Taha Toros Arşivi, Dosya No: 91- Zincirlikuyu. Not: Gazetenin "İstanbul" köşesinde yayımlanmıştır.İstanbul Kalkınma Ajansı (TR10/14/YEN/0033) İstanbul Development Agency (TR10/14/YEN/0033

Gülersoy, Çelik

Istanbul Sehir University Repository

TT-^öMo&ia
SOKAK 1
Istan bul
9, #  Çelik CülERsoy
Zincirlikuyu
Adının gösterdiği gibi burada vaktiyle üstünde zinciri 
olan bir kuyu varmış. Başka da bir şey yokmuş. Bunun 
kanıü çok basit: Olsaydı, bu sem te onun adını verirlerdi.
Yokmuş demeye gerek yok. “Yoktu” demem lazım. 
Çünkü o  zamanlann deyişi ile “bu abd-i âciz” (âciz kul 
anlamına), buralann bom boş olduğu devirlere yetişti.
Biz, az aşağıdaki Yıldız semtinin çocuğuyuz. Akşam­
lan uzun yürüyüş yapılmak istendiği zaman, âbiler ve 
ablalarla, ince, toprak bir yoldan, iki yanda dut bahçele­
rini ve bostanları seyrederek, bu kavşağa kadar gelir, 
dönerdik.
ilkbaharda çevre bütünüyle iri beyaz papatyalarla sil­
m e örtülür, güzelliğiyle başımızı döndürürdü.
Sonra şehirde bir “modem izm ” rüzgân esti. İkinci 
Cihan Savaşının yaklaştığı yıllardı. Sağa sola, kutu gibi 
kenan köşesi sivri ilk çimento binalar, tuvalet ve merdi­
ven pencereleri mutlaka yuvarlak olan ilk villalar ve 
apartmanlar dikilirken, bu kavşağa da “yeni ve ferah” 
bir mezarlık yerleştirildi. Niye ferah? Çünkü İstanbul'un 
mezarlıklan, eski şehrin Osmanlı karakteri ile tam uyum 
ve üslûp birliği içinde dağınık, derbeder, romantik, nere­
deyse “sevimli” öbeklerdi. İlk yapıldıklannda bol ağaç 
dikildiğinden, zamanla yoğun gölgeli, esrarlı, gündüzleri 
bile yan karanlık görüntüler almışlardı. Bu şiirsellik, artık 
1930'lann bir kısım insanına, bir şey anlatmaz olmuştu. 
Ülkenin genel havası içinde şöyle ara yollan cetvel ve 
satranç gibi “muntazam” , taşlan devrik ve işlemeli değil, 
düz ve dikinedikine “adam gibi” bir mezarlık ihtiyacı be­
lirdi ve böyle bir şey bu köşeye yerleştirildi. Giriş kapısı, 
belki bir ham am a daha yakışır üslûpta tutuldu ve adı 
parlak harflerle yazıldı: “Asri” Mezarlık. Çağdaş anlamı­
na. Tam  çevirisi “yüzyıl-sal” olur!
Yeniliklere pek açık olmayan çoğunluğun, burasın­
dan hoşnut kalmadığını yazmalıyım. Üslûbundan değil: 
Uzaklığından dolayı! “Allah'ın dağına, bayramda seyran­
da nasıl gideceğiz?” Am a 1 9 3 7  yılında “şair-i azam” öl­
düğü zaman, büyük törenle buraya getirildi ve herkes 
asri mezarlığı benimsedi. Ondan sonrasını biliyorsunuz. 
Nüfus arttıkça şehir buralara kadar yürüdü. 1948 'd e, ya­
ni sadece on yıl sonra “Levent” semti az öteye yerleşti­
rildiğinde, kafalara dank etti mi bilmiyorum; mezarlık, 
çok uzak görüşlü ve “tam asri” bir planlamanın eseri 
değilmiş. Çünkü daha o  zaman, yine şehrin içinde 
kalmış oldu! (...)
(İstanbul Maceramız. Remzi kitabeyi. 1995)
Kişisel Arşivlerde İstanbul Belleği 
Taha Toros Arşivi


Zincirlikuyu

Abstract

Similar works

Full text

Available Versions

Istanbul Sehir University Repository