Taha Toros Arşivi, Dosya No: 120-Saraylarİstanbul Kalkınma Ajansı (TR10/14/YEN/0033) İstanbul Development Agency (TR10/14/YEN/0033

Öztuna, Yılmaz

Istanbul Sehir University Repository

" t T -
Hayatta en sevdiği kadının ağzından
A B D Ü L H A M İ T ’ İN SON D A K İ K A L A R I
YAZAN: YILMAZ ÖZTUNA •  FOTOĞRAFLAR: KUTLU ERTUNA
TAVANDAKİ TABLO - Beylerbeyi Sa-
rayı'nda. Amiral Odası denilen, gemiyi 
andıran bu odanın tavanını ünlü Rus 
ressamı Ayvazovski’nin bir tablosu süs­
ler. Odanın eşyalarına uyan bu tablo­
da. bir savaş gemisi tasvir edilmektedir.
• Selanik'te 
hapis hayatı 
yaşayan 
Abdülhamit'in 
Beylerbeyi 
Sarayı'ndaki 
itibarlı hayatı...
• İmparatoriçe 
Eugenie'nin 
Sultan Aziz'e 
hediyesi ve 
iki hükümdar 
arasında 
aşk dedikoduları... AMİRAL ODASI — Sultan Aziz, tutku derecesinde denize ve denizciliğe düşkün bir padişahtı. Havuzlu Salonun açıldığı iki odadan biri olan Amiral Odası'nda butun eşyalar denizcilikle ilgilidir. İskemle ve koltukların kenarları bile gemi halatlarını andırır.
9'UNCU FASİKÜL
SELÂMLIK GİBİSİ — Saltanat kapısından girince, karşımıza Selâmlık gelir. Büyük bir salon olan Selâmlığın girişinde sağda ve solda yaldız kaplamalı geniş kaide­
lerin üzerinde elinde meşale tutan iki küçük heykel göze çarpar. Salonun tavan ve duvarları ince nakışlarla süslüdür. Üst katta da sarayın hamamı bulunmaktadır.
• Abdülhamit öldüğü za­
man odasının eşyası; 3 
karyola, 1 şezlong, 4 
dolap, 1 konsol, 1 ma­
sa, 1 sobadan ibaretti.
DENİZ KÖŞKÜ — Sarayın denize bakan tarafında, bir 
basta Selâmlık, diğer basta ise Harem Deniz Köşkü 
bulunur. İki köşk, görünüşte hemen hemen aynıdır.
İKİNCİ. Abdülhamit'in Selanik'teki sıkı hapis ha­yatı, Beylerbeyi'nde kaldırılmış, bu son ikamet­gâhında,. ittihatçıların «hakanı sabık» dedikleri 
hükümdar, daha serbest, çok daha saygı görerek 
hayatını tamamlamıştır. Ailesinin ve birçok ferdin 
kendisini ziyaretine müsaade edilmiş, hatta buhranlı 
anlarda fikrini sormak için de imparatorluğun askerî 
diktatörü Enver Paşa, birkaç defa huzuruna çıkmıştır.
Sultan Hamit’in bu odada nasıl öldüğü birçok şahit 
tarafından hatıralarında çok teferruatlı şekilde anla­
tılmıştır.
Bu odayı Sultan Abdülhamit, Beylerbeyine nak­
ledilince, bizzat seçmişti. Odanın yanında bir dinlen­
me odası, karşı tarafında da tuvalet vardır. Servis 
merdivenine açılan kapısının önünde de banyo, bulun­
maktadır. Yıldız’da da basit bir odada yatan ll'nci 
Abdülhamit, Beylerbeyi'nde bu basit daireyi tercih et­
mişti. Odanın, üçü Boğaz’a açılan dört penceresi var­
dır. Tavan ve duvarlar pembe ve yaldızlı nakışlarla 
süslüdür. Odayı 12 kollu mavi - beyaz renkli kristal­
den bir avize aydınlatır. Altın yaldızlı kornişlere, He- 
reke kumaşından bej üzerine toz pembe çiçekli per­
deler asılmıştır. Tuvalet masası, beyaz lake bir do­
lap, başlıca eşyasıdır. Karyolanın etrafında kırmızı ka­
dife kumaşla paravana bulunmaktadır. Abdülhamit Han 
öldüğü zaman odada daha iki karyola, şezlong, bir 
başka dolap, bir konsol, iki aynalı dolap, beyaz çini 
