Taha Toros Arşivi, Dosya No: 102-Camilerİstanbul Kalkınma Ajansı (TR10/14/YEN/0033) İstanbul Development Agency (TR10/14/YEN/0033

Es, Hikmet Feridun

Istanbul Sehir University Repository

11 Nisan 1937
m
Istanbulda iki Sultan Ahm ed  
camii, iki yenicami vardır
Bunlardan birer tanesi fildişindendir 
ve evkaf müzesinde saklıdır
Vefadan Süleymaniyeye doğru dö­
nüyordum. Karşıma üç dört seyyah 
çıktı. Biri gayet çetrefil bir lisanla:
— Evkaf Müze?... Diye sordu... Öp 
babanın elini... Evkaf müzesini ben de 
bilmiyorum ki... Yalnız Süleymaniye 
camimin arka tarafmda bir medrese­
de olduğunu şöyle hayal mayal hatır­
lıyordum.
Doğrusu kendi kendimden utandım. 
Otuz seneye yakın İstanbulda buluna­
yım da şehrin en zengin müzelerinden 
birinin yerini bilmiyeyim, o müzeyi 
gezraiyeyim... Karşımdaki seyyaha 
baktım. Adamcağız tâ Nevyorktan 
kalkmış, buraya gelmiş benim 30 sene- 
denbern gezmeği aklıma getirmediğim 
müzeyi görmek istiyordu. Düşündüm. 
Îstanbula gelen seyyahlar şehrin ne­
relerini gezerler?.. Ayasofyayı, müze­
leri, Kapalı çarşıyı, Kariye camiini ve 
saire...
Şu Evkaf ve İslâm eserleri müzesini 
kaçımız görmüşüzdür?.. Maamafih 
bunda müzenin pek sapa bir yerde ol­
masının tesiri de yok değil... İçimden 
«Mademki pek çokları şu müzeye ge­
lip gezemiyor, bari ben gezip te onlara 
anlatayım» dedim., seyyahlarla bera­
ber yola düştük. Tahminim doğru çık­
tı, Evkaf müzesini tahmin ettiğim yer­
de bulduk.
İçeri girdik... İlk gözümüze ilişen 
şey, içine beş altı kişinin ferah ferah 
girebileceği büyük kazanlar oldu...Bu 
belki dünyanın en büyük kazanları 
olan acaib şeyleri göstererek sorduk:
— Bunlar yemek kazanları mı?..
—  Müzenin rehberi gayet tabiî ce- 
vab verdi:
— Tabiî yemek kazanları...
Seyyahlar gözleri fal taşı gibi açıl­
mış soruyorlardı:
— Bunlarla kim yemek pişirirmiş, 
kim yermiş?..
— Bayım... Bunlar eski imaret ka­
zanları... Bu kazanlarda yemek pişirir­
lermiş... Bunlara beş kişi değil, 7-8 kişi 
bile girebilir...
Seyyahların bir türlü hayreti geç­
miyordu.. «İmaret» in ne olduklarını 
anlamalarına imkân yok ki...
Nihayet bir salona girdik... Ben İs­
tanbulda bir tane Sultan Ahmed ca- 
mü, bir tane de «Yeni cami» var sanı­
yordum.. meğer bunlar ikişer tane 
imiş...
Fildişinden cami..
Camekânlardan birinde her tarafı 
yekpare fildişinden küçük bir cami 
gördük. Bu, Sultan Ahmed eamiinin 
modeli idi. Fildişinden küçük camide 
Sultan Ahmedin en küçük girintisi ve 
çıkıntısına kadar hiçbir şey ihmal edil­
memiş, hepsi birer birer gösterilmişti. 
Evkaf müzesindeki fildişinden «Sul­
tan Ahmed» camimdeki merdivenle-
merdivenleri kadar...
Sultan Ahmedi geçtik... Karşımıza 
bir cami daha çıktı., bu da Yeni cami..
Yeni cami, bütün teferrüatma ka­
dar her şeyile karşmızda... Müzenin 
rehberi:
— İşte., dedi, saraydan gelen bir fa­
raş...
Seyyahlar, hepimiz durakladık:
— Faraş mı bu?...
Rehberimiz:
—  Evet., dedi, süprüntü faraşı... 
Süprüntülerin içine döküldükleri fa­
raş.. sarayın faraşlarından biri...
Faraşa baktıkça hayretimiz katmer­
leşiyordu. Şaşmamak mümkün değil 
ki... Faraş en nadide bir ağaçtan ya­
pılmıştı. Fakat sedef kakmalarından 
tahta görünmüyor ki... Sedeflerin ara­
sında altın çiviler...
Seyyahlar soruyorlar:
—  Buna mı süprüntü koyuyorlar- 
