Taha Toros Arşivi, Dosya No: 117-Parklar. Not: Derginin "Geçmiş Zaman Olur ki/Once Upon a Time" köşesinde yayımlanmıştır.İstanbul Kalkınma Ajansı (TR10/14/YEN/0033) İstanbul Development Agency (TR10/14/YEN/0033

Sakaoğlu, Necdet

Istanbul Sehir University Repository

G E Ç M İ Ş  Z A M A N  O L U R  Kİ  / O N C E  U P O N  A T I M E
By NECDET SAKAOGLU
j'jb jjj'eW dyjJ jJLij'-kJiLí'iJ
irks atád picnic places
Kent yaşamından bunalanların kır özlemi yeni değildir. 
Eskilerde özelliklerine göre ‘seyrangâh’, ‘temaşâh’, ‘çe- 
menzar’, ‘çayır’ denen, havadar, manzaralara açık, ağaç­
lıklı yerlere, su boylarına gidildiği; İstanbulluların rağbet 
ettiği mesirelerin ise Kâğıthane, Veliefendi, Göksu, Hay­
darpaşa ve Sultaniye olduğu biliniyor. Buraların bütün 
bahar ve yaz mevsimleri boyunca tanık olduğu aşk ve 
eğlencelerse, divan şairlerinin esin kaynağı olmuştur. 
Evliya Çelebi’nin Seyahatnamesinde, sûmâmelerde, kimi 
tarihî belgelerde, ayrıca minyatür mecmualarında, ya­
bancı sanatkârların gravür ve tablolarında da mesire ge­
leneklerini yansıtan betimlemeler vardır.
Avrupa’daki park anlayışının Türkiye’ye gelişi Lale Dev­
rindedir (1718-1730). Bu kısa dönemin simgeleri sayılan 
‘Sa’dâbâd’, ‘Emnâbâd’, ‘Hümayunâbâd’, ‘Neşetâbâd’ gibi 
modern park-bahçelerin ardından, Tanzimat yıllarında 
(1839-1876) Sultanahmet ve Çamlıca parkları, II. Meşruti- 
yet’te (1908-1918) de Doğancılar Parkı düzenlenmiş; 
park açmayı belediyenin başlıca görevlerinden sayan 
Şehremini (belediye başkanı) Cemil Paşa (Topuzlu) ise 
Topkapı Sarayı hasbahçesini ‘Gülhane Parkı’ adıyla hal­
ka açmıştır. O yıllardan başlayarak 1950’lere değin, baş­
ka kentlerde de ‘belediye parkı’, ‘Cumhuriyet parkı’, 
‘milli park’, ‘gezi parkı’, ‘millet bahçesi’ gibi adlarla yeni 
parklar düzenlenmiştir.
Yukarıdaki ‘Resne Fotoğrafhanesi Memalik-i Osmaniye’ 
kartpostalında, modern giyimli bir grup İstanbullu park 
safâsında görülmektedir.
T h e  yearning for the countryside among urban dwellers is 
by no means a new phenomenon. In the past meadows, 
parks, river banks and other green spaces or places with 
pleasant views inside or on the outskirts of towns' and 
cities attracted strollers and picnickers in fine weather. In 
Istanbul the most popular of such places were Kağıthane, 
Veliefendi, Göksu, Haydarpaşa and Sultaniye. Throughout 
the spring and summer seasons people flocked here for 
relaxation and amusement, and they were inspiration for 
poets. The 17th century Ottoman Turkish writer Evliya 
Çelebi's Travels, accounts of royal celebrations, miniature 
paintings and engravings by foreign artists are just some of 
the sources of written accounts and illustrations of parks 
and picnic places.
The European concept of the park arrived in Turkey in 
the Tulip Era (1718-1730), when such renowned land­
scaped parks and gardens as Sa'dâbâd, Emnâbâd, 
Hümayunâbâd, and Neşetâbâd were established. In the 
mid-19th century such parks as Sultanahmet and Çamlıca 
were opened, followed in the early 20th century by 
Doğancılar. Cemil Topuzlu, who served as mayor of 
Istanbul, regarded parks as among the foremost duties of 
the municipality, and opened the gardens of Topkapı 
Palace to the public under the name Gülhane Park. 
Numerous other public parks were established in the first 
half of the 20th century.
The postcard reproduced here shows a group of people 
enjoying a visit to a park in Istanbul.
160
SKYLIFE NİSAN APRIL 2003
Kişisel Arşivlerde İstanbul Belleği 
Taha Toros Arşivi
*  O 0 3 3 0 9 0 0 6 *O 1 5


Parks and picnic places

Abstract

Similar works

Full text

Available Versions

Istanbul Sehir University Repository