, eğer ik inci 
defa Belediye Reisi o lan la r s ıra  i t i ­
bariy le  d ikka te  a lın ı ı sa ve vekâleten  
vazife gö ren le r de hesap lan ırsa  — H e­
saplanm ası*  ge rek ir — 53. Belediye 
R eisidir.
O halde Şehrem ini ve Belediye Re.
isi s ıfa tiy le  şu za tla r hizm et görm üş­
le rd ir :
S ıra say ıs ı ve a d ı:
S3 Ali H aydar hey 
15/N isan/1923-4/H aziran/1924 
(B irleşik  idare  başlar)
54 Em in Erkul
5 / H a zi r a n /1924 - 12 / Ek i m /1928 
(B irleşik  idare  a y r ı l ı r )
55 M uhittin  Üsliiııdağ 
14/E kim /1928-4/A ralık/1938
56 Liitfi K ırd a r
8/A ralık/1938-24/O cak/1949
sr F ah re ttin  Kerim  G ökay 
24/Kkim/1949-2B/Kasım/1857
58 Kem al H adim li 
12/Temnııız/1957-5/ERim/1957 
(V ekâlet)
59 M üm taz Tnrhan 
29/R asım /1957-ll/M a.vıs/1958
60 Ethem  Y ctkiner 
14/M a y ı s / 1958-24/A ra l ık / l  958 
(V ekâlet)
61 Kem al Aygün
25/A ıahk/1958-27/M ay ts/1960 
(A yrı ida re )
62 K urm ay A lbay Şefik  F.rensti 
27/M ayıs/196Ö-24/Kylül/1960
63 K urm ay Albay V ahit G u ttan  
24/ Ey 1 ii 1/1960- 6 /Ş  u ha* /1 »61
64 G eneral Refik Tulga
7/Şubat/1961-26/Şııbat/1962
65 K urm ay Y arbay T uran  Ertuğ  
27/Şuhnt/1962-5/M art/l902
66 Vali Niyazi Akı 
5/M a ı t /1 962-1 6 /M art/1962 
(V ekâlet)
67 Prof. K âm ııran G örgün 
17/M »rt/1962-30/Ocak/1963
68 Vali Niyazi Akı 
3 1 /O cak /l 963-28/Şu b a t /1963 
(V ekâlet)
69 N ecdet Uğur 
28/Şubat/1963_
Vali Niyazi A k ı'n ın  ik inci defa ve­
kâleti hesap lan ırsa  N ecdet U ğur fil) ve 
gelecek Başkan 70 nci o lacak tır  ki.'*’ 
vekâlet yap an ların  da say ılm ası g e - A 
rektiğirtdeıı bu rakkam a u laşılm ak - P 
tadır.
B oylere B eled iye’.ve 108 y ıld a  70 İn­
ci B aşkan, Belediye Reisi s ıfa tiy le  şc_ 1 
lıir işle rin in  başına geçm iş oluyor. 
B u n la rın  çoğunun hizm et sü re leri iki 
y ıld an  eksik  tu tm a k ta d ır . Hele bu h ­
ran  y ılla r ın a  ra s tlay an la r için bu sü ­
re  çok k ısa lm ak tad ır .
B elediyenin  ta rih in d e  şiddetli baş­
k a n lık  bu h ran ı 19Ö8-19İ3 y ılla r ın a  
rastlar. Bu on beş y ıl e snasında  22 
başkan değişm iştir. 1957-1963 y ı l la r ın ­
da İse tab loda sayacağ ın ız  m ik ta r ö l­
çüsünde değişik lik  vuku  bulm uştur. 
D evrim ler ve ih tilâ lle r, d ik k a t ed ilir­
se h ız lı değ işik lik le re  Sebep o lm ak­
ta d ır . F.n sü re li devre  1923-1949 y ı l ­
la rı a ra s ıd ır . B un ların  a rasın d a  Hay. 
dar. Emin, üsfüm lağ. K ırdnr, Fnhret- 
tin  Kerim  ki. bu sonuncusu nisbefen, 
fakat beşi uzun çalışm ak  im k ân ım  
bu lab ilm işlerd ir.
Rakım Ziyaoğlu
İstanbul Belediyesi Basın ve Turizm Müdürü
Kişisel Arşivlerde İstanbul Belleği 
Taha Toros Arşivi


İstanbul'un 70. Belediye Reisi

Abstract

Similar works

Full text

Available Versions

Istanbul Sehir University Repository