Taha Toros Arşivi, Dosya No: Taha Torosİstanbul Kalkınma Ajansı (TR10/14/YEN/0033) İstanbul Development Agency (TR10/14/YEN/0033

Bardakçı, Cemal

Istanbul Sehir University Repository

—[" T -  £>0 ^
A T A  WT—
rl An ad ol ud a  V A T A N ]
Atatürkün Mersinde
Bir Suali:
“  Yabancılar Burada Bu Evleri Meydana 
Getirirken, Siz Ne Yapıyordunuz ? „
Bir Köylünün C evabı:
“ Yemende Askerlik Ediyorduk, Paşam,,
Mersin gümrük işlekesi ve Kışla caddesi ■ '  - T N v n ' " '  ^
Mersin, yirmi beş otuz sene 
evvel bin beş yüz evLi küçük bir 
kasaba ilmiş. Belli başlı binalar da 
yabancılara, hususiie Beyrutlu 
sorsuklara ait imiş. Atatürk, on 
sekiz y ıl önce Mersini ilk teşrifle­
rinde, Belediye reisi Hacı Ömere 
sormuş:
— Bu bina kim indir 5
— Bir yabancının...
— Şu ilerdeki?
— Sorsukların...
— Ya bu solda görünen?
— O da öyle...
— Onlar bu binaları meydana 
getirirken siz ne yapıyordunuz?
Bu sorguyu işiten bir köylü 
kalabalık içinden ileri atılarak 
ve selâm vaziyeti alarak cevap 
vermiş:
— Yemende askerlik yapıyor­
duk, Paşam!
Koca bir tarihi böyle basit üç 
kelime ile bu kadar veciz bir şe­
kilde ifade edebilmiş bir edip ve 
tarihçi var mıdır, bilmem.
Mersin, bugün altı bin evli bü­
yücek, mamur bir şehirdir. Az za 
manda bu kadar çabuk genişle­
mesinin sebeplerinden en mühim- 
mi, Çukurovanın, döm.iryollarımı­
zın şarka doğru her gün biraz da. 
ha uzaması sayesinde Konyadan 
Vana kadar on dört vilâyetimi­
zin ihraç ve itlhal iskelesi olması­
dır. Şehrin belediyesi bu yükse­
lişe ayak uydurmağa çalışmış ve 
sekiz on sene içinde büyük işler 
görmüştür. Hele gösteriş endişe­
lerinden daima uzak kaldığı anla­
şılıyor.
Mersin belediyesi, sinema bi­
nalarından, gazinolardan, park­
lardan vesair ikinci, üçüncü dere­
cede ihtiyaçlardan evvel halkın 
sağlığını düşünmüştür. Evvelâ ye­
di yüz elli bin liraya şehrin kana­
lizasyonunu yaptırmıştır,. Bu çok 
mühim iş başarıldıktan sonra su 
meselesini eline almıştır. Anlat­
tıklarına göre eskiden Mersinliler 
iki türlü sudan faydalanırlardı. 
Kuyu suyu, çay suyu... Kuyu su­
ları temizdi. Fakat sertlik dere­
celeri 40 ile 60 arasında idi. Çay 
suyu birçok köylerden geçtiği İçin 
murdar ve mikroplu idi. Her iki 
su da içmeğe elverişli değildi. Fa 
kat çaresiz halk bu suları içiyor, 
kullanıyordu. Bu yüzden ara sıra 
salgın hastalıkların hücumuna uğ 
ruyor, yüzlerce kurban veriyordu.
Belediye, yaptığı uzun araştır­
malar sonunda yakınlarda temiz
Yazan : Cemal Bardakçı
Eski Konya Valisi
ğmı anlayınca ve arteziyen tec­
rübeleri de bir netice vermeyih- 
ce çay suyunu tasfiye ve takim 
etmek suretile şehre akıtmağa te­
şebbüs etti. Ve nihayet Mersin, 
bir benzeri yalnız Ankarada bulu­
nan çok mükemmel, fennî, sıhhî 
su tesisatına kavuştu. Suyun as­
lında tehlikeli koli basiller bulun­
duğu halde filit reden geçtiktn 
ve klorgazı enjekte edildikten son 
ra mikroplardan tamamile ve katî 
olarak temizlenmiş oluyor. Yüzde 
yüz emniyetle içiliyor, kullanılı­
yor.
Mersin belediyesi bu iki büyük 
b'-arısile diğer şehirlerimize par 
lak bir İmtisal numunesi teşkil et­
se yeridir.
Şehrin diğer medenî ihtiyaçla­
rı da ihmal edilmiş değildir. Gü­
zel bir park, deniz kıyısında bir 
gazino ve şehrin batı kenarında 
bir de plajı vardır.
Bununla beraber belediye hak 
kında kulağıma bir takım şikâyet 
ler de fısıldandı: Caddeler, so­
kaklar bakımsız 'kalmış..
Hele ikinci üçüncü derecede 
sokaklardan kışın araba ile de 
geçmek kabil olmuyormuş. Yazın 
tozdan göz gözü görmüyormuş. 
Yolların bu halde kalmasının 
mühimi bir sebebi var: Son bir
