Taha Toros Arşivi, Dosya No: 120-Saraylar.



Not: Gazetenin "Tarihsel İzlere Göre" köşesinde yayımlanmıştır.İstanbul Kalkınma Ajansı (TR10/14/YEN/0033) İstanbul Development Agency (TR10/14/YEN/0033

Ahmed Refik

Istanbul Sehir University Repository

*; '  u  h
-EE Tarihsel izlere göre ==-
Topkapı Sarayındaki 
köşkler ve değerleri
Revan köşkü niçin yapılmıştı?
-  3 -
Revan köşkünden bir görünüş
Sarayburnunda bugün bütün güzel­
liklerde gözleri şenlendiren üç mühim 
köşk daha vardır ki, onlar da Revan, 
Bağdad ve Sofa köşkleridir.
Revan ve Bağdad köşkleri hakkın­
da Kâtib Çelebi diyor ki: «V e seferi 
hümayuna azimet buyuruldukta has o- 
da kurbünde olan havuzun mukabele­
sinde iki kasrı âli bina olunmak ferman 
olunmuştu. Öyle mükellef kasır ki her 
biri vüzera camisi kadar vardı. Bir se­
nede tamam oldu» (1638).
Filhakika Topkapı sarayının san’at 
ve tezyinat noktasından en güzel bina- | 
lan bunlardır. O tarihte Başmimar Ha­
şan A ğa olmasına nazaran bu iki nefis 
eseri ortaya koyan, odur.
Revan köşkü Aslanhane hizasmda- 
dır. Aslanhane veya Arzhane tarihi - 
mizde mühim vak’alara sahne olmuş -
tur. Aslanhane önünde pek çok kişile­
rin kafası kesilmiştir. Meselâ, Dördün­
cü Murad zamanında «sipah zorbala­
rından Çerkeş A li Ağa samur kürkile 
Aslanhane önünde» asıldı. Maanoğlu 
Fahrettin «Bostancıbaşı hapsinden gö­
türülüp Aslanhane önünde boynun u- 
rup» ölüsünü Atmeydanına getirdiler. 
Üçüncü Süleyman bile kardeşinin ye­
rine tahta çıkacağı zaman «Aslanhane- 
ye uğramayıp: Beni bunda mı öl-
dürürsüz?» diye bağırmıştı.
Keza, Revan köşkü de, inşasını mü- 
teakıb pek mühim hâdiselere sahne ol­
du. 1 730 isyanını idare eden Patrona 
Halil Revan köşkünde idam edilmiş - 
tir.
Revan köşkü Topkapı sarayının 
an anevî merasiminde de büyük bir 
ehemmiyeti haizdir: Ramazanın on i- 
kinci günü Peygamberin hırkasının bu­
lunduğu sandık Padişah ta hazır oldu­
ğu halde yerinden çıkarılır, Revan o- 
dasma getirilirdi. Keza Peygamberin, 
Ebubekir, Ömer, Osman ve Alinin 
kılıçları da buraya getirilir, iki gece bu­
rada bırakılır, bu esnada tülbend ağa­
ları ve Silâhtar ağaları Hırkaişerif da- , 
iresinin tozunu alırlardı.
Revan ve Baedad köşkünde iki kü- 
tübhane vardı. Bu kütübhanel erdeki 
kıymetli kitablarm tozlarını almak ve 
fersude olanlarını kaplatmak vazifesi 
hazine kethüdasına aiddi. Veziriazam­
larla padişahlar arasında telhislerin a- 
lınıp verilmesi Revan odası yakınında 
icra edilirdi. Bu vazifeyi evvelce 
KızlaraSası görürdü. Çorlulu A li Pa­
şanın silâhtarlığmda bu vazifenin As- 
Ianhane ve telhislerin teati olunması 
yüzünden de Arzhane denilen yerde 
yapılması usul tutulmuştu.
Revan köşküne sarık odası da der­
lerdi. Sarıkcıbaşı padişaha mahsus 
muhtelif sarıkları yamaklarile beraber 
