Taha Toros Arşivi, Dosya No: 62-Kız Kulesiİstanbul Kalkınma Ajansı (TR10/14/YEN/0033) İstanbul Development Agency (TR10/14/YEN/0033

Gülersoy, Çelik

Istanbul Sehir University Repository

I
O K U R L A R A
"Çağımız insanı 
malideler evreninde 
yalnız, tek boyuta 
indirgenmiş, kendisini 
sonsuzlaştıracak bir 
tanrısı da yok, ölüm 
karşısında güçsüz. 
Kalıplaşmış, kimi yerde 
ise saptırılmış görüşler 
içeren yürürlükteki din 
sistemleri, çağdaş 
insanın tinsel 
gereksinimlerini 
doyuracak nitelikte 
değil, inançların, 
özümsenmeden 
ritüelleştirilerek 
yaşandığı toplumlarda, 
tinsel alanda da yalnız 
olan çağ aydım, farklı 
bir mistisizm peşinde.
Son ytllarda 
parapsikolojik ve 
metafiziksel konulara 
ağırlık veren, aşkın 
Doğu felsefelerini odak 
alan kitaplar ve 
filmlerdeki artış, bu 
yeni boyut arayışının bir 
göstergesi. ” Sayın Yıldız 
Ecevit bu noktadan ve 
bu konuda üst üste 
baskı yapmış 
kitaplardan hareketle 
bu farklı mistisizm 
arayışını yazdı. İlginç 
bulacağınıza inanıyoruz. 
Yazın sıcak günlerinde 
de bol bol kitap 
okumanız dileğiyle.
İmtiyaz Sahibi: Berin Nadi 
Basan ve Yayam Yeni Gün 
Haber Ajansı Basın ve Yayıncılık 
A.S. Genel Yayın Yönetmeni: 
Özgen Acar Genel Yayın 
Koordinatörü Hikmet 
Cetinkaya Genel Yayın 
Danışmanı Orhan Erinç Yazı 
İsleri Müdürü Celal Başlangıç 
Yayın Yönetmeni: Turhan 
Günay GraflkYönetmeniDilek 
İlkorur Reklam Reha ışıtman
Turing den bir masal rüyası
Kız Kulesi'nin Kitabı
Son zamanlarda basınımızı hayli 
meşgul eden konulardan biri de 
Kız Kulesi. Şiir Cumhuriyeti ilan 
edildi, sergiler açıldı ve söyleşiler 
yapıldı İstanbul’un bu en eski 
mekânında. İstanbul âşığı Çelik 
Gülersoy ve yüksek mimar Ülkü 
Altınoluk da geçmişten 
günümüze her yönüyle Kız 
Kulesi’ni yazdılar. Çelik 
Gülersoy’un kitaba yazdığı sunuş 
bölümünü sunuyoruz sîzlere.
ÇELİK GÜLERSOY
D enizin biraz ortasında, daha çok da kenarında bir taş tümseğe oturtulmuş bir kuleciğin, size anlatacak fazla nesi 
olabilir ki?
Karadenizden kopup gelen bir su akıntısı­
na göğüs vererek, yılın bütün günlerinde 
rüzgârla haşır-neşir, güz ve kış aylarında ise 
yağmurlar ve karlar altında geçen, uzun, 
ama yapayalnız ve kendisiyle haşhaşa, akıp 
giden bir ömrün, yalın bir hikâyesi olur sa­
dece.
Onu insanlar yap­
mışlar, ama çoğu va­
kit unutmuşlardır.
Yassı ve kocaman 
bir doğal taş set üze­
rinde yükselen, şeh­
rin görkemli surlarına 
ve kulelerine oranla 
bovu-bosu, eni-boyu 
mütevazı kalan bir 
kulenin, dostları, din­
lenmek bilmeyen de­
niz akıntısıdır, bir; 
çoğu kez uğuldayan 
rüzgârdır, bir; durup 
durup inen yağmur­
lar ve karlardır; bir 
de, hiç şüphesiz, çev­
resinde çığlık-çığlığa 
dönüp duran, o bem­
beyaz martılardır.
Ama, şehrin iki yakasından birinin kenar- 
cığına bir rozet gibi takılmış bu kaleciğin, 
adı ve imajı, karşıdan seyrettiği şehir ile, ne 
kadar da kaynaşmıştır! Görüntüsü İstan­
bul’un peyzajı ile bunca bütünleşmiş bir baş­
ka yapı da var mıdır, acaba?
Uzaktan bakıldığında tam bir biblo gibi 
duran bu kulecik, yüzyıllar var ki, bu ıssızlı­
ğına ve yalnızlığına karşılık, yine de İstan­
bul’un simgesi olmuş durumdadır.
Üsküdar kıyılarından İstanbul tarafına 
bakıldığında, ön planda biraz barok ve di­
limli kulesi ile bu figür, arka plandaki İstan­
bul’un minareli ve kubbeli silueti ile, en gü­
zel bir armoniyi sergiler. Onun için şehrin 
bir özetini vermek isteyen fotoğrafçılar, ob­
jektiflerini hep buradan ayarlayan pozlar 
seçmişlerdir. Özellikle güneşin batışı anla­
rında, karşıdaki bu peyzaj, olağanüstü renk­
