Taha Toros Arşivi, Dosya No: 56-Sarıyer. Not: Gazetenin "Geçmiş Zaman Olur ki" köşesinde yayımlanmıştır.İstanbul Kalkınma Ajansı (TR10/14/YEN/0033) İstanbul Development Agency (TR10/14/YEN/0033

Alus, Sermed [Sermet] Muhtar

Istanbul Sehir University Repository

Sarıyer sularına
Cuma gezintileri
Dolma ile helva ile gidenler - Balıkpazanndan rakıyı sardalyayı 
ihmal etmeyen takım - Hünkâr suyu - Şifa - Çırçır - Fındık suyu - 
Kestane suyu - Her su,başının ayrı bir hususiyeti vardı )
Rumî Tem­anız yarı­
lanmış, yerli doma 
tesle patlıcan bol­
laşmış-. Girveçde 
i türlünün tam za-’
I maniydi. İçinde 
| başka başka çeşni- 
i <*e neler de yok ;
Lop lop, yağlı yağ­
lı, halis kıvırcık e,t;
Sebzenin çeşidi, Dol 
ma, helva solda sı­
fır kalır; sahana 
kotarma zahmeti 
de istemez. Güveci 
ortaya koy, etrafı­
na toplan; uzanıp 
uzanıp, dilersen ça 
talia, dilensen ek­
meği tokmak ederek eke gövdeye
at; parmaiklarını da beraber ye...
İşte o günler, kalkışılandı:
— Aman çocuklar (veyahud) ku­
zum ihvanlar bu Cuma, cumbur cema 
at Göik.suya gidelim; kırda bir türlü 
pişirip ağız tadile yiyelim!
İçlerinden bini, atılır:
— Sarıyer’in o canım, şenlikli, bir 
birinden âlâ suları dururken, suyu se 
ii olmıyan, kupkuru Göksu d a susuz­
luktan kartpkartımı kazınacağız? Kah 
veciden sürahi sürahi su alıp kesenin 
dibine dan mı ekeceğiz?
Bu cevaba;
— Doğru lâfa diyecek yok, yenden 
göğe kadar haklısın!
Denilir, hemen o Cuma, bir Sarıyer 
seferine kanar verilirdi.
Bu gibi kişilerin dörtte üçü, Anade 
lu yakası sayfiyelerinde, Boğaziçi ya­
lılarında yazı geçirmiyen takımdandı. 
İstanbul içinde, mahalle aralarında 
oturan; eükekli kadınlı, çoluk çocuk­
lu küçük evlilçr. Bir de, gezip tozma­
da kafaları denk ihvanlar.
Sermed Muhtar Alus
G idiş gününden bir gün evveL Fatih, Aksaray, Hobyardaki Per 
şembe pazarlarından biri boylanır; 
tüllünün tetümmatı dan 100 dirhem 
ITria yağı, iki okkalık Ttıvırcık but, 
çeşid çeşid sebzeler alınır, sırtındaki 
küfeciği tepeleme dolmuş hammal ço 
cük peşde, şu keyfiyet de hatırdan 
çıkarılmazdı:
Sulara gidiliyor. Hararet bastıra - 
cak, çok su içirtecek nesneler de lâ­
zım. Tuza bulayıp yemek için sekiz, 
on hiyar, salatasına konmak için bir 
demet sarımsak alındıktan sonra kö­
şedeki Karamanlı bakkaldan hayli 
miktar Gelibölunun fıçı sardalyesi de 
tedarik edilir; kaleler fethetmiş gibi 
memnun memnun e ve dönülürdü.
Ertesi gün, horozlar öterken herkes 
ayakta, hazır. Nevale sepetlere, çıkın 
lara konmuş; hanım nineler yeldirme
lerini, kadınlar ve tazeler çarşafları­
nı giymişler; masumlar, sübyanlar ku 
cakiarda, erkekleri, sırtında kartal 
kanad oeket, iki ayağı bir pabuca sok 
mada:
— Geç kaldık yahu!. Tramvaya ka 
dar taban tepeceğiz, sonra Boğaziçi 
iskelesine kadar yine yürüyeceğiz. 
İkinci vapura yetişemedik mi, çeki 
ver kuyruğunu. Sarıyene ininceye ka­
dar günün yarısı gitti dean ak!.
Nihayet ¡kafile, sepetlerle, çıkınlar-'' 
la kapıdan çıkar, yollarına revan o- 
lurdu.
Kafaları uygun ihvanlar da söz bir 
ligi ettiler mi, onlar da hazırlığa gi­
rişirlerdi, fakat ötekiler gibi bir gün 
önceden, inceden inceye jüeğil. 
Bahud güveç beraberde, Etainönün- 
