Taha Toros Arşivi, Dosya No: 115-Otellerİstanbul Kalkınma Ajansı (TR10/14/YEN/0033) İstanbul Development Agency (TR10/14/YEN/0033

Tuğlacı, Pars

Istanbul Sehir University Repository

19. yüzyılın padişah narayı, z ı. yüzyılın eşiğinde lüks otel-kültür merkezine dönüşüyor ■ 0?
Çırağan’dan çağa rezervasyon
Çırağan Sarayı 
kompleksinin “ Çırağan 
Palace Hotel Kempinski 
İstanbul” adıyla 5 yıldızlı 
otel olarak hizmete 
girmesi, sarayın iç 
restorasyonunun ise 
1991 ’in ilkbaharında 
sonuçlanması bekleniyor.
PARS TUĞLACI
Çocukluğundan beri Balyan- 
lar’ın anılarıyla yaşadım durdum 
hep İstanbul’un cadde ve sokak­
larında. Ömür boyu tramvaydan, 
otobüsten, vapurdan seyre daldım 
o güzelim zarif minareleri, çan ku­
lelerini. Ezan ve çan seslerinin 
uyumlu bir biçimde korodan or­
kestraya dönüştüğünü duydum. 
Bazen avazım çıktığı kadar hay­
kırasım geldi: “Ey ölümsüzler ne­
redesiniz? Çoktandır dalmış oldu­
ğunuz uykudan uyanın, bana sevgi 
yolunu gösterin” diyesim geldi.
Sultan Abdülaziz tarafından 
Çırağan Sarayı’nın yerine, bütün 
ayrıntılarıyla plan ve projeleri, 
Dolmabahçe Sarayı’mn ölümsüz 
mimarı Garabed Balyan'ın genç 
yaşta veremden ölen oğlu Nigogos 
Bey Balyan’a (1857), yapım müte­
ahhitliği de onun kardeşleri Agop 
ve Sarkis Balyanlar’a yaptırılan 
bugünkü sarayın çizim ve gözetim 
işlerinde yardımcı kalfa olarak 
Bedros Nemfse çalışmıştı.
Balkan savaşı sırasında 
(1912-1913) Wolford adlı İngiliz 
işadamı, İstanbul’a bir mühendis 
göndererek keşif yaptırmıştı. Bi­
nanın otel olarak kullanılmasını 
amaçlıyordu. Rıhtımın ve temel­
lerin sağlam olduğu, duvarların 
kaymadığı anlaşıldı. Kısa bir sü­
re sonra Wolford’un ölümü, ardın­
dan Birinci Dünya Savaşı’nm pat­
lak vermesi üzerine bu girişim 
unutuldu. Ancak “otel hikâyesi” 
zaman zaman gündeme geldi. So­
nunda 1986 yılında Japonya Ku- 
magai Gumi firması ile Yüksel İn­
şaat A.Ş.’nin işbirliğiyle Çırağan 
Sarayı’nın restorasyon işine kesin 
olarak başlandı.
Sarayın restorasyon ve geliştir­
me çalışmaları, “Çırağan Sarayı ve 
İşletmeleri Geliştirme İnşaat ve 
Turizm AŞ.” adına Japon Kuma- 
gai Gumi (Genel Proje ve İnşaat) 
ile İngiliz Sanbar (Yeni otel bina­
sının proje düzenleyicisi) firmaları 
tarafından yürütülmektedir.
Gerek sarayın esas binası, ge­
rekse yatak blokları ile ilgili uy­
gulanmakta olan proje hakkında 
sağlıklı bilgi almak üzere proje ko­
ordinatörü Y. Mühendis - Mimar 
Sayın Osep Saraf ile mart 1987 ta­
rihinden beri Yıldız Üniversitesi
tarafından restorasyon projeleri ve 
uygulama danışmanı olarak gö­
revlendirilmiş bulunan Yüksek 
Mimar ve Arkeolog Sayın Lem’i 
Merey’e başvurduğumda, şu ay­
dınlatıcı bilgileri aldım:
1989’da Kumagai Gumi firma­
sı, ortağı olan Yüksel İnşaat AŞ 
ile işbirliği halinde işe başladıktan 
bir süre sonra projelerde bazı 
uyumsuzluklar ve tutarsızlıklar tes 
pit edilip 1987 yılının ağustosun­
da yapım durdurulduğundan, 
Sanbar Şirketi, M. Yamasaki fir­
masından teknik yardım istemiş ve 
bu girift, sorunlu proje işinin an­
cak Osep Saraf tarafından düzel­
tilebileceği inancıyla Yamasaki fir­
ması onu “Consultant” (Danış­
man) olarak İstanbul’a gönder­
miştir.
4 aylık süre_________
Osep Saraf, yapımı durmuş 
olan Çırağan Sarayı Proje Koor­
dinatörü olarak işe başlamış, 1938 
yılının mart ayının sonuna kadar, 
4 ay içinde şantiyedeki 50 kişilik 
mühendis ve mimarlardan oluşan 
ekibi ile sarayın inşaat projelerini 
bitirmiştir. Bu dört aylık süre için­
de evvelce hazırlanmış bütün pro­
jeler incelenmiş, onların yanlış ve 
eksikleri ve uyumsuz tarafları 
kontrol ve tespit edilmiş, bilgisiz­
lik ve lider noksanlığından kay­
naklanan teknik sorunlar gideril­
