Taha Toros Arşivi, Dosya No: 39-Galata. Not : Derginin "Pazarın Penceresi" köşesinde yayımlanmıştır.İstanbul Kalkınma Ajansı (TR10/14/YEN/0033) İstanbul Development Agency (TR10/14/YEN/0033

Erez, Selçuk

Istanbul Sehir University Repository

P A Z A R I N  P E N C E R E S İ N D E N
S E L Ç U K E R E Z
Şu bizim Galata Köprüsü
B ebek Koyu’na “kazıklı marina” dikmeye kalktığında, Dalan’ı kı­namıştık: Korhan Gümüş, “Şe­hir, her gün neresi yıkılacak, nere­
si değişecek, şehirliler için bilinmez bir 
gösteri mekânı olarak kullanılıyor. Şe­
hirliler bu şehirin sahipleri değil misafir­
leri ya da bu gösterinin seyircileridir. Bu­
nu böyle seyrederken neler kaybediyor­
lar? Aslında kaybettikleri özgürlükleri­
dir! Çünkü şehirleri şehir yapan sadece 
mekânda değil hafızalarda da yarattığı 
birikimdir. Şehir, ancak bu birikimi ile 
özgürlükleri ve katılımı geliştirir” demiş­
ti.
Haklıydı: Sadece kentleri değil, en kü­
çük köyleri bile yaşamımızın tutanak 
noktalan, dayanakları kılan belli odak­
lar vardır. Köyün yaslandığı bir yamaç 
gibi bazen Tanrı yapısı, bazen de bir ca­
mi gibi, bir çeşme gibi kul yapısı olabi­
len bu odaklar sayesinde canlanır ve yer 
eder belleklerimizdeki köylerimiz, kent­
lerimiz.
Hangi kul yapısı, hangi doğa parçası 
bir köyün, bir kentin halkının çoğu için 
böyle bir odak oluşturur? Bunu kamuo­
yu yoklamalarıyla da o yöre halkının 
şarkılarına, türkülerine, öykülerine, öz­
deyişlerine geçip geçmediğine bakarak 
da saptayabilirsiniz.
Galata Köprüsü, İstanbul’un böyle 
bir odak noktası mıdır?
Hiç kuşkusuz evet, öyledir!
Hellmut Ritter’in derlemiş olduğu Ka­
ragöz oyunlanndan birinde adı geçer 
(C. Kudret: Karagöz. II. s. 537. Bilgi 
Yayınevi). Ortaklar adlı oyunun bir ye­
rinde Hacivat anlatır: “Arabanın peşini 
bırakmadım. Dilber gitti, ben gittim. 
...Karagözüm, bunlar araba ile Mahmut- 
paşa başından doğru etrafü eknafı tema­
şa ederek Cisr-i Cedide indiler..”
Cisr-i Cedid, yeni köprü, yani Galata 
Köprüsü’dür. Hacivat devam eder: 
“Köprü başında indiler. Arabacının pa­
rasını verip köprüden geçtiler. Doğru Bo­
ğaziçi’ne işleyen vapurların yanaştığı 
mahalle geldiler. Orada bulunan vapur 
memurlarından birine Rumeli cihetine iş­
leyen vapurun kaçta hareket edeceğini 
sual ettiler.”
Karagöz oyunlarında adı geçen Gala­
ta Köprüsü zamanımızda İstanbul'u 
konu edinen şairlerimizin, yazarlarımı­
zın yapıtlarında da önemli bir yer tutar.
“Dikilir Köprü üzerine,
Keyifle seyrederim hepinizi.
Kiminiz kürek çeker siy a siy a;
Kiminiz midye çıkarır dubalardan;
a:
•t- J
KD<O
K
SUj-i
60’lı yılların Galata Köprüsü (en üstte) ve köprünün 80’lerdekl görüntüsü (üstte): İstan­
bul’un hemen her döneminde Galata Köprüsü, kentin bir simgesi olma özelliğini korudu.
Kiminiz çatanadır, kırdığı gibi bacayı 
Şıp diye geçer Köprünün altından..” 
Orhan Veli, Galata Köprüsü şiirinde, 
bu köprünün 1947’de İstanbul’un yaşa­
mındaki yerini vurguluyor:
“İstanbul üzerine yazılmış İngilizce bir 
kitap şöyle başlıyor: Bundan 14. yy önce 
yaşamış bir şair İstanbul’un sudan ger­
danlıklarla çevrili bir kent olduğunu söy­
ler. O günden bu yana çok şey değişmiş­
tir, ama modern İstanbul ruhunun ve gü­
zelliğinin hâlâ büyük kısmını kendisini 
çevreleyen ve bölen sulara borçludur. Ga­
lata Köprüsü belki de en iyi noktasıdır 
kentin, bu gerçeği değerlendirebilmeniz 
için. İstanbul’un daha muhteşem manza­
