Taha Toros Arşivi, Dosya No: 64-Kuzguncuk. Not : Gazetenin "Tarihten Sayfalar" köşesinde yayımlanmıştır.İstanbul Kalkınma Ajansı (TR10/14/YEN/0033) İstanbul Development Agency (TR10/14/YEN/0033

Şehsuvaroğlu, Haluk Yusuf

Istanbul Sehir University Repository

’ Tarihten S a y f a l a r
Kuzguncuk kıyıları
18. asır sonunda Üsküdarla 
Kuzguncuk arasındaki sahada 
ilmiye ricalinin yalıları. bulu­
nuyordu. Arapzade, Dürrüzade 
aileleri bu semtte yalılar inşa 
ettirmişlerdi.
Kuzguncuğun iç taraflarile, is 
kele civarlarında Yahudi ailele­
rinin ikametgâhları vardı. Bo­
ğaziçi köylerinde Çimento ya­
lılar da galiba ilk defa burada 
yapılmaya başlandı.
Çimento yalılarla, 19. asır 
ikinci yarısı ahşap bina örnek­
leriyle Kuzguncuk eski manza­
rasından tamamen ayrılmış. 
Türk mimari örneklerinden 
mahrum kalmıştır.
Bugün yalnız Kuzguncuğun 
değil, bütün Boğaziçinin güzel 
yapılarından biri olarak Fethi 
Ahmet paşa yalısı muhafaza e- 
dilmektedir. Uzun zamanlar 
halk arasında (Pembe Yalı) di­
ye anılan ve bugün beyaza bo­
yatılmış bulunan bu eski sahil- 
hane 18. asır sonu yalı mima­
rımızın güzel bir örneğidir.
Yirmi beş otuz sene kadar 
evvel bu yalı harem ve selâm­
lık olarak iki kısımdan müte­
şekkildi. Üsküdar tarafında bu­
lunan kısım yanmış ve bugün 
yalnız Kuzguncuk tarafındaki 
bina kalmıştır.
Bu bina dış görünüşü ve iç 
taksimatı itibariyle eski yalı 
mimarimizin karakteristik ve 
güzel örneklerinden birisini 
teşkil etmektedir.
Bina (lebi deryada) iki kat 
üzerine on altı oda ve iki 
büyük sofalı olarak yapılmıştır. 
Üst kattaki büyük sofanın ze­
mini hiç bir sütuna istinat et­
tirilmemiştir. Yalının mimarı, 
bu suretle yapısında bir yenilik 
ve meharet göstermiştir.
Binanın denizden görünen 
cephe kısmının iki başlarında 
ve ortada üst katları çıkıntılar 
yapmaktadır. Bu çıkıntılar dör­
der büyük konsol üzerine otur­
tulmuştur. Kuzguncuk tarafın­
da binanın üst katı dışarı taş­
makla bu kısım da büyük di­
rekler üzerine tutturulmuş bu­
lunmaktadır.
Bu direklerin altındaki kapı­
dan selsebillerle süslü bulunan 
büyük bir taşlığa girilir, taşlı­
ğın ön plânında ve kapı tara­
fında iki taraflı, üst kısmı bal- 
konvari, çok güzel bir merdiven 
vardır.
Binanın kapıları, pencereleri 
devrinin mimarî hususiyetlerine 
uygun bir şekildedir. Ve ekserisi 
oldukları gibi muhafaza edil­
miştir. Tavan ve duvarlarında 
ayrıca göze çarpan bir husu­
siyet görülmektedir.
Fethi Paşa yalısının eskiden 
Üsküdar tarafında beş odalı bir 
uşak dairesi ve Kuzguncuk ta­
rafında da büyük bir mutfak 
dairesi mevcuttu. Mutfak da 
seneler evvel yanmış, yalnız 
fabrika bacasına benzeyen bü­
yük bacası kalmıştır.
Yalının Fethi Paşadan evvelki 
sahibinin İsmet Bey olduğu 
tahmin edilmektedir. Yalı Fet­
hi Paşaya geçtikten sonra aslı 
bozulmadan esaslı bir tamir 
görmüştür.
Güze, binaya ve iyi eşyaya
Kuzguncuk’ta Fethi Faşa yalısı
Yalının içten görünüşü
Yazan
Halûk Y. 
Şehsuvaroğlu
meraklı olan ve zevk sahibi bu­
lunan Fethi Paşa, yalıya çok iyi 
baktırmıştır. Yalı, Paşanın dev­
rinde, sık sık tamir görür, boya 
ve eksikleri tamamlanırmış.
dife kumaşlar, kaplan, şallar­
dan yapılmış kürkler, Sultana 
mahsus inci tırtıl sırma ve el­
mas işlemeli müteaddit enta­
riler, göz kamaştıran bir ihti­
şamdaydı.
Aynalar, sofra takımları, dö­
şemeler de pek zarif bir şekilde 
intihap edilmişti. Gümüş tep­
silerin konulduğu yemek is­
kemleleri gümüş kaplı, kakma 
yahut kadife döşemeli idi.
Damat Fethi Paşa için de pek 
hoş Ve güzel eşyalar konulmuş­
tu. Atiye Sultan, Amavutköy 
yalısmda ve Eyüp saraymda o- 
tururdu. ölümünden sonra Paşa 
ilk zevcesinin ve bu zevcesin­
den dünyaya gelen çocukları­
nın ikamet ettikleri Kuzgun­
cuktaki yalısına nakletti.
Paşa kışları Salıpazarındaki 
konağında ve yazları yalısmda 
otururdu.
ölümünde harem takımının 
yeislerini izhar maksadiyle ya­
lıdaki kıymetli evaniyi, pence­
relerden denize attıkları söyle­
nir.
Kuzguncuktaki Pembe Yalı, 
Tanzimat devrinin iyi bir şek!' 
de ve zevkle tanzim edilmiş bi­
nalarından birisiydi. Bilhassa 
Fethi Paşanın Îstanbulöa billûr 
evanl imalâthaneleri tesis et­
mesi sebebiyle bu büyük ve 
güzel Boğaziçi yalısı da pek nâ- 
dlde vazolarla, kâselerle süslen­
mişti.
Diğer taraftan, Avrupada se­
firliklerde bulunmuş, Avrupa 
eşyasını zevkle seçmek husu­
sunda büyük bir incelik göster­
miş olan Fethi Paşa, Abdül- 
mecidin yaptırdığı yeni saray­
ların döşetilmesi işini üzerine 
almıştı. Paşa, ince zevkiyle 
kendi yalı ve konağım da çok 
güzel eşyalarla döşetmlşti.
1840 yılında, Abdülmecit, 
hemşirelerinden Atiye sultanı 
büyük ve debdebeli bir düğünle 
Fethi Paşa ile evlendirmişti. 
Sultan ile Damad Paşaya Ar- 
navutköyündeki büyük sahil- 
saray hazırlatıldı.
Abdülmecit, hemşiresiyle, 
zevk sahibi Vezirinin oturacağı 
sahilsarayı emsalsiz bir güzel­
likle döşetmiş, bilhassa Sulta­
nın cehizine pek nâdide eşya­
lar konulmuştu
İnci, altın, gümüş işlemeli 
havlular, bohçalar, İmparator­
luğun muhtelif tezgâhlarında 
dokunmuş renk renk ipek, ka­
Kişisel Arşivlerde İstanbul Belleği 
Taha Toros Arşivi
1 5  O T 3  4  1


Kuzguncuk kıyıları

Abstract

Similar works

Full text

Available Versions

Istanbul Sehir University Repository