Taha Toros Arşivi, Dosya No: 132-Abdülhak Şinasi Hisar. Not:Not: Gazetenin "Haftadan Haftaya" köşesinde yayımlanmıştır.İstanbul Kalkınma Ajansı (TR10/14/YEN/0033) İstanbul Development Agency (TR10/14/YEN/0033

[Göktulga], Fahri Celal

Istanbul Sehir University Repository

7T  5 '
{üaffadan haftaya}
î  r
Eski Zaman Köşkleri
Yazan: Fahri Celâl
Fuzuli’nin dokuz eflâke İstiğna vu­
rurken dokuz akçeye kanaat getirdiği, 
Bâki’nin kazaskerlik ettiği, Nef'i’nüı 
maden kaleminde halifelikte, Katil 
Çelebinin ancak ordu hizmetinde ym 
sıyabildiği, Naimâ’nm muhasebecilik­
lerde perijan kaldığı, Nedim'in ha- 
fızıkütüblük, Asım Mollanın akşama 
yiyeceği ekmeği düşündüğü, ılalid 
Ziyanın yazdıklarile bir elbise bile 
diktlremediği bir diyarda Abdülhak 
Şinasi, sabahtan akşama, akşamdan 
sabaha kadar tek başına nasıl edebi­
yatla imrarı ömreder? Galiba, hattâ 
bir gölgesi bile olmadan, yemeğini 
hazırlıyan adamından oaşka bir ziya­
retçisi de bulunmadan aparhmanının 
konforuna razı, hem edib, hem mu­
harrir, hem müdakkik, fakat het za­
man müstağni, nasıl bir mziva kvv- 
vetile yaşar?.
Suale Fâhim Bey ve bizi, Geçmiş 
zaman köşklerini, Aşk imiş her ne 
var âlemde'yi yazarak diye cevab ver 
mekte tereddüdümüz yoktur. Sabah­
tan akşama, akşamdan sabahlara ka­
dar, uykusu da azdır, hep okuyup 
yazdıktan, yazmağa, okumağa kuv - 
vet bulduktan sonra başka neyi lü­
zum olabilir? Hem de bu söz pek yo­
lundadır. Başka bir mesleği eramafa 
ihtiyaç bile hissetmedikler, aonra yapı­
lacak en güzel şey de bu olsa gerek,. 
Hâs şiir gibi hâs edebiyat...
İnzivada dayanmak, âlemden miiıi 
katı’ yaşamak, İnsanlar içinde kim­
sesiz kalabilmek, her kula nasib de­
ğildir. Bütün bunlar İçin ayrı bir 
temrin, bir ayrı idman, büsbütün bir 
başka ruhi terbiye ister. Evrad ve ez- 
kâr gerekir ki miktarını bile, bugün, 
bilen kalmamıştır. Neden diye buyu­
rulacak olursa talibi yoktur, isteklisi 
kalmamıştır artık... Geçmez akçeye, 
zeyyufe 1956 da kim başçevirir de 
bakar. Halbuki bu iş feday-i can, 
bezl-i ruh ister. Yoksa bir şey ftthol- 
maz, pirsiz erbain çıkar mı?..
Abdülhak Şinasi Hisar, evsafı mah­
susa aramağa lüzum görmeden güzeli- 
ve İyiyi dün de, bugün de, şarkta, 
garbda aramakta ustaların üstadıdır. 
Ne veçhile? diyeceklere. Aşk imiş her 
ne var âlemde’yi karıştırmalarını ile­
ri sürerim. Fakat üstad sırrını 
kolay kolay söylemiyor. Mutlaka 
eserin mukaddemesini okumaları, 
hem derin derin okumaları şarttır. 
Ancak ondan sonradır kİ şöyle bir 
sanatkâr nasıl, ne suretle muraka­
beye dalar dalar gider, dalıp giderse 
elde edeceği neticeler neler olur? 
Ancak anlamak mümkün olur, önce 
divân şiiri, edebiyatımızın bir hâs 
bahçesidir. Bu zaman ve bu iklim 
içinde her his ve her fikir, klâsik bir 
zevkle duyulur, Tiraşide bir 
üslûbla yazılır ve üstadafıe bir eda 
ile söylenebilirdi, öyle ki, bu edebi­
yatı, beş, beş buçuk asırlık şairleri­
miz, şiirlerinin kalıpları, vezin ve ka­
fiyeleri içine gönüllerini, ruhlarının 
seslerini neylere üfler gibi üfleye üf- 
leye büyülemişlerdir. İşte böyle her 