senede Avrupa harbi yüzünden 
limanda faaliyet azalmış, beledi­
ye gelirinde de yüz küsur bin li­
ralık eksilme olmuş. Bununla be-
râber kısa bir zamanda bu nok­
sanların da tamamlanacağında 
şüphe etmiyorum.
Esasen yurt içinde herhangi 
şehre, kasabaya veya köye gidil­
se, kiminle konuşulsa, türlü dert­
lerin, ihtiyaçların, noksanların 
ortaya döküldüğü görülür. Bu 
dertlere deva bulunmadığından, 
ihtiyaçların karşılanmadığından 
şikâyet edilir. Hak verirsiniz. V a­
liler, belediye reislerde görüşürsü 
nüz. Onlar da her şeyin yeniden 
yapılması icap etmekte bulundu­
ğunu, deliğin çok geniş, yamanın 
çok ufak olduğunu söylerler. Bun 
lar da haklıdır. O halde haksızlık, 
kabahat kimdedir?
Âdem babamızla Havva ana­
mız, kendilerine yasak edilen mey 
veyi yememiş olsalardı cennetten 
kovulmaz, yer yüzüne düşerek 
birleşmezlerdi. Ve İnsan denilen 
mahlûklar da türemezdi. İnsan­
lar olmasaydı, ihtiras, kin, garez, 
haset, istirkap gibi duygular ve 
bunların neticesi olarak da zulüm 
ler, işkenceler, harpler, kitaller 
meydan almazdı.
Şu halde bütün bu kötü hisle­
rin, musibet ve felâketlerin mes­
uliyeti o ilk babamızla ilk anamı, 
za aittir. Ya (Nuh peygambere) 
ne dersiniz? O da mahut gemisi­
ni yapmamış olsaydı neslilmiz ke­
silecekti. Türlü belâlar, dertlerle 
uğraşmak da olmıyacakiı.. (Tu­
fan) da bu gemiyi batırmadığı 
için suçlu. Rahmetli meyus bir şa 
irimizin dediği gibi:
Na murat ensalimiz olmuş bu 
yüzden berdevam
Keştii marufu garkı ab etmiyen 
tufanı yuf!
İşte otuz üç senedir bu yolda 
muhakeme yürütmeği, tekmil gü­
nahları, kusurları geçfmiş devirle­
rin sırtına yüklemeği âdet edin­
dik. Bundan bir dereceye kadar 
haklıyız, fakat tamamile değil.
Uzun yüz yıllar mahkûm edil­
diğimiz kabuslu uykudan anî bir 
Ürperme ile uyanıp da gözlerimi­
zi açınca kendimizi, her tarafı 
kavşamış, nerede ise çöküp yıkı­
lacak harap bir binanın içinde 
bulduk.
İlk yapılacak en doğru hareket 
usta mühendis ve mimarlara in­
celemeler- yaptırmak, 'binanın en 
fazla tehlikeye maruz taraflarını 
araştırıp bulmak, tamir işlerini sı 
raya sokjhıak ve sonra çalışmaya 
koyulmak idi.
Biz böyle yapmadık,* Her biri­
miz kendi oturduğumuz odanın 
diğerlerinden, evvel onarılmasını 
istedik. Bu isteklerimizle bazan 
mimarları da şaşırbttk. Ve bu yüz 
den çok zararlar gördük. Para ve 
zaman kaybettik.
Bence, hâlâ süre gelen şikâyet 
lerin, kırgınlıkların kaynağını bu 
zihniyetimizde arayıp bulmak i- 
cap eder. Çünkü son on beş sene­
de memleketin her tarafında ba­
şarılan işler, akıllara hayret ve­
recek kadar çok ve muazzamdır.
Bin senelilk köhne ve harap bir 
evin yerinde b :r anda her türlü 
konforu havi muhteşem bir saray 
kurmak İmkânsızdır. Amme mü- 
esseseleri için bütün ihtiyaçları 
birden karşılayamamak, tatmin e, 
dememek kabahat değildir. Fa­
kat mühim ihtiyaçları ihmal ede­
rek göz boyacılık, gösteriş yap­
mak, vatandaşların sağlıkları ba­
hasına beş on ziyaretçiden takdir, 
alkış toplamağa kalkışmak, şahıs­
ları yükseltmeği gaye edinmek 
kabahattir, hattâ cinayettir.
Ben, Mersin belediyesinin bu 
kötü vahi tutmamış olduğuna ka­
naat getirdim.
Kişisel Arşivlerde İstanbul Belleği


Atatürkün Mersinde bir suali:"Yabancılar burada bu evleri meydana getirirken, siz ne yapıyordunuz?" Bir köylünün cevabı:"Yemende askerlik ediyorduk, paşam"

Atatürkün Mersinde bir suali:"Yabancılar burada bu evleri meydana getirirken, siz ne yapıyordunuz?" Bir köylünün cevabı:"Yemende askerlik ediyorduk, paşam"

Abstract

Similar works

Full text

Available Versions

Istanbul Sehir University Repository