miştir. Bu arada yetersiz ekiplerin 
yerine yeni mühendis ve mimarlar 
görevlendirilmiş, kararsızlıktan as­
kıda kalan işler, kısa sürede karara 
bağlanmış, farklı mühendislik di­
siplinleri arasında koordinasyon 
kurularak bütün projeler senkro- 
nize edilmeye çalışılmıştır. Mo­
mentum elde edildikten sonra 
Osep Saraf, detaylandırma işini 
arjik şantiyedeki ekibine bıraka­
rak ABD’ye dönmüştür.
Halen sürdürülmekte olan pro­
je uygulama çalışmalarını görmek 
ve bu konudaki gelişmeler hak­
kında aydınlatıcı bilgi edinmek 
amacıyla gittiğim Çırağan Sarayı 
kompleksinde, yüksek mimar ve 
arkeolog Sayın Lem’i Merey’le gö­
rüştüm. Orada yaptığım ayrıntılı 
incelemeler sırasında Lem’i Bey, 
bana şu bilgileri verdi:
İki etapta uygulanmakta olan 
projenin ilki, beden duvarlarının 
yapımı, İkincisi ise, saltanat kapı­
ları ile merdivenler, hünkâr hama­
mı, ihata duvarları işlerinden oluş­
maktadır. Bu proje için Yıldız 
Üniversitesi grubu tarafından 525 
planş (görünüş, strüktürel analiz­
ler, rölöveler, restorasyon projele­
ri, uygulamaya esas oluşturacak 
sistem ve detaylar) hazırlanıp Ku-
magai Gumi firmasına teslim edil­
miştir.
Tamamen turistik amaca yöne­
lik bu müessesede otel, gazinolar, 
restoranlar, balo, kongre ve kon­
ferans salonları, kumarhaneler, 
çarşı ve dükkânlar vb. eğlence yer­
leri bulunacaktır. Tamamen resto­
rasyon kurallarına uygun olarak 
düzenlenip hazırlanan projeler, bu 
kurallar çerçevesinde uygulan­
maktır. Eskiden kullanılmış olan 
yapı malzemeleri, kalker ve kum- 
taşı dışında özgün malzeme ola­
rak kullanılmaktadır.
Görkemli proje______
Ancak Çırağan’daki inceleme­
lerim sırasında, uygulama safha­
sındaki bu görkemli projede gözü 
mü rahatsız eden, canımı sıkan iki 
ana konuya değinmeden geçeme­
yeceğim. Bunlardan birincisi, sa­
rayın hemen yanında aynı düzey­
de yükselen otel binası, ne yazık 
ki, sarayın tersine, yatay boşluk­
ların orantısız egemenliği, görün­
tüyü olumsuz etkilemekte ve sa­
ray kütlesiyle uyum sağlamamak­
tadır. İkinci konu ise, sarayın 
Mabeyn-i Hümayun saltanat ka­
pısının iç yanında ve hemen önün­
de inşa edilen ve mutfaklar, ser­
visler, kilerler, soğuk hava depo­
ları için ayrılan uzunca bina, bu
görkemli saltanat kapısının deniz 
cephesini tamamen kapatmış; ka­
pının iç bahçeden görünümü kay­
bolmuş bulunmaktadır.
Çırağan Sarayı kompleksinin 
1990 yılının sonbaharında “Çıra-
Î;an Palace Hotel Kempinski stanbul” adıyla 5 yıldızlı otel ola­
rak hizmete girmesi ve sarayın iç 
restorasyonunun ise, 1991 yılının 
ilkbaharında sonuçlanması bek­
lenmektedir. Otelin toplam 312 
oda ve süiti bulunacak ve bu oda­
ların her biri en az 33 m2’lik ala­
na sahip olacak biçimde düzen­
lenmiştir. Sarayda yer alacak olan 
16 süitten herbirinin genişliği 500 
m2’dir. Bir kültür, eğlence ve alış­
veriş merkezi olarak kullanılacak 
olan sarayın üst katı, bin kişinin 
yemek yiyebileceği, 1500 kişinin 
kokteyl alabileceği ve tümüyle ko- 
lonsuz, istenildiğinde bölünebilen 
1000 m2’lik bir balo salonu ola­
caktır. Otelde 600 personel çalışa­
cak; üst düzey yöneticilerin 4-5’i 
yabancı, kalanı Türk olacaktır.
Meclis-i Mebusan
Böylece bir zamanlar Osmanlı 
padişahlarının konutu ve Osmanlı 
Devleti’nin parlamentosu (Meclisi 
Mebusan) olan Çırağan’ın pek ya­
kında dünyanın sayılı ve seçkin 
ikamet ve eğlence yerlerinden bi­
ri olması beklenmektedir.
Kişisel Arşivlerde İstanbul Belleği 
Taha Toros Arşivi
1 5 0 3 4 9 / ' 0 0 6 *


19. yüzyılın padişah sarayı, 21. yüzyılın eşiğinde lüks otel-kültür merkezine dönüşüyor:Çırağan'dan çağa rezarvasyon

Abstract

Similar works

Full text

Available Versions

Istanbul Sehir University Repository