burada sarar, köşkten girilince sağ ta- | 
rafta ve boğaza nazır mahalde muha­
faza ederdi.
Revan ve Bağdad köşkleri, Türk- 
lerin Kafkas ve Dicle serhadlerinde 
kazandıkları zaferlerin iki nefis abide- 
siydi. Bu abidelerden birincisi Hırkai- 
şerif dairesi karşısında, öbürü boğazın 
mavi sularına nazır yüksek bir taşlık 
üzerinde idi.
Dördüncü Murad bu köşklerin ya - 
pılmasını, Kâtib Çelebinin dediği gibi 
sefere giderken emretmiş. O zamanlar 
Revan, Emirgüne oğlunun idaresinde 
idi. Türkler Revanı almak için hiçbir 
fedakârlıktan geri durmadılar. Türk or 
duşu Revan önlerine geldiği zaman, et­
rafı toz, duman bürüdü. Kale, uzak­
lardan görünmez oldu. Nihayet Revan 
kalesi önüne yaklaşıldı. Türkler, kale­
nin zaptında büyük bir celâdet göster­
diler. Hatta Dördüncü Murad, yeni­
çeri ağasını yanına çağırdı, ve şu söz­
leri söyledi:
«—  Baka Ağa. îstanbulda kol ge­
zip sorhoş ve şehirli düğmek hüner de­
ğildir. İşte erlik bunda olur. Cümle 
yeniçeri kullarımla metriste ne güne 
cenk edip Revanı almakta ne mertebe 
hizmetin müşahede olunur, göreyim 
seni!»
Bu ihtar bütün asker için kâfi gel­
di. Türk ordusu çelik bir kütle gibi 
hareket etti. Revan kalesi Türk hücu­
mu karşısında sarsıldı. İbrahim Ağa 
namında biri, kale kapısm'a kadar gidip 
mızrakladı. Asker için şerbetler hazır­
lanmıştı. Düşmandan baş getirenlere 
bardaklar dolusy şerbetler sunuluyor­
du. Cerrahlar saf saf dolaşıyorlar, ya­
ralıları çadırlara getirip tedavi ediyor­
lardı.
Türkler Revam aldılar. Dördüncü 
Murad Emirgüne oğlunu da bırakma­
dı. Onu da birlikte İstanbula getirdi. 
Boğaziçinin yeşil korularında Emir - 
güne oğlu için köşkler yaptırıldı. E - 
mirgân, Revan zaferinin hatırası olmak 
üzere asırlarca namını muhafaza etti. 
Emirgüne oğluna vezaret verildi. Her 
zaman divanda o da hazır bulunurdu. 
Dördüncü Murad, Emirgüne oğlu ile 
beraber çok sefalı günler geçirdi, ve en 
son zevk ve işret âlemini de onunla 
beraber yaptı.
Dördüncü Muradın yerine Sultan 
İbrahim tahta geçince, Emirgüne oğ­
lunun «vücudü lâzım olmamağla» or­
tadan kaldırıldı. Fakat Revan, uzun 
yıllar Türk idaresinde kaldı. Kars ve 
Ardahan kalelerile beraber Türk ser- 
hadlerinin en sağlam kaleleri arasında 
anılmağa başladı. Daha sonraları Ev­
liya Çelebi Revan kalesini görmüş. Ka­
leyi şöyle anlatıyor: «Kale, Zengi neh­
ri sahilinde olup cenubdan şimale do­
lanıyor. Gayet ensizdir. Hâlâ duvar ve 
bedenlerinde Muradı Rabi toplarının 
tesiri nümayandır».
İşte, Revan köşkü denildiği zaman, 
anılan hâdiseler ve zaferler...
AHMED REFİK
Kişisel Arşivlerde İstanbul Belleği 
Taha Toros Arşivi


Topkapı Sarayındaki köşkler ve değerleri:Revan köşkü niçin yapılmıştı?

Abstract

Similar works

Full text

Available Versions

Istanbul Sehir University Repository