mısra, erişmek istedikleri kemali bu­
lunca onlar da:
Eş'an böyle söyler üstad söyleyince 
derlerdi. Evet üstadın hakkı var, bu­
yurduğu gibi hâs bahçelerde de nasıl 
şünbüller hep aynı renkte değilse, 
güller hep bir kokuda değilse, dİ - 
vânların her gazeli de, dâhilerinkl de 
dahil, hep aynı kemal ve mükem­
meliyette değildir. Zaten onların id­
diaları da bu mahiyette değildir.
Aşk İmiş her ne vâr âlemde 
tim bir kıyl-U kaa! İmiş ancak 
derken bile Fuzuli bir gün gelip bt> 
nun dillere persenk olabileceğini dü­
şünmüş müydü dersiniz? Nedim bile 
şu pek efendi hazretleri ifadesile: 
Bigânedir muameleniz akl-ü hûşile 
Güya deruni sinede mlhmansın ey
gönül
konuşurken de bir taneyim der gibi 
değildir.
Kimden istifsar İdem keyfi yy eti aşkı
acep
Arifi agâh seriıoşl vakıfı esrar mest
buyuran Meçhul bile aynı haleti n ı- 
hiyededlr.
Mustafa Sultanın ölümün# o meş­
hur mersiyeyi söyllyen Taşhcalı Yah­
ya Bey bile:
Her kişi âşık olurdu eğer âsân olsa
derken bile daha mutenalarla hemâ- 
yardır.
Doktor Cenab Şahabeddin Bey de 
öyle söyler, hem çok güzel söyler: 
Bir İstiyor İnsan onu, bir İstemiyor
ah!
Sevmek dahi doğmak gibi, ölmek gi­
bi bir şey!
Nedim-i Kadim:
Bir âşinâ nlgftba da mı fırsat olma­
sın?
derken Nedim’in kendisine de beni 
unutmayın demek ister gibidir.
Üstad, güzel beğenişleri arasmda ne 
güzeller de bulmuş. Meselâ Nigâr 
Osman! Hanımın:
Ne anlıyor aecebâ sevdiğim mealim­
den?
Mısraını görüp de hanımefendinin 
kendini üzüm üzüm üzerek çırpını­
şım hissetmemek mümkün mü? öte­
kiler, belki de şiiri, üstad böyle söy­
ler derken klmbilir ne kadar mağrur­
dular. Fakat şu harikulâde kadının 
o bitmez tükenmez üzüntüsündeki 
rikkate meclûb olmamak kabil mİ - 
d l r ?
Faka! kitabın İçinde benim en çok 
hoşuma giden şu tek mısra oldu: 
Ağlarım hâtıra geldikçe gühiştükle-
rlmlz
Evet o ağlamaklar, o gülmekler...^
Üstadın bir yeni kitabı da -Varlık 
Yayınları -  Geçmiş Zaman Köşkleri­
dir. Dehlizlerde kaybolur sanılırken 
ışıklarda bütün vüzuh ve sarahatile 
görünerek yazılmış satırlar...
Geçmiş Zaman Köşklerini okurken 
evi, annesi, anne annesi, kendisi, 
hattâ başka bir türlü konuşan bir in­
sanla karşı karşıya kalıverdiğinizi 
anlamamanıza imkân yoktur. Bu ifa­
de elbette Edebiyat-ı Cedidenin her­
hangi bir havasını taşımıyor. Yok 
muhakkak bu böyledir. Hem ds 
Fecriâti tarzı da değil. Cümlelerin 
tertibinde Aşk-ı Memnu izi var mı 
diye telâşa lüzum yoktur. O Köşkle­
ri okurken insan, mümkün olmalı da,ı 
üstadın elbiselerini giymeli, onun 
kravatını takmalı, saçını öyle kestir­
meli, sonra da onun havasını ele 
alarak onun gibi olmalı...
Böyle bir eseri yazacak, böyle bir 
İfadeyi kullanacak, hele yeni nesil 
içinde kimse yoktur. Vakıâ şimdiki­
ler de böyle bir şey yapmakla el­
bette bahtiyar olacak değillerdir, öy ­
le, fakat, bu düşünüş, bu üslûb her­
halde pek şahsidir.
Kişisel Arşivlerde İstanbul Belleği 
Taha Toros Arşivi


Eski zaman köşkleri

Abstract

Similar works

Full text

Available Versions

Istanbul Sehir University Repository