Taha Toros Arşivi, Dosya Adı: 98-Muammer Karaca.



Not: Gazetenin “Hesaplaşma” köşesinde yayımlanmıştır.İstanbul Kalkınma Ajansı (TR10/14/YEN/0033) İstanbul Development Agency (TR10/14/YEN/0033

Arpad, Burhan

Istanbul Sehir University Repository

HESAPLAŞMA ,,t,,
BURHAN A R PA D ____________
Muammer Karaca
Sanatçılar ölümlerinden sonra da yaşarlar. Yontulan, tabloları, 
şiirleri, romanları, ezgileri ve oyunlarıyla. Ne var ki, sahne sanat­
çıları bu genel kuralın dışında kalır. Ölüm, sahne sanatçısını kalın 
ve karanlık bir perdeyle bizlerden koparır, unutulmuşluğa iter. Sa­
dece ölüm değil, sahneden uzak kalmış oyuncu da unutulur.
Muammer Karaca, kişiliği olan güçlü bir sahne sanatçısıydı; yazık 
ki, ölümünden çok önce hastalandı, sevgili seyircisinden uzak kal­
manın acısını yıllarca yaşadı.
Muammer Karaca gerçi daha pek unutulmadı. Yaşları kırkın üs­
tünde kimi seyirciler onu arada bir hatırlarlar. Toplumun gidişin­
de, politikacıların tutumunda bir çarpıklık göze çarpınca: “Muam­
mer sağ olsaydı bunu sahneye aktarırdı!” diye gülümserler.
Muammer Karaca, 1920 başlarında eski Direklararası kişiliğini 
sürdüren Şehzadebaşı’nda tiyatroculuğa başladı; Millet Tiyatro- 
su’nda oyunlar veren İstanbul Operet Heyeti’nde amatör olarak, 
yani para almadan başladı tiyatroculuğa: Kısa süre sonra, Ferah’ta 
oynayan Darülbedâyi topluluğuna geçti. “ İyi laz taklidi yaparım, 
tiyatronuza intisap etmek (katılmak) istiyorum” demişti. Muammer, 
tiyatrocu kalmak için her şeye katlandı. Bir çayla bir simitle günü­
nü geçirdi. Sahnenin kuru tahtasında yatmaya alıştı. İncecik par- 
dösüyle kışı geçirdi. Darülbedâyi’de başlayan tiyatroculuğunu İs­
tanbul Şehir Tiyatrosu’nda sürdürdü. Şehir Tiyatrosu’nun sahne­
lediği müzikli oyunlarda, özellikle Rey Kardeşler’in operetlerinde 
büyük başarıya ulaştı? Şehir Tiyatrosu’nun program dergisinde 
Karaca’yla bir konuşma vardır:
“Ben her şeyden evvel müziği fevkalade severim. Müzik deyin­
ce, tabiidir ki yanında dans gelir. Ben de dansı çok severim, ope­
reti çok severim. Ben eskiden sesimin olmadığını zannederdim, 
operet artisti olmak aklımdan bile geçmezdi. Viyanalı hocam: "Ça­
lışırsan küçük bir tenor olursun” diyor ve ekliyor: “ insan bir ope­
ret artisti olmadan önce iyi bir komedyen olmalıdır!” diye.
Muammer Karaca, İstanbul Şehir Tiyatrosu’nda uzun yıllar rol 
aldı. Bütün rollerde alkış topladı. Ayda yüz lira alıyordu. 1942’de 
yine Rey Kardeşler’in revü opereti “Alabanda”da oynamak için 
Şehir Tiyatrosu'ndan ayrıldı. Tepebaşı Gazinosu’nda müzikli oyun­
lar sergileyen topluluğa katılmıştı. Bu olayı o sevimli gülümseyi­
şiyle: “O tarihte 1000 lira için tabiyet (uyruk) değiştirirdi insan!" 
diye anlatırdı.
Sonra adını verdiği Karaca Topluluğu’nu kurdu ve yıllarca bü­
tün Türkiye’yi dolaştı. Fakat yarım yüzyılı aşkın sürede sahnede 
kalmış oldu. Karaca’nın Türk Tiyatrosu’na büyük katkısı, politika 
içerikli diyalogları, yergiyi getirmiş olmasıdır. Cibali Karakolu, Se- 
nâtür, Lâhmâcun Cumhuriyeti, Ednan Bey Duymasın, Paşaya Söy­
lerim oyunları bu alanda başarılı örneklerdir.
Muammer Karaca’nın oyunculuk üslubu ilginçtir. Komik-i Şehir 
Naşit Bey, Hazım Körmükçü, İtalyan sinemasının büyük ustası De 
Sicca arası bir oyunculuğu vardır. Yüz anlatımında, bakışlarında, 
davranışlarında, gülümseyişlerinde ölçülü, ama sıcacık bir şa­
kacık göze çarpar.
Naşit Özcan, meşrutiyetten öncenin saray tiyatrosu ‘Muzıka’yı 
Hümâyun’da İtalyan hocalardan öğrenmiştir tiyatroculuğu. Naşit 
Özcan, sıradan bir tuluat komiği değildir. Bundan ötürüdür ki, onun 
komikliğinde İtalyanların Comedia del’arta’sı ağır basar. Hazım ve 
Muammer, Naşit Bey'den olumlu etkilenmiştir. Zira Hâzım’ın ve Mu- 
ammer’in tiyatroculuğa başladığı 1920’li yıllarda Direklerarası’nda 
büyük komedyen Naşit Bey (o günlerin) deyimiyle ‘Komik-i Şehir 
Naşit Bey’ bütün genç komedyenleri etkilemektedir.
Muammer Karaca’nın sahne sanatçılığı üslubunda eski İstan­
bul külhanbeylerinin sıcak kişiliği de göze çarpar.
Muammer Karaca, nisan 1979 sonlarında, güneşli ve güleryüz- 
lü bir günde toprağa verilmişti.
Perde kapandı.
Kişisel Arşivlerde İstanbul Belleği 
Taha Toros Arşivi


Muammer Karaca

Abstract

Similar works

Full text

Available Versions

Istanbul Sehir University Repository