den eti, zerzevatları, Balıkpazamn - 
dan rakıyı, sardalyaları yüklenip va­
pura koşarlardı.
İskele haza mahşer, iğne atsan ye­
re düşmiyecek. Yine erkekli kadınlı 
daha kimler yok; Haliç Fenerli, Edir- 
nekapılı ruanlar, Knmkapılı, Samat- 
yalı ermeniler; Bala-tlı, Hasköylü ya- 
hudiler. Bunlardan çoğu yine Suları 
boylamak, yahud Büyükdere, Yeni - 
mahalle, Kuzguncuk gibi semtlerde - 
ki tanıdıklarıma gitnvek niyetinde.
, Rumeli kıyısını tutan vapura kapa 
ğı atan, güvertede yandan vuran gü­
neşin altında pişse, oturacak yer bu­
lamayıp saatlerce ayakta dikilse, bin 
şükür etsin. Anadolu kıyısını tutanı­
na rastlaşa yine sevinsin, Beykozdan 
karşıya vurmada. Amma velâkiıı zik­
zak giden Dilenci vapuruna düştü 
■mü o iskele senin, bu iskele benim, 
üç buçuk dört saat deniz üstünde 
heyheyler getirirdi.
N ihayet, Köprüden 11,70 mil, ya ni 20 kilometre aşıldıktan son 
ra mahalli maksuda varılır, ayak ka-
rava basardı.
Semte Sarıyer de 
»ilmesi, çarşı bo - 
yunda kabri olan 
(Sarı baba! ismin­
deki devletliden do­
layı imiş. İskelesi­
nin önceki adı, yi - 
ne bu rahmetlinin 
mezarından ötürü 
(Mezarburnu) iken 
40 yıl Şirketi Hayri 
ye müdürlüğünde 
ve idare meclisi a- 
zalığmda bulunan 
Kandiyeli Hüseyin 
Haki efendi mer - 
hum (Mesarfournul 
na çevirmiş.
Vapur halkı dışa 
riya hürya edince talikalarla, eşekler 
le. züğürdler de ta batır kuvvet, De- 
reboyunu tutan tutana.
Şevki, cünbüşü seyret artık. Araba, 
lılarm kiminde sazlar, kiminde zurna 
çiftelerle türküler. Eşeklilerde mani­
ler, semailer; tabanı yağlıyanların sa 
riiklı cübbelilerinde aynıları çatla ta 
çatlata, aşır okur gibi önüne' arkaya 
sallana sallana gazeller, mededler..
İlerideki üç yol ağzından sola sa - 
panlaır Hürikârsuyuna; sağa kıvrılan 
iar Şifaya ve Çırçıra; dosdoğru gi­
denler Fındık ve Kestane sularına vu 
rurlardı.
Malûma, oranın en belli başlı sula­
rı beş tane: Hiünkâr, Şifa, Çırçır, Fm 
dik, Kestane...
Hünkâr suyu tepede. Aratoalaı dağın eteğinde durur; eşeklik 
r.e hava hoş, tıkır tıkır baym çık m  
rirler; yayanlar da soluk soluğa, kar; 
ter içinde, feslerinin altımda yazmış 
mendil, göbekliler kan boğacak dere­
cede pancar kesilmiş, hanım nineler 
ve sıska hatunlar yorgunluktan bi - 
tik, sık sık mola vere vere, sarp dağı 
tırmanır, tepeye varınca külçe kesi­
lirlerdi.
İşbu mesiregâhm meydanı erkekle 
re mahsustu. Ortasında beyzî bir ha­
vuzu, bir yanımda kahveci .sundurma 
sı, öbür başında salaş bir tiyatro sah 
nesi, gerisindeki sedlerde de önü ka­
fesli hanımlar mahalli vardı. 
Meydanda ya incesaz (terennüm. 
saz) ohvr, ya da hokkabaz oynar, ya­
hud da Kavuklu Hamdı orta oyumu 
fasılları yapardı. Eğri böğrü şanoda 
da Cuma ve Pazardan gayri günler 
Kel Haşan, Şevki. Şeyh Hakkının tu- 
lûat kumpanyaları (icrayı lûbiyat) 
ederdi.
Mesirenin etrafındaki kırlıklar öğ­
leden evvel yükünü alır. Güveçte tür 
!ü pişirecekler, şiışde kuzu ve kebab 
(Devamı 6 inci sayfada)
Kişisel Arşivlerde İstanbul Belleği 
Taha Toros Arşivi
0 1 2 7 7 0 0 6 *


Sarıyer sularına cuma gezintileri

Abstract

Similar works

Full text

Available Versions

Istanbul Sehir University Repository