ler kazanır ve insanın handiyse, nefesini ke­
secek kadar da güzelleşir.
Bu, Asya kıyılarından bakıldığında, görü­
len tablo. Bir de, kulenin oturduğu kayalığa 
ayak basıldığında insanın karşısına açcılan, 
resim var. Bu, tam anlamıyla bir panorama­
dır.
19. yy. in ilk yıllarında İstanbul’un en ku­
sursuz gravürlerini çizmiş olan Alman res­
sam Melling, kulenin balkonunu, “İstan­
bul’un kendisini en iyi sunduğu ve en geniş 
bir açıdan, alabildiğine seyrettiği yer” olarak 
tanımlıyor. (1)
Bir Fransız baronu da, payitahtın bu nok­
tadan görünüşü için, “gerçekten hayran olu­
nacak görüntü” deyiminikullanıyor. (2)
Böylece, karşıdan ona bakıldığında da, 
oturduğu kayaya ayak basıp Boğaz ve şehir 
onun balkonunda seyredildiği zaman dâ, 
deniz üstündeki bu biblo kule, hep ilginçtir, 
hep çok sevimlidir ve iç açıdır.
t
Yüzyıllardır, öyle ya da böyle, yerinde 
durduğu ve Karadeniz den gelen hızlı akın­
tılara hiçbir zaman kapılıp gitmediği için, 
romancı ve hikayeci Retik Halici, onu “sol­
mak bilmeyen bir nilüfer e" benzetmiş.
İstanbul’un, ölümsüz demeyeyim de, 
uzun ömürlü yapıları ile, bu şehir sakinleri­
nin ilişkisi, biraz tuhaftır.
Kimi yapılara karşı bu hemşehri, ya ilgisiz­
dir, ya duyaısızdır. Ünlerinden kayıtsızca 
geçilir. Bazı binalar, üstelik antipati çeker. 
Bir kısmının, kötü anılarla karışmışlığı var­
dır, onun için sevilmezler. Adlarını verme­
yeyim ama, bu bövledir.
Kız Kulesi ise, herkes için, bir sevgi odağı 
halindedir.
Dostlarınız, hatta hısımlarınız vardır, on­
ları pek sık görmezsiniz, eliniz olup da uzun 
süredir ziyaretlerinde bulunamazsınız. Ama 
bilirsiniz ki, onlar orada yerli yerindedir ve 
bir yerleri de, kalbinizin tâ içindedir.
Kız Kulesi ne böyle duygularla bağlıyız. 
Onu sevemeyen de, hiç yok gibidir.
Ama ona âşık olan, onu ailesinden biri gibi 
gören, hiç değilse, onsuz bir İstanbul düşü- 
nemeyen insan, pek çok.
Biri de, bu satırların yazarı.
Çocuk yaşlarında, Yıldız’daki ahşap evin 
en üst katından, elimi çeneme dayayıp uzak­
taki limanı seyre daldığım, o yıldızlı ve önce 
maviye sonra lâciverte boyanan gecelerde, 
uzaktaki Adalardan kıyıya Tophaneye 
doğru ışıltılı bir yol halısı gibi döşenmiş ya­
kamoz parıltısının tam orta yerinde, bir pe­
rinin biblo sarayı gibi duran, sevimli ve sev­
gili kulecik!
Seni hiçbir zaman unutmadım. Seni artık 
seyredemediğim semtlerde oturmak zorun­
da kaldığım uzun yıllar boyunca da, hiç 
unutmadım seni.
Gözlerime bir masal rüyası gibi sinmiştir 
benim, o yıldızların kıpır-kıpır oynaştığı de­
nizin ortasındai, siluet resmin.
Cumhuriyet bayramlarının gecelerinde 
seni ampullerle -tâ direğinin en ucuna kadar 
donattıklarında, bir gelinin -meselâ da abla­
mın- düğününde, başından ayaklarına ka­
dar gümüş telleri asılmış duruşu gibi süslen­
miş, karanlıklarda ışık­
tan çizgilere dönüşmüş 
o resmin, belleğimde ol­
duğu gibi saklıdır. Göz­
lerimi yumarak, yeni­
den görürüm, senin 
“gelin olduğun” o gece­
leri, inan bana.
Bu eser -senin de, ilk 
kitabın- ömrümün âhir 
devrinde, o mutlu yılla­
rın anısına, gönlümden 
kopan, bir küçük arma­
ğan, sana. ■
Kız Kulesi’nin Kitabı /
Çelik Gülersoy -Y.M. 
Ülkü Altınoluk /  Türki­
ye Turing ve Otomobil 
Kurumu Yayınları180s.
C U M H U R İ Y E T  K İ T A P  S A  Y İ  1 7 5 S A Y F A  3
Kişisel Arşivlerde İstanbul Belleği 
Taha Toros Arşivi
1 5 0 1 3 9 6 0 0 6 *


Turing'den bir masal rüyası: Kız Kulesi'nin kitabı

Abstract

Similar works

Full text

Available Versions

Istanbul Sehir University Repository