ralı başka yerleri de vardır, ama bu ken­
tin denizle ne denli haşır neşir olduğunu 
ve denizin onun karakterini ve tarihini 
nasıl etkilediğini en iyi Galata Köprüsü 
üzerinde duyabilir, Galata Köprüsü üze­
rinde anlayabilirsiniz. Böylece, İstan­
bul’u görmeye gelen bir yabancı, kente 
ilk olarak Galata Köprüsü üzerinden 
bakmalıdır.” Günümüzün, yazarların­
dan en beğendiklerimden Özcan Ergü-
der, 5 Şubat 1973 tarihinde, Devir dergi­
sinde bu aktarmayı yaptıktan sonra 
şöyle sürdürüyordu yazısını: “Gerçek­
ten iyi bir başlangıç noktası Galata Köp­
rüsü. Mevsimlerden ilkbaharsa, keyfiniz 
yerindeyse, renkleri görebiliyor, çiçekle­
ri koklayabiliyorsanız, hâlâ değilse bile 
hiç değilse bir ara sevmiş ve sevilmişseniz, 
ilkbaharın kısa ömürlü, dolayısıyla telaş­
lı, ama gene de neşeli ve güzel ve anlamlı 
ve yaratıcı gençliğini içinizde bir yerlerde 
duyabiiiyorsanız biraz, bir mayıs akşa­
mı, Galata Köprüsü’nün parmaklıkları­
na yaslanıp bakınız İstanbul’a. Mavi ile 
pembenin sessizce, telaşsız bir hızla karı­
şıp, dünyanın en sihirli eflatununu yarat­
tığı dakikalar... Dalga geçersiniz, her şe­
yi kaçırırsınız bir anda!.”
Otuz yıl öncesinin ünlü dolandırıcısı 
Sülün Osman, taşradan gelenlere Beya­
zıt Kulesi’ni ve Galata Köprüsü’nü sa­
tardı.
Bayramlarda, seyranlarda İstan­
bul’dan yollanan kartpostallarda Sulta­
nahmet Meydanı ile başbaşa yarışan bir 
Galata Köprüsü vardı bir de Süleyma- 
niye Camisi.
Galata Kulesi niçin İstanbul’un sözü 
geçince akla gelen, zihinlerde beliren o- 
daklarından biri olmuştur? Köprünün 
iyiye, güzele taşıyan simgesel nitelikleri 
bu konuda rol oynamış mıdır? So- 
ma’daki Hızır Bey Camisi’ndeki, İstan­
bul’da Bebek’teki 18. yy’dan kalma Ka- 
vafyan Konağı’nın sofasına açılan oda­
sındaki, Topkapı Sarayı’nın Harem 
Dairesi’ndeki Valide Sultan’a ait yatak 
odasının duvarlarındaki tablolarda 
köprüler vardır.
Belki de yapı özellikleri ya da İstan­
bul’da Boğaz’a, Haliç’e, Adalar’a, Asya 
cihetine gideceklerin biriktikleri hare­
ket noktasında yer almasıdır onu böyle 
kılan!
Dünyada nüfusu en hızla artan kent­
lerden biri olma bahtsızlığı İstanbul’u 
bugün zorluyorsa, yerine daha geniş bir 
köprünün yerleştirilmesine çoktaaan 
karar verilmiş ve bu karar uygulanmış­
sa, yeni uygulamalar eski köprünün bir 
tarafa kaldırılmasını gerektiriyorsa ne 
yapılmalıydı?
En doğru yol seçildi! Konuyla ilgili 
kim varsa belediyeye davet edildi. Konu 
-bütün alternatifleriyle- tartışıldı. Gala­
ta Köprüsü’nün yok edilmemesinin ge­
rektiği biliniyordu, ama nereye taşınıla- 
cağı bu tartışmalar sonucu belirlendi: 
Köprü, eski yerinden Haliç’e doğru 
kaydırılacak ve yeniden köprü olarak 
kullanılacak...
Böylece İstanbul’un simgelerinden, o- 
dak noktalarından biri korunmuş, - 
daha önemlisi- belleklerimizdeki yeri ve 
niteliğine en yakın bir şekilde korun­
muştur. Buna sevinirken “Keşke kenti­
mizin, kentlerimizin yok olup gitmiş, tü­
ketilmiş odak noktaları, simgeleri konu­
sunda hep aynı duyarlılığı, titizliği göste- 
rebilseydik!” diye düşünüyoruz. -4
10 C U M H U R İ Y E T  DERGİ  8 A R A L I K  1991 S A Y I  300
Kişisel Arşivlerde İstanbul Belleği 
Taha Toros Arşivi


Şu bizim Galata Köprüsü

http://openaccess.marmara.edu.tr//bitstream/11424/163348/2/001501074006.pdf

Şu bizim Galata Köprüsü

Abstract

Similar works

Full text

Available Versions

Istanbul Sehir University Repository