Taha Toros Arşivi, Dosya Adı: Eğitimİstanbul Kalkınma Ajansı (TR10/14/YEN/0033) İstanbul Development Agency (TR10/14/YEN/0033

Deniz, Ayşe

Istanbul Sehir University Repository

IişıkOkulları’nın öncüsü 
Feyz-i Sıbyan 14 Aralık 
1885 yılında Selanik'te 
açıldı. Balkan Savaşı 
nedeniyle önce 
Koska da bir binaya, 
sonra da Teşvikiye'ye 
taşınan okul, ülkenin en 
güç dönemlerinde 
ayakta kalmayı başardı. 
OsmanlI imparatorluğu 
dönemindeki vakıfların 
Cumhuriyet dönemine 
taşınmasında önemli bir 
payı olan okul, 17 Aralık 
1934 tarihinde 
Atatürk'ün onayı ile 
kuruluşunun 49. 
yıldönümünde Işık adını 
aldı. Okulun, 120 yıllık 
eğitim-öğretim 
serüveni, geçen 
günlerde "Feyz-i 
Sıbyan'dan işık'a 
Feyziye Mektepleri" adı 
altında kitap haline 
getirildi. Kendisi de, 
fm v Özel ışık Lisesi 
mezunu olan 
araştırmacı Mert 
Sandalcı tarafından 
yazılan kitabın hazırlık 
çalışmaları tam 3 yıl 
sürdü. Mert Sandalcı bu 
üç yıllık süreçte sayısını 
bilemediği kadar çok 
yüz yüze görüşme 
yaptı. Ancak bu 
görüşmeler
keçiboynuzu çiğnemek 
gibiydi çünkü 
gerçekten yararlı olan 
görüşmelerin sayısı 
10-15 kadardı. 
Başbakanlık arşivi ve 
basın taramalarının da 
aralarında bulunduğu 
on binlerce tarihi evrakı 
gönüllü ekibiyle birlikte 
inceledi. Kitap, yalnızca 
bilinen gerçeklerin 
ortaya konmasının yanı 
sıra hiç bilinmeyen bazı 
gerçekleri de ortaya 
çıkardı. En büyük 
sürpriz ise ilk Feyziye 
Mektepleri Marşı'nın 
notalarının
bulunmasıydı. Notalar 
1905'e aitti ve yıllar 
sonra ilk kez, 18 Kasım 
2005’te, kitabın tanıtım 
kokteylinde çalındı. 
Aşağıda kitabın yazarı 
Mert Sandalcı'yla 
yaptığımız söyleşiyi 
yayımlıyoruz...
120 yıllık eğitim-öğretim serüveni kitap oldu
Feyz-i Sıbyan’dan işık’a 
Feyziye Mektepleri
□  Ayşe DENİZ
- j n  eyziye M ektepleri tarihi Se- 
1 ı larıik’ten başlıyor. Okul ne- 
_  I  1 den Selanik’te kuruldu, bu- 
JL gün neden İstanbul'da?
- 1800’lü yılların sonunda Selanik’te 
yaşayan ileri görüşlü Türk aileler ço- 
culdarının eğitim ve öğretim görecek­
leri bir okul arayışı içine girdiler. Bu 
arayış sonucunda 1885’te "Feyz-i Sıb- 
yan" adıyla küçük bir ilkokul kuruldu. 
1900’lerin başında Feyziye Lisesi adıy­
la gittikçe gelişen ancak büyük mali sı­
kıntılar yaşayan bir okuldu. Cavid 
Bey’in müdürlüğe gelmesiyle büyük 
bir atılım hamlesi gerçekleştirildi. 
Okula ülkenin dört bir tarafından yatı­
lı öğrenciler kabul ediliyordu. Artık 
yurt çapmda tanınan başarılı bir okul­
du. Bu gelişme 1912’de Selanik’in kay­
bedilmesine kadar sürdü. Zor günler 
başlamıştı. 1915’te İstanbul’a göç et­
miş bulunan bazı yöneticiler ve me­
zunlar yeni bir okul kurmaya karar 
verdiler. 1915’te "Yeni Mektep" açıldı.
Fevziye Kızlar Mektebi 
ve yatakhane. Bu fo­
toğraf iki ayrı kartpos­
talın bilgisayar orta­
mında birleştirilmesin­
den elde edilmiş. Sela­
nik ,1904 (üstte). Gü­
nümüzde ışık Okulları 
Nişantaşı Kampü- 
sü'nün (yanda) yanı sı­
ra, Ayazağa ve Eren­
köy Kampüsleriylede 
öğrencilerini yetiştir­
meye devam ediyor. 
Nişantaşı'ndaki Mek­
tebin hafızalardan 
silinmeyen girişi, altta.
Başmda ünlü eğitimci Satı Bey vardı. 2 
yıl süren bir denemeden sonra bu okul 
kapatıldı ve yerine müdür Nakıyye Ha- 
nım’ın önderliğinde İstanbul Feyziyesi 
kuruldu. Artık Beyazıt ve Selanik ol­
mak üzere iki okul vardı. Feyziye M ek­
tepleri Selanik’te 1923’e kadar yaşadı. 
Eğitim kadrosu ve talebelerinin tama­
mı İstanbul’a göçtükten sonra Selanik 
