Taha Toros Arşivi, Dosya No: 114-Müzelerİstanbul Kalkınma Ajansı (TR10/14/YEN/0033) İstanbul Development Agency (TR10/14/YEN/0033

Armutçu, Emel

Istanbul Sehir University Repository

2 MART 1999 SALI Hurrıye
Posta İşletmesi, “dünyanın en güzel postanesi”ni müze yapıyor
Güzelim postane
müzelik oldu
Restorasyonda tavan işlemeleri de altın varak yapılıyor (üstte). 125 yıl 
önce yapılan binanın kapıları meşe ağacından.
B ir kenti kent yapan enönemli şeylerden biri tarihi. Hele de İstanbul gibi 
imparatorlukların başkenti olmuş 
bir kenti düşünürsek... Peki 
İstanbullular, Amsterdamhlar gibi 
1700’lerden kalma evlerde 
yaşayabiliyor mu? Kaçta kaçı 
tarihin sindiği, güzelleştirdiği, 
anlam kattığı ofislerde, geçmişten 
geleceğe bağlanarak çalışabiliyor? 
îngilizler gibi 200 yıllık geçmişi 
olan bir pub'da içkisini 
yudumlayabiliyor mu? Ne kadan, 
önceki asırlardan bugüne uzayan 
taş binalarda, yaşadığı toprakların 
kültürünü, tarihini soluya soluya 
eğitim görüyor?
Tabii ki çok azı. Ama 
İstanbullular, tam 92 yıldır 
yaklaşık 125 yaşındaki bir binadan 
atabiliyordu mektuplarım. Telefon 
faturasını, kolunu yaşlı ahşap 
bankolara dayayarak 
yatırabiliyordu. Pul almak için sıra 
beklerken tavandaki 
kartonpiyerleri ve yağlıboya 
resimleri seyredebiliyordu.
Onların geçen yüzyılda ünlü 
İtalyan bir ressamın fırçasından 
çıktığının farkında olmasa da...
125 yıllık bina
Galatasaray Postanesi, resmi 
adıyla Beyoğlu PTT Hizmet 
Binası, İstiklal Caddesindeki en 
güzel köşelerden birinde, 
Galatasaray Lisesinin 
karşısındaydı. 1875 yılında Tüccar 
Theodor Sıvaayan tarafından 
konut olarak, 26 bin liraya inşa 
edilmişti. Sivil mimari örneği 
olarak Beyoğlu binaları arasında 
önemli bir yeri vardı. Sıvaayan üst 
katlarda otururken, Bay 
Apolonatos da giriş katım ecza 
laboratuvan olarak işletiyordu. 
1907 yılında, Hüseyin Hasip 
Efendi Posta-Telgraf Nazın iken, 
13.500 liraya safin alınmış ve 
Beyoğlu Posta-Telgraf Merkezi 
olarak hizmete girmişti. O 
zamandan beri de "dünyanın en 
güzel postanesi" olarak hizmetim 
sürdürüyordu. Taa ki Türkiye, 
onun artık postane değil, 
"müzelik" olmasına karar 
verene kadar...
Posta İşletmesi Genel 
Müdürlüğü ve Bakanlık karanyla 
müze yapılmasına karar verilen 
Galatasaray Postanesi binası 
boşaltıldı, geçici olarak 
karşısındaki bir binaya taşındı. 
Binada restorasyon çalışmalan 
başladı. Önümüzdeki aylarda 
açılması düşünülen müzede,
P IT nin  1840'tan günümüze 
kadarki evrimi yansıtılacak. İlk 
dağıüa kıyafetleri, telgraf 
örnekleri, mühürler, pullar 
sergilenecek. Bir de turistlere
yönelik hatıra pullan, kartpostal 
satışı yapılacak. Galatasaray 
Postanesini kullanmak isteyenler 
de karşı tarafta yapılmakta ve tıpkı 
diğer "m odem " postaneler gibi 
sıradan olan binaya gidecekler 
mecburen. Böylece tarihi 
koklayarak gündelik bir iş yapma 
keyfi de "m üzelik" olacak. Ahşap 
bankoların çoğu, artık işe 
yaramayacağı için depoya 
kaldırılmış ve tozlanmaya 
başlamış bile... Çünkü onların 
konmasının uygun kaçacağı 
atmosferde başka bir postane 
binası yok İstanbul'da.
En süslü postane
Galatasaray Postanesi, Posta 
İşletmesinin tüm hizmet 
binalarının içinde, en değerlisi ve 
en süslüsüydü. 340 metrekare alan 
üzerine, kagir olarak inşa edilmiş; 
bir bodrum, bir zemin, üç tam kat 
ve boğaz manzarası olan bir çekme 
kattan oluşan bir binaydı. İstanbul 
Ansiklopedisine göre, cephesinin 
tamamen mermer kaplı olması, 
üzerindeki bezemelerin 
yoğunluğu ve niteliği, İstiklal 
