Taha Toros Arşivi, Dosya No: 112-Lokantalarİstanbul Kalkınma Ajansı (TR10/14/YEN/0033) İstanbul Development Agency (TR10/14/YEN/0033

Başlangıç, Celal

Istanbul Sehir University Repository

£ 19 Ocak 2004 Pazartesi TÜRKİYE■ w l l l % H  ■ ■ ■ Radikal
y
70 yıllık R ejans’ın 35 yıllık tanığı
Kurulduğu yerde Rejans kadar uzun süre açık kalmayı başaran başka bir lokanta bilinmiyor Türkiye'de. Zinnur Taygan, 
70 yılı geride bırakan Rejans'ın yönetimini 1968'de üstlenmiş. O gün bugündür bitmez bir enerjiyle çevreye neşe saçıyor
CELAL BAŞLANG
cbaslangic® radikal.corr
M. önüde özel hamurdan yapılan Rus paskalya çöreği kuliç var. Sonracığıma, somonlu börek kulibiak, spesiyal peynir tatlısı Başka, başka... Bir Rejans klasi­
ği olan Piroşki, Rus yumurtaları, rozbif, ince 
ördek dilimleri, tarama, çerkeztavuğu, olivye. 
Özel Rus çayı, san votka, kırmızı şampanya...
Yağmurlu bir pazar sabahını Beyoğlu’nda 
yaşamak isteyenler, binbir çeşit yiyeceğin sıra­
landığı masanın çevresine doluşmuş, çalan 
akordeondan fırlayan notaların coşkusunda 
bir ‘Ortodoks Noel’i’ni kutlamaya hazırlanıyor.
Burası Pera’mn ‘hiç değişmeyenlerinden. 
Belki de ‘kesintisiz tek değişmeyenlerinin ba­
şında gelenlerden. Rejans için ‘Kurulduğu yer­
de bu kadar uzun süre açık kalmayı başaran 
başka bir restoran yok Türkiye’de’ denildiği za­
man bunu yalanlayan bugüne kadar çıkmadı.
‘Eski Yeni Yıl’ için brunch
Rejans’ın 70. yılı nedeniyle ‘Bir Beyoğlu 
Klasiği Rejans’ adında bir prestij kitabı hazırla­
yan gazeteci Bülent Berkman’ın aktardığına 
göre Rusların Christmas kutlamalarını 25 
Aralık yerine 7 Ocak’ta yapmaları geleneği, 
yeni yıl kutlamalarının da doğal olarak ocağın 
ortalarına doğru kaymasına yol açıyor.
Şimdi bu âdeti bünyesinde gelenekselleştir­
mek istiyor Rejans. ‘Eski Yeni Yıl’ adı altında 
Rus Ortodokslarınca kutlanan ‘Ortodoks No- 
eli’ için her yıl ocak ayında bir ‘brunch’ düzen­
liyor. Bu İkincisi... Geçen yıla göre katılım da­
ha fazla. Herkesin neşesi yerinde
Zinnur Taygan da gülen gözleriyle dolaşıyor 
masaların arasıoda, Bir bahar dalı gibi, gittiği, 
her masayı biraz daha renklendiriyor.
Zinnur hanım bundan tam 35 yıl önce, 
1968’in ocak ayında girmiş Rejans’ın kapısın­
dan içeri yönetici olarak. Giriş o giriş. Bu-yılın 
ocakında 35 yılını doldurdu da, 3 6 .311la geçti. 
Yani, Rejans gibi ‘bir Beyoğlu klasiği’ olan res- 
toranta ilişkin tarihin tam yansını yakalamış.
Sovyet Devrimi’nden kaçtılar
Rejans, 1931’in sonunlarına doğru Olivo 
Geçidi’ndeki 15 No.’lu binada Veronika Pro- 
toppova, Vera Çirik ve Tevfik Manas tarafın­
dan ‘Rus lokantası’ olarak kurulmuş. Zaten Re- 
jans’ın sahiplerinin çoğunu Sovyet Devri­
mi’nden kaçanlar oluşturmuş. Bunlann içinde 
Rus kökenliler de var Kırım Türkü olanlar da.
Rejans’ın ilk sahiplerinden Manas ve Pro- 
toppova kısa bir süre sonra aynlmışlar ortak­
lıktan. Yerlerine Abdurrahman Şirin ve Miha- 
il Mihailoviç gelmiş. Şirin ailesi Kırım kökenli. 
Kırım beylerinden geliyorlar. Abdurrahman 
Şirin 1948’de ölünce hisseleri kız kardeşi Mer­
yem Taygan’a kalmış. Onun da 1970’te ölmesi 
üzerine hisseler oğlu Selim Taygan’a geçmiş. 