defteri kapandı. İstanbul’daki mektep 
ise 1923’te Nişantaşı’na taşınarak bu-
JT iTIT İT /rırır İT
0 ¡«s#****
11««'
rada eğitimi sürdürmeye başladı. Yıllar 
içinde burada modem binalara kavuşan 
Feyziye, 1935’te Özel Işık Lisesi adım 
aldı. İ980’lere kadar bu arazide gelişe­
bildiği kadar gelişti, ardından kampus­
lar dönemi başladı. Ayazağa, Erenköy, 
Şile Üniversite...
- Tarihi belgelere ulaşmakta zorluk ya­
şadınız mı?
- Belgelere ulaşma konusunda yalnız­
ca yokluktan dolayı bir sıkıntı yaşadım. 
Olup da vermemek gibi bir durum söz 
konusu olmadı. (Feyziye Marşı konu­
sunda böyle bir sıkıntı yaşandıysa da o 
da kısa sürede çözüldü.) Gerçekte bir­
çok sorunun cevabını bulmak büyük te­
sadüfler sonucu ele geçirilen belgelerle 
olmuştur ki, bu konuda tüm koleksi­
yoncular, eskiciler ve müzayedecilerin 
cam gönülden çalışmalarım teşekkürle 
anmak lazım. Bir de bana daha önce 
Eczacıbaşı için yapmış olduğum "Bel­
gelerle Türk Eczacılığı" kitaplarının 
katkısını zikretmeden geçemeyeceğim. 
Ne alakası var, derseniz, Selanik Anıtlar 
Yüksek Kurulu, Makedonya Tarih 
Araştırmaları Merkezi, Selanik Tapu Si­
cil Dairesi gibi pek çok Yunan resmi 
makamlarının arşivlerinde çalışmamı 
Selanik Üniversitesi Eczacılık Fakültesi 
Dekanı Prof. Dr. Evangelia Varella sağ­
ladı. Onunla tanışmamdaki başlıca ne­
den ise daha önce eczacılık tarihi ala-
S A Y F A  14 C U M H U R İ Y E T  K İ T A P S A Y I  8 2 6
mnda yapmış olduğum 
yayınlardı.
- Evraklara ulaşırken 
kimlerin koleksiyonların­
dan yararlandınız?
- Angelos Papaioan- 
nou, Yannis Megas gibi 
Yunanistan'ın en önemli 
"Selanik" koleksiyoncu­
ları, Alexandre Yeralim- 
pos gibi araştırmacıların 
kaynakları ve tabii ki 
okulun özel koleksiyonu.
- Kitapta okula yapılan 
bağışlardan söz ediliyor.
Bağışların nedeni nedir?
- Bu bir gelenekti sanı­
rım. Selanik’ten göçenlerin iyi eğitil­
diklerine, ayrıcalık yapılmadığına inan­
dıkları okullarına sahip çıkmalarıydı. 
Ben öyle aileler tanıdım ki, çocukları 
disiplin ve zorlu ders programma 
uyum gösteremedikleri için okulda ba­
şarısız olup ayrılmak zorunda kalmış­
lardı ancak onlar yine de okula destek 
vermeye devam ediyorlardı.
- Peki okul bağışlarla mı ayakta dur­
du?
- Bence bağışlar ya da Feyziydi me­
zunların katkısı böyle bir gelişimin 
çok küçük bir parçasıdır. Burada ana
unsur Feyziye Mektep­
leri Vakfı’nın yönetim 
başarısıdır. Okulun bu 
büyük gelişiminin vakıf 
yöneticilerinin özverili, 
becerikli ve sonuna ka­
dar dürüstçe sürdür­
dükleri çalışmalarından 
kaynaklanmakta oldu­
ğunu düşünüyorum.
- Sizin FM V Ö zel Işık 
Lisesi mezunu olmanı­
zın bu çalışmaya katkısı 
oldu mu?
-  Flem de nasıl. Bence 
gözlemleme kabiliyeti 
olmayan, bu okulun ha­
vasını solumamış bir insanın bu çalış­
mayı dışarıdan yapması da tabii ki ola­
sıdır ama kitabı okuyanlar kitabın 
bambaşka bir lezzeti olduğunu söylü­
yorlar ki, bence bunun sebebi yalnızca 
bende değil, sülale boyu Işıklı olma­
mızda yatıyor. ■
Feyz-i Sıbyan’dan Işık’a Feyziye 
Mektepleri/Kıyı« Yönetm eni-M ert 
Sandalcı/ Sanat Yönetm eni -Erkal 
Yavi/ Satış Noktası: Kitap, FM V Ö zel 
Işık Lisesi Halkla ilişkiler Birimi’nden 
sağlanabilir Tel: 0212 233 12 03
Kişisel Arşivlerde İstanbul Belleği 
Taha Toros Arşivi


120 yıllık eğitim-öğretim serüveni kitap oldu:Feyz-i Sıbyan'dan Işık'a Feyziye Mektepleri

Abstract

Similar works

Full text

Available Versions

Istanbul Sehir University Repository