Taha Toros Arşivi, Dosya No: 28-Balıkhaneİstanbul Kalkınma Ajansı (TR10/14/YEN/0033) İstanbul Development Agency (TR10/14/YEN/0033

Çapanoğlu, Münir Süleyman

Istanbul Sehir University Repository

Tarihrçi gözile Boğaz çi
T*7- 1-23
Vay Lüfer, vay t
G ERÇİ mevsiminde her balık lezzetlidir. Meselâ uskumru. 
Kış mevsiminde ızgarası nefis olur. 
Adeta mangalr söndürür. Barbunya - 
mn da tavası, ızgarası, kâğıtta £ı • j 
nnlısı bir lezzet kâynağıcr
İstiridyenin lezzetine doyum < îur 
mu?. Hele Arnavutkc yünün ki., onun, 
beyaz -'-H, şarapla yemesi hoş olur. 
Mübarek âlâ rakı mezesidir, Nakat j 
gerek istiridyeyi, gerek nıidyey ve
[ Yazan ^ M. S. Çapanoğlu
bunların tarak denilen bir çeşidini
her zaman ?sariek doğru değiidir. | 
Mart, nisan sonra da eylül, ekim, ,ş 
kasım, aralık, ocak ve şubat avla - j 
rında- dokunmaz. Öteki aylarda teh- j 
likelidir. İnşam zehirler.
Boğazın deniz mahsulleri içinde is- I
takoz da meşhurdur. En iyisi Ar - 
i,'ivucköyfmden çıkar. Geçen yazım 
da dediğim gibi sepetle tutulur. Na­
sıl ne'fis bir eti olduğunu, lezzetine 
doyum olmadığım şüphesiz bilirsiniz. 
Nakit buna rağmen, balıkların en 
lezzetlisi lüferdir
Ahmet Rasim, lüfere dair yazdığı 
yazılarından birinde diyor ki:
“ — Vay lüfer vay!
Diye koca Balık-ıazarım inim inini 
inleten balıkçılar meğer ateş püs­
kürdük (erinden bağırıyorlar mış. Lü­
fer sazünii duyup da bir parça olsun 
dönüp bakmayacak İstanbullu farze - ı 
demem. Bu mâhi-i lezizi sevenler­
den bîri de ben olduğum için hafifçe 
sokularak:
— Arkadaş! Kaça veriyorsun?
Der. demez, elindeki zıpkını ça -
valyaya saplı duran, Kıvırcık, palv- 
bıyık, iyice şehlâ, kırçıl, yırtık du - 
daklav küfiire amade, maydanoz ti'n- 
reli, bir eli böğründe aslı, madrabaz 
anlara mahsus olan fiyakalı bir di - 
kizden sonra:
— Yirmiye!!*
. Cevap müthişti verdi. Arkadaş, be 
ııi mandepsiye getirmek için:
— Vay! lüfer vaaaay!.’
Diye bir nara attıktan sonra ya­
naşarak:
— a İ elemli â li sonudur!’
Tâbiriyle beni koltukladı. A r a »
ben o koltuğa gelemedim, MUbahasc 
başladı: O yemin eder, balığın gözü 
ııe and içer, ben indiririm, her ne hal 
ise otıız kuruşu vererek İki buçuk 
okka kadar aldık, eve gönderdik,
—  Vay lüfer vay!..
O gün nereye gittimse bu şada ku­
lağımdan çıkmadı. Saat on bir bu - 
cılkta «ve gelerek "vay lüfer vay!,, m 
tiziyle:
—  Balık geldi mi ?
Diye sorduk.
— Aşçı başı da!
Dediler. Ellerimi birkaç. ıığıışuır - 
doktan sonra yukarı çıktım. Anam 
lüfer; ızgarada cayır cayır nar gioi 
kızarır mı Kızarır kızarmaz. :.eytin- 
yağ. limon, hardallı salca içine atılıp 
kıldıktan sonra salata yaprakları ara 
sına gömülüp hu yeşil elbiseye pek 
ziyade uygun olan maydanozda üze­
ri örtülür mü? Heııı efendim, koca 
l ayık tabağın içine yatırılan Ç  iştibo 
averanı deryadan çıkan rayihaı lâti- 
feye hiçbir yemeğin kokusu rekabet 
( demez. Bahusus on kişinin çeşni 
o beyaz etin 
ı ı y  -
b A
O kurnaz lüfer, etinin ne ki:.,, 
tatlı olduğunu bildiği için lutuiutkeıı 
ettiği naz, sonra yaptığı kurnazlık 
avcısını fevkalâde hırslandırdığınla« 
insanın çiv çiy yiyeceği gelir.
— Vay lüfer vay!
Diye bar har bağıran o balıkçı, be­
nim yerimde olaydı, benimle beraber 
sofrada buluttaydı, herif alabildiğine 
aşçıya küfür ederek;
— Vay Jüfer, vay f
Diye belki ağlardı- Çünkü bizim 