soba ve bir masa mevcuttu.
Öleceği Abdülhamit'in 
içine Doğmuştu
Ç OK kısa ölüm hastalığında Abdülhamit Han bu odada Dr. Âtıf Hüseyin Bey, Dr. Âkil Muhtar 
Bey, Dr. Neşet Ömer Bey, Dr. Selanikli Rıfat 
Bey, Dr. Nikolaki Efendi tarafından tedavi edilmiş, fa­
kat bütün ihtimamlara rağmen kurtarılamamıştı. Son
gününde, hayatında hiç bir sabah terk etmediği ban­
yo ve duşa girmesi, ölümünü çabuklaştırmıştı. Son 
gününü Müşfika Dördüncü Kadınefendi şöyle anlatı­
yor:
«O gün sabah banyosunu yaptı. Ben çamaşırlarını 
giydirdim. Fakat baktım ki sırtı durmadan terliyor: 
’Aman efendlciğlm, çok terliyorsunuz’ dedim. ’Kadın- 
efendi, bu, ecel teridir’ cevabını verdi. Çamaşırları­
nı, elbisesini giydi. Kahvesini verdik. Hamamdan son­
ra kahve İçmek itiyadında idi. Yarım bardak sütlü ma­
den suyu da İçti. Oturduğu yerde İki rekât namaz 
kıldı. Bundan sonra ağırlaşmaya başladı.»
Dr. Âtıf Bey, hükümdarın odasına son girişini şöy­
le anlatır:
■ Hakanı Sabık’ın odasına girdim. Abdülhamidl Sani 
vefat etmişti. Gözler açık, hadekalar büyümüş, nabız 
ve teneffüs durmuştu. Fakat boynu ve vücudu henüz 
sıcaktı. Sunî teneffüs maksadıyla kollarını aşağı, yu­
karı kaldırıp usulü dairesinde indirdim. Göğsünün İki 
tarafını parmaklarımla bastırdım. Çenesini açıp dili­
ni çektim. Hepsi boş. Abdülhamidl Sanl’nin yalnız ce­
sedi biruhu kalmıştı.»
Sultan Hamit’ln yatak odasına yakın çalışma odası 
vardı. Burada bir kütüphane, bir yazıhane, bir masa, 
bir iskemle bulunmaktadır. Bunlar, altın yaldızlı, çok 
değerli tahtadan eşyalardır. Bilhassa yazıhanenin mil­
yonlarca lira ettiği söylenmektedir.
On İki Ayrı Müzik Çalan 
Nadide Saat
Ü ST katta Harem’le Selâmlık arasındaki Kabul Sa­lonu da sarayın mühim yerlerinden biridir. He- 
reke halıları ve kıymetli eşya ile döşenmiştir. 
Sonra Süfera Kabul Salonu gelir. Salona dört oda açı­
lır. Pek değerli eşyası vardır. Kırmızı döşeme ve bil­
lur avizelerle tefriş edilmiştir. Yıldız yapısı en bü-
62
Padişahların 
Huzur Köşesi:
k u ş lu  ona
Koltuk ve kanepelerin arkalıkla­
rı çeşitli kuş motifleri ile süs­
lenmiş olduğu için, odaya bu 
isim verilmiştir. Sultan Aziz, bir 
ara, sarayın bahçesine bir hay­
vanat bahçesi yaptırmıştı. Bura­
da çeşitli hayvanlardan başka, 
kafeslerin içinde nadide kuşlar 
da vardı. Kuşlu oda, ilhamını 
(alttaki resim) buradan almıştır. 
Burası Havuzlu Salon'a açılan 
dört büyük odadan biridir. Oy­
ma işçiliği bakımından Amiral 
Odası’ndan sonra ikinci gelir. 
Kumaşları da kıymetli Hereke 
dokumasıdır. Yanda, kuş motifle­
riyle, altın yaldız kaplama süsle­
riyle işlenmiş bir koltuğun arka­
lığı, detay olarak görülmektedir.
'.JS vffj
E ■. m s$
\\ p  _ ------- ',1 ■ ■ > £ ’  . : ‘
63
ÜST GİRİŞ SALONU - Beylerbeyi Sahilsarayı’nın en büyük salonlarından biri olan Üst Giriş Salonu, ortada muazzam bir avize ve köşelerde kristal şamdanlar tarafından aydınlatılmıştır. Bu salondan Boğaziçi, tasvir edilemeyecek bir ihtişam ve güzellikte seyredilebilmektedir.
VEZİRLER ODASI . . . 
Bu oda, vezirlerin hu­
zura girmeden önce 