mış?..
— Evet., buna...
Acaib bir çalgı
Bir camekânın içinde garib şekilli 
bir tahta gördük. Rehberime sordum;
—  Bu ne?
— Bu, eğer tabiri caizse - nesli tü­
kenmiş, ne olduğu unutulmuş - bir 
çalgı., bugün bunu kullananlar ol­
madığı gibi, vaktile de nasıl çalındığı 
belli değü...
BU şuada önümüze garib garib, in­
cecik pamuklu hmkalar çıktı., bir ta-: 
nesinin üstünü okuduk:
«Birinci Beyazıdın hırkası.. Birinci 
Beyazıd bu hukayı kullanırmış, bütün 
muharebelerde bu hırkayı zırhının al­
tına giyermiş...»
Şehzadelerin sünnet takmalarını, 
sünnet takkelerini, sünnet entarileri­
ni sua sua seyrettikten sonra başka 
bir salona girdik.
Eski Kur’anlar
Burada bütün dünyada kıymet bi- 
çümiyecek kadar nadide İran ve Şark 
minyatürleri, gayet eski Kur’anlar
var. Rehberim:
—  İşte, dedi, en eski Kuran... Cey­
lân derisi üzerine rastıkla yazılmıştır.
Mukaddes kitabın kalınlığına bak­
tım. Yarım metre kadar., her sahife 
bir metreye yakın., bu kitab için 150 
ceylânın derisi harcedümiş...
İran minyatürlerinden biılniıı ö- 
nünde durduk. Bu resim Nuh tufanı­
nı gösteriyordu. Arkadaşım:
— Bu yüzlerce sene evvel yapüan 
resimden bugünün Amerika sinemacı­
larının istifade edeceklerini aklına ge­
tirir mi idin?.. Amerikanın meşhur re­
jisörlerinden biri on sene evvel İstan- 
bula gelmiş, bu minyatürü aynen kop- 
ye etmiş.. «Nuhun tufanı» filminin ba­
şında bu minyatürdeki tablo aynen 
canlandırılmıştır. Dedi.
İlerledik. İslâm tarihinde meşhur­
ların el yazılan...
Rehberim gösteriyor:
—  İşte Hazreti Ömerin el yazısı., iş­
te Alinin yazısı., işte Hazreti Osmanm 
el yazısı...
Yürüdük:
— Bunlar padişahların meşhur fer­
manları... Hemen her padişahın birer 
fermanı var...
Bunları okumağa çalıştım. Altın 
yazma fermanların içinde o kadar 
komik, o kadar gülünçleri var ki bun­
ları birer birer, sıra sıra yazmakla sü­
tunlar dolar da, taşar.. Bunun için bu 
fermanlann gülünçlüklerini başka bir 
yazıya bırakarak geçtik.
Yazı kalemleri
Bu sırada rehberimiz bizi uzun bir 
camekânın önüne götürdü. Bu came- 
kân bizde yazı kaleminin geçirdiği is­
tihaleleri gösteryordu. Evvelâ br ma­
sanın üstünde muhtelif zamanlarda 
kullanılan kamış kalemler... Divitler... 
Rıhdanlıklar ve saire., sonra bütün 
bunlar gittikçe asrileşiyor...
Bu camekânda kamış kalemden ya­
zı kalemine nasıl geçtiğimizi görüyor­
sunuz...
Müzedeki salonlardan birinde müt­
hiş bir faaliyet göze çarpıyordu. Sor­
dum. Büyük bir halı müzesi açılıyor- 
muş.. bu müze dünyanın en zengin 
halı müzesi olacakmış...
Fakat müzede İstanbulun en eski 
binalarından çıkarılmış bir iki tavan 
gördüm. Hepsi bir harika... Bu tavan­
lardan birine bundan on beş sene ev­
vel bir Amerikalının 10,000 dolar ver­
diği söyleniyor... Bilmem amma... Mil­
yarder olsam ben de veririm. Çünkü 
değer..» Hikmet Feridun Es
Kişisel Arşivlerde İstanbul Belleği


İstanbulda iki Sultan Ahmed camii, iki yenicami vardır:Bunlardan birer tanesi fildişindendir ve evkaf müzesinde saklıdır

http://openaccess.marmara.edu.tr//bitstream/11424/178302/2/001501940006.pdf

İstanbulda iki Sultan Ahmed camii, iki yenicami vardır:Bunlardan birer tanesi fildişindendir ve evkaf müzesinde saklıdır

Abstract

Similar works

Full text

Available Versions

Istanbul Sehir University Repository