balıkçılarımız balığı tanıdıklar gibi 
pişirmesini de bilirler. Bizim aşçıbaşı 
İse lüferi palamut zannederek parça
• imiş, kızgın tavaya sokarak kup 
kuru çıkarıp sofraya yollamış!
-Aman, çıldırmak işden değil Bir - 
denbire evden de palamut aldıklarına 
hükmederek sofradakilereî
— Lüfer varken palamut yenir mi?
Diye çıkıştım. Biçareler balık al -
matlı klanın beyan edince gözlerim 
dört açılarak parça parça edilen bi­
zim lüferler olduğunu anladım.
Şimdi aşçıyı dövmeli mi, dövmeme 
li mi? Ben o hiddetle mutfağa inerek 
biraz söylenmek için kapısını açtım. 
Aşçıbaşı meşgul, herife tabağı gös 
tererek:
— Bu nedir?
Deyince, hiç tavrını bozmıyarak:
— Balık!
Dedi. A ltık kızmışım:
— Bu ne balığı?
Aşçı yine o tavriyle:
— Bilmem!
—  Sen ite bilirsin!
• Deyince hiddetimi o zaman anladı, 
f.akaydiliğlni bırakarak:
— Ben tava istiyorsunuz zannet - 
tim. Şileydim p.ıpas yahnisi yapar • 
dıın!
Diyerek bir özür diledi ki kabaha­
tinden büyük olsa gerek,
Merak bu ya! Balıkpazarmdaki ba­
lıkçıya giderek bizim lüferin hikâye- 
>îni anlatmak ve balıkçının ne diye­
ceğini öğrenmek istedim. Gittim, o 
maydanoz perçemlisi orada dur uy ev.
Beni görünce gülümsedikten sonra 
fiyakacıya dedi ki:
— Beyefendi balığı tanıyor amma, 
parayı az veriyor.
Maksat şaka değil mi? Ben de çe­
neleri açtım:
— O balıkta zaten senin gözdü 
kaldı.
— Estağfirullah beyim! Ne oldu, 
köpek mi kaptı.
— Hayır aşçı kaptı!
— Bazıları öyledir. Bizim biv efen­
di var. Eve balık gönderdi mi akşam 
pişirir, kendisi yer, sonra kendi kaptı, 
dermiş. Sakın o aşçı size gelmesin?
— Öyie değil, bizim aşçı lüferleri 
ne yapsa beğenirsin?
— Kokutmuş mu?
— Hayır, palamut!
-s- Anladım, unludan. O herifi stat 
armııt da versen yine iava eder!
Bizim balıkçıdaki süra’ti * itinkal- 
ıtıasıi?
Balıkçı:
—  Köpek ini kaptı
Diye sorunca, hatırıma iferrahpaşa
claki kurnaz bir sokak köpeği geldi. 
Bu hayvan zekâyı mahsusu/sarhoşla­
rın ellerindeki balıklan kapmakta 
hüsnü istimal ederdi. Akşam saat 
yanm sularında camii şerifin önlerin­
de uyumak tavriyle fetüzülür. gözü 
aşamam deiıri tâ uzaktan tanıdığı 
için eğer ■>. sennestî neş’e, yanm ok­
ka ile kafayı tütsüledikten sonra eli­
ne bir okka da uskumru, iki palamut 
almış ise tâ yanından veya hizasından 
geçinceye kadar yerinden kımılda­
maz, ilu üç adım ilerler ilerlemez kal 
kar, yavaş yavaş balığın kuyruğuna 
dişlerini geçirir.
—  Hoşt!
Diye hızla çekince o da aşağıdan 
açılır, bîr halde M saplar kopunca ye­
re düşer, artık kapışan kapışana. Fa 
kat bu balık avcısı dayağa srt ver­
diğinden balık bitinceye kadar baston, 
taş, sopa gürültüsüne aldırmaz,. <1)
Bir de şöyle bir lüfer hikâyesi var­
dır;
"Efendi lüferi pek severmiş, Dşağr 
nı "Bahkpazarına yollıyarak lüfer al­
masın! söyler. Herif gider, lüfer yeri­
ne İki palamut alıp gelir. Efendi so­
rar:
—- Ayol bu ne?
—  Balık!
—- Balık amma palamut! Ben sana 
liifer al demedim mi?
Uşak, hiddetle efendisinin yüzüne 
bakarak:
—  Amma yaptın ha? der. Sanki 
bîri denizin dibine inmiş de balıklara 
isim koymuş gibi söylüyorsun!,, ^
(1) Şehir mektupları. Birinci cild.
Kişisel Arşivlerde İstanbul Belleği 
Taha Toros Arşivi
ıdısı kâmlezizi olan 
lıS if t i  hiçbir imliğin lezzetine
n .t \ x .


Vay lüfer, vay!

Abstract

Similar works

Full text

Available Versions

Istanbul Sehir University Repository