dinlendikleri yerdi (1. 
resim). Duvarları ci­
lalı lambri kaplı Ka­
bul Salonundan bir kö­
şe (sağda 2. resim).
SÜFERA KABUL SA­
LONU... — Çok ağır 
döşenmiş olan bu sa­
londa. billur avizeler 
ve Yıldız işi büyük va­
zodan başka, salonun 
dikkate değer eşyası 
müzikli saattir. Şunlar 
yazılıdır: «İşbu saat 
Dersaadette imal edil­
miştir. Makinesi ga­
yet kuvvetli doğru gi­
der. Haftada bir defa 
kurulur. Mızıkası 12 
saatte bir kurulur. 
Her saat başı bir ha­
va çalar. Hamidiye 
Marşı, Bülbül Peşre­
vi ve 10 kıta Osman­
l I  şarkısını havidir.» 
Saatin ön kısmında ise 
şu satırlar hemen dik­
kati çeker: «Duây-ı
Sultân-Sebebü'l - guf­
ran», yani «Sultan'a 
dua, suçların bağış­
lanmasına sebep olur.»
yük vazo bu salondadır. Beyaz renktedir. Masa üze­
rindeki İstanbul yapısı bir saat tam 12 ayrı musiki 
parçası çalmaktadır. Her saat başında başka bir mu­
siki eseri...
Beylerbeyi Sarayı'nda 
Bir imparatoriçe
O  ARAYIN deniz tarafında Selâmlık ve Harem Yalı-
ları bulunur. Bunlar, bir oda ve bir tuvaletten 
ibaret minyatür yapılardır. Harem Yalısı, hayli ba­
kımsız haldedir. Bu yalılardan Boğaziçi, kalemle tas­
vir edilemeyecek bir ihtişam ve güzellikte seyredile- 
bllmektedir.
Sarayın her birine merdivenlerle çıkılan beş katlı 
bahçesi, Babil'in asma bahçelerine benzer. Büyük ha­
vuz, beşinci bahçededir ve burada 3 de köşk vardır. 
Büyük Havuz'un kenarındaki Mermer Köşk, ll'nci Mah­
mut devrinden kalmadır. Bunun sağında Sarı Köşk, 
solunda Ahır Köşkü yer alır.
1869 yılı ekim ayında Fransız imparatoriçesi F.ugé- 
nie, Sultan Aziz'i resmen ziyaret etmişti. Bir yıl 
sonra tahtını zevci 111'üncü Napoléon ile beraber 
kaybedecek olan imparatoriçe, o tarihte, 43 yaşında, 
henüz pek güzel ve çok zarif bir kadındı. Bu ziyaret, 
İstanbulluların nesiller boyu unutamadıkları hatıra­
lardan biri oldu.
Sarayda Aşk Dedikoduları
U  RANSIZ imparatoriçesinln ikametine, resmen Bey- 
■*- lerbeyi Sahilsarayı tahsis edilmişti. Bugün Im- 
paratoriçenin yatak odası Beylerbeyi Sarayı'nda hâlâ 
görülmektedir. Bahçeye bakan, İkinci katta, altın yal­
dızlı bir odadır. Karyola, kapının solundadır. Sedef 
kakmalı, sarı örtülüdür. Koltuklar, puf, tuvalet, boy 
aynaları ve başka eşya vardır. Odanın yanında banyo 
dairesi bulunmaktadır. Banyo dairesi, mermer kurnalı, 
gümüş musluklu bir Türk hamamıdır. Yatak odasının 
çevresinde üç odadan müteşekkil daire bulunmakta­
dır. Odaların hepsinin duvarları maunla kaplı ve iş­
lemelidir. İmparatoriçe, bu dairede kalmış ve emri­
ne tahsis edilen 20 çifte saltanat kayığı ile karşıya 
geçip padişahı ziyaret etmiştir. Sultan Aziz, bu sıra­
larda Dolmabahçe'de oturuyordu. İmparatoriçe, padi­
şaha mücevherli bir çerçeve içinde resmini hediye 
etmişti. Halk, aralarında bir aşk olduğuna inanmış 
ve bu masal, yıllarca dillerde dolaşmıştı
Kişisel Arşivlerde İstanbul Belleği 
Taha Toros Arşivi


Hayatta en sevdiğim kadının ağzından Abdülhamit'in son dakikaları

Abstract

Similar works

Full text

Available Versions

Istanbul Sehir University Repository