İşte Rejans’ın yöneticiliğinde 35 yılını doldu­
ran Zinnur hanım, Selim Taygan’m eşi.
İlginç bir kişi Selim Taygan. Kırım'daki ço­
cukluk yıllarında mürebbiyelerden İngilizce, 
Fransızca ve Almanca öğreniyor. Rusça zaten 
anadili gibi. Türkiye’ye gelince girdiği Rus 
okulu Çekoslovakya’ya taşınıyor. O da gidiyor 
elbette. Böylece Çekçe ve Slovakça da öğreni­
yor. Hatta Aleksandr Soljenetsin’in ‘Gluad Ta­
kımadaları’ gibi ünlü romanını Rusça aslından 
çeviren de Selim Taygan.
Casusların cirit attığı yer
‘Beyoğlu’nda Beyaz Ruslar’ı yazan araştır­
macı Jack Deleon’a göre casusların cirit attığı 
1940'ların İstanbulu’nda Rejans’ın birçok ro­
mantik filme konu olabilecek buluşmalara 
sahne olduğu rivayet edilir; Ingiltere’nin Tür­
kiye Büyükelçisi Sir Hüghe Knatchbull-Hu- 
gessen ‘Saville Row’ yapımı ‘laci’lerini çıkar­
mış, krem rengi ‘Palm Beach’ takım elbisesi ve 
soluk san ipek ‘papyon’ kravatıyla kapının so­
lundaki ilk masada yemek yemektedir.
Kumpas kurmaktan çok piyano çalmayı se­
ven bir Beyoğlu âşığıdır büyükelçi. Tam karşı­
sında Alman Büyükelçisi Pranz Vöp Papen sır­
tından hiç çıkarmadığı ‘füme’ ceketiyle otur­
makta, şişesi 12 liradan ‘Kordon Ruj’ şampan­
yası yudumlarken İngilizle göz göze gelmeme­
ye çalışmaktadır. Aynı arada diplomatlar, gaze­
teciler, Hitler’den kaçmayı nasılsa başarmış 
Alman profesörler, yazarlar, bereli ve Fransız 
bıyıklı ressamlar, aktörler ve entelektüeller Re- 
jans’ı mesken tutmuşlar, ‘borç çorbası’ içmekte, 
‘böf staganof’ ve ‘piliç kievski’ yiyerek Rus vot­
kası yudumlamaktadır. Rakılardan Baküs ve 
şaraplardan Dimitrokopulo tercih edilir. Az 
ötçde Barones Valentine von Clodt Jurgenk- 
zburg piyano çalmakta, ‘müdavimler’i düşler­
den düşlere sürüklemektedir.
Jak Deleon’un 1940’h yılların Rejans’ını an­
latımı böyle sürüp gider. Dönem değişir, Türki­
ye I970’li yıllarda farklı yerlere doğru evrilir. 
Gazeteci Berkman’ın ‘Bir Beyoğlu Klasiği Re-
Rejans, Rus 
Ortodoksla- 
rınca kutla­
nan ‘Orto­
doks Noeli’ 
için her yıl 
ocak ayında 
bir brunch 
düzenliyor. 
Katılanlann 
sayısı da her 
geçen yıl 
artıyor.
v  \  .  a j
Zinnur Tay­
gan, tam 35 
yıldır Be- 
yoğlu’ndaki 
Rejans’ta yö­
neticilik ya­
pıyor. Zin­
nur hanım 
70’i aşkın 
yaşma rağ­
men Re- 
jans’tan 
kopmaya ni­
yetli değil.
jans’ adlı yapıtında çok iyi anlattığı gibi o sü­
reç ‘Yeşilçam krizi, fast food çılgınlığı ve deği­
şim yılları’dır. İşte o sürecin başlangıcında Zin­
nur hanım, Rejans’ın kapısından içeri bu kez 
bir müşteri gibi değil, bir ortak olarak girer.
“1968 yılına gireli iki gün olmuştu ki ben 
Rejans’a geldim. O dönemlerde ortaklardan bi­
risi hastalanınca beni çağırdılar. ‘Ne yapaca­
ğım ben orada’ dememe rağmen geldim ve hâ­
lâ buradayım. 1975’e kadar bizim Rus ortak­
larla beraberdik. 1976’da bir yangın geçirdik.”
Müşteri değil, hepsi birer dost
Ortakların çoğu yaşlanmışlardı ve artık ‘in’ 
olmayan Rejans’tan ayrılmak istiyorlardı. Zin­
nur hanımın eşi Selim bey de sürdürmek iste­
miyordu. İşte bu süreçte devreye giren ve Re- 
jans’ın bugünlere taşınmasında büjmk katkılar 
sunan Nevit Sezener ortak olur. Böylece Re- 
jans’m ortak sayısı ikiye iner. Selim bey ve Ne­