Caddesinde sıralanan eklektik- 
klasisist anlayışla tasarlanmış diğer 
yüzyıl sonu cepheleri arasında özel
bir yere koyuyordu onu.
Meşe ağacından yapılmış geniş 
çift kanatlı, oymalı kapısından 
girince, ikisi sağda, ikisi solda 
olmak üzere, somaki mermerden 
kürsüler üzerine kurulu dört sütun 
karşılıyordu mektup atmaya 
gelenleri. PTT bankolan oradaydı. 
Tavan işlemeleri de usta işi 
olduğunu hemen belli ediyordu 
Birinci kattaki müdür odasına 
çıkmak isteyenler, birbuçuk metre 
genişliğindeki mermer 
merdivenlerden tırmanıyordu. Bu 
kat binanın en süslü katıydı. 
Toplantı ve kabul salonunun 
tavanları, o dönemin ünlü bir 
İtalyan ressamı tarafından, çiçekler, 
meyveler ve av hayvanlarıyla 
bezenmişti.
Bir de Fransa'da imal edilmiş 
kapılanyla ünlüydü, postane 
binası. Maundan yapılmış, gül 
ağaayla kaplanmış, pirinç çivilerle 
raptedilmiş ve pervazlan altın 
yaldız olan kapılanyla. Ve üç 
mermer şöminesiyle. İstanbul 
Radyosu, 1943-1944 arasında 
yayınlarını ikinci katın dört 
odasından sürdürmüştü. Her gün 
18.00-23.00 saatleri arasında uzun 
dalga lambalı postadan "Radyo 
Difüzyon Neşriyatı" yapılmıştı. 
Binada bir süre de İngiliz, Alman
radyo şirketleri faaliyet göstermişti; 
Stem İngiliz Kablo Kumpanyası, 
Alman Kablo Kumpanyası...
İstanbul'un pek çok tarihi binası 
gibi Galatasaray Postanesi de 
yangınlarla harap oldu. Üçüncü ve 
son yangın 1977'deydi. Postane 
restore edilerek 1982'de yeniden 
hizmete açıldı Binanın müze 
yapılması kararından sonra 
restorasyonunu üstlenen Posta 
İşletmesi Teknik Başmüdür 
Yardımcısı, Mimar Sulhi Gedik, o 
zamanki tasarruf tedbirleri 
nedeniyle o restorasyonun tam 
anlamıyla gerçekleştirilemediğini 
itiraf ediyor. Döşemelerin bazı 
yerlerine şap döküldüğünü, bazı 
yerlere de marley konduğunu 
söylüyor. Şimdiki restorasyonun 
ise aslına uygun olarak yapıldığını 
anlatıyor. "O  zamanki tasarruf 
tedbirlerinden dolayı yangından 
harap olan tavan işlemelerini altın 
yaldız yapmıştık, şimdi orijinali 
gibi altın varak yapıyoruz. Silinen 
figürler yenileniyor. Döşemeler 
eski haline döndürülüyor. 
Eskilikten kaynaklanan çatlaklan 
hallettik. Çürümüş kapılan 
yeniledik" diyor. Müzenin ilk üç 
katta yeralacak, dördüncü kat 
müdüriyet, asma kat ise kafe 
olarak düzenlenek
Posta İşletmelerinin bir müzesi 
olması, tarihinin günyüzüne 
çıkarılması çok hoş bir fikir 
olmakla birlikte, insanın aklına şu 
soru geliyor M üzenin bu binada 
olması şart mıydı? Başka bir 
yerde yapılamaz mıydı?
Fanatik bir kentli, "İstanbul'u 
mahvettik, geriye kalan 
kınnü güzellikleri de etrafına 
kurdela çekip, müze haline 
getiriyoruz" diye isyan ediyor. 
Oysa O, böyle bir binayı kendi 
işlevi içinde kullanmanın 
insanlarda kültürel bir birikim 
yaratacağını düşünüyor, 
"insanların iyi, doğru, güzel 
olmasını istiyorsak, iyi, güzel, 
doğru yerlere girip çıkmalarına 
izin vermeliyiz. Bu postane 
hayatın içinde bir parça 
olmalıydı, bir çocuk arkadaşına 
öyle bir postaneden mektup 
atmalıydı, büyüdüğünde bunu 
hatırlamalıydı, bu kültür 
yokedilmemeliydi" diyor.
Tıpkı hoş bir mekanda 
yemek yemek gibi...
Ve soruyor; "Îngilizler 
1700’den kalma pub'lannı bira 
müzesi yapıyorlar m ı?"
Emel ARMUTÇU
Kişisel Arşivlerde İstanbul Belleği 
Taha Toros Arşivi
* 0 0 1 5 0 3 0 6 2 0 0 6 *


Posta işletmesi, "dünyanın en güzel postanesi"ni müze yapıyor:Güzelim postane müzelik oldu

Abstract

Similar works

Full text

Available Versions

Istanbul Sehir University Repository