vit bey. Nevit beyin ölümünden sonra işleri 
eşi Zişan hanım ve oğlu Erdal Sezener devra­
lır. Erdal Sezener o günleri anlatırken “Tarihi 
bir sorumluluk vardı. Rejans’ın tarihin çöplü­
ğüne gitmesine babam razı olmadı” diyor.
Rejans, üst katındaki bir atölyede fişte unu­
tulan ütüden çıkan yangın sonrası bir süre ka­
palı kalır. İyi bir restorasyon süreci geçirir ve 
Zinnur hanımın da ısrarıyla yeniden ‘devam’ 
kararı alır. “Zaten müşterilerimi bir dost gibi 
görüyordum ve onları bırakamazdım. Re- 
jans’ın bugünlere kadar gelmesinin en büyük 
nedenlerinden biri, müşterileri müşteri gibi 
değil, dost gibi kabul etmemizdir.”
Pazar günü ‘Ortodoks Noeli’ne gelenlerin
kalabalıklığmdan, yer bulamayan bazı müşte­
rilerin geri dönmesinden konuşurken “Eski­
den daha kalabalık olurduk” diyor Zinnur ha­
nım: “Öğle yemekleri için masa bulunmaz, in­
sanlar sırada beklerdi. Şimdi öğle yemekleri 
sönük geçiyor. Koşullar değişti. Çoğu müşteri­
miz yaşlandı, kimisi mali sorunlar yaşamaya 
başladı. Eskiden haftada üç kere gelenler, şim­
di ayda bir kere gelebiliyor. Bir de birkaç yıl 
öncesine kadar bankaların genel müdürlükleri 
buradaydı. Her gün misafirleriyle birlikte ge­
lirlerdi. Sonra Odakule’de holdingler vardı. 
Artık Beyoğlu’nda bu türden işyeri kalmadı. 
Hepsi Levent-Maslak tarafına taşındı.”
Tarihi yaşatan duvarlar
Rejans artık bir yaşama biçimi olmuş Zinnur 
hanım için. Rejans’ı anlatırken “Müşterileri­
miz çok kalitelidir” diyor, “Sanatçılar çok sever, 
çok gelir. Eski müşterilerimiz hâlâ gelmeye de­
vam ediyor. İçlerinde benden yaşlı olanları da 
var. Geçen akşam bir aile geldi, duvarlarda bi­
zim plaketlerimiz var biliyorsunuz. Orada şim­
di hayatta olmayan bir arkadaşlarının ismini 
görüp çok duygulandılar. ‘Ben de bir plaket ta­
kabilir miyim’ diye sordu. Ben de tabii, siz is­
tedikten sonra niye olmasın, dedim. İsteyen 
getirip plaketini yapıştırıyor duvarlara. Kendi­
ni dostlarına hatırlatıyor. Biz de yıllardır aynı 
yerde ve aynı görünümde dostlarımızı hatırlı­
yor ve bekliyoruz. Bu çok büyük bir mutluluk.”
Nereden nereye...
Zinnur Taygan’la söyleşinin bir ucu ziraat 
mühendisi olan babası Kemal beyin İzmir’de 
uluslararası bir tütün şirketi olan American 
Tabacco’nun genel müdürü olmasına, İstanbul’ 
da okuduğu Fransız okuluna, okuldan sonra, 
kimsenin emrine girmemek için bir kitapçı 
dükkânı açmak istemesine ve sonra 38 yaşın­
da Rejans’ın kapısından içeri girmesine kadar 
uzanıyor. Bir ara işyerinde canı sıkılınca araba­
sına atladığı gibi Sarıyer’e kadar gidip dönme­
sini, çok sevdiği eşi Selim beyin bunu anlayış­
la karşılamasını anlatıyor Zinnur hanım.
Sonra kalkıp masasına doğru yürüyor he­
sapları kontrol etmek üzere. Bir elinde günde 
birkaç tane içtiği sigarasıyla, 70’i aşkın yaşma 
karşın hesaplan tuttuğu bilgisayann başına 
oturuyor büyük neşeyle. Karşıdan bakınca o 
kadar yakışıyor ki Zinnur Taygan, Rejans’a...
Kişisel Arşivlerde İstanbul Belleği 
Taha Toros Arşivi
1 5 0 3 2 3 1


70 yıllık Rejans'ın 35 yıllık tanığı

Abstract

Similar works

Full text

Available Versions

Istanbul Sehir University Repository