Taha Toros Arşivi, Dosya No: 61-Haydarpaşaİstanbul Kalkınma Ajansı (TR10/14/YEN/0033) İstanbul Development Agency (TR10/14/YEN/0033

Durbaş, Refik

Istanbul Sehir University Repository

DS A B A H S E K İ Z , A K Ş A M  ON S E K İ Z / 4 :  H A Y D A R P A Ş
En büyük 
kapısı
İstanbul’ı
Günün yorgunluğunun en belirgin olduğu demlerin son 
saatidir bu... Yarın sabah yeniden dağılabilmek için ken­
tin sokaklarına, alınan günün son biletidir bu... Gecenin 
karanlığında dağılacak ıssızlığın son çığlığıdır bu...
Karaköy’den kalkan son vapur yanaştı Haydarpaşa iskelesi’ne. Bir avuç insan, kimi taksilere doluştu, kimi 
birazdan kalkacak Gebze trenine... ilhan Demiraslan, "Haydarpaşa Garı'nda üç sıra vagon /  Üstüne kuşlar 
konuyor /  Ne kadar tutsa kendini /  insan garip oluyor”  diyordu "Haydarpaşa Garı Şiirl” nde. Garda üç 
sıra vagon var; ama üstüne kuşlar konmuyor gecenin bu saatindj... Gariplik ise daha bir işliyor insanın içine...
yorum. Bir elinde Altınbaş kadehi, ötekinde çe­
vireceği yeni bir kitabın müsvetteleri. Camdan 
atlayıp karanlığa karışıyor. Ama kadehi hâlâ ba­
rın tezgâhı üzerinde...
Garajlar değil, garlar olmalı asıl kentlerin ka­
pıları...
Nâzım Usta, “imrenilir şey değil, martıların 
hayatı,” diyor; ama burada imrenilir bir şey ol­
malı martıların hayatı. Haydarpaşa Garı’nda...
İşte yanaştı son vapur.
Sessizce yolcularını bıraktı iskeleye.
Ve demir aldı gecenin karanlığına...
İster gece ister gündüz, insan saatlerce garın 
merdivenlerine oturup buradan İstanbul’u sey­
redebilir. Düşün, dört gün dört gece Erzurum^ 
den gelmişsin. Birden karşısında muhteşem si­
luetiyle bir İstanbul. İstanbul’u damarlarına dol­
duran heyecan ancak burada yaşanabilir.
Bir heyecan ki şu anda bir sessizlik ve ıssız­
lık anıtı olarak duruyor gecenin içinde. Uğur, 
asıl bu heyecanı, bu heyecanı oluşturan sessiz­
lik ve ıssızlığı çekmeli. Bu ekşi kilim-heybe ko­
kusunu, bu onarılmaz gurbet kokusunu çekmeli.
Bu yalnızlık duygusunu çekmeli...
Gece burada bitiyor. Bizim küçük yolculuğu­
muz da...
Ama asıl hayat bundan sonra başlayacak.
Birazdan hiç kimse kalmayacak rıhtımda. 
Mendirekteki martılar ve iskelenin tahtalarına 
başlarını dayayıp uyuyan balıklardan başka...
Bir de o kapkara, yaşlı lokomotif eskisinden 
başka...
Bir de bu sessizlik, ıssızlık ve yalnızlıktan baş­
ka...
Şimdi iskelenin önündeki o kara lokomotife 
atlamamn tam zamanı. Nâzım Usta’yı da almalı, 
Atilla Tokatlı’yı da... Haydarpaşa üzerine yapıl­
mış bütün filmleri de...
Ali Özgentürk’ü de almalı... Yeni bir 
“Yolculuk” filmine başlar belki... Süreyya Ber- 
fe’yi de almalı... Belki bir “Yolculuk” şiiri
Haydi makinist çal düdüğünü şu son seferinin bu gece... 
Sessizlik burada kalsın, Haydarpaşa’da ıssızlık da... Hâlâ 
duymuyor musun, ilhan Demiraslanin sesini: “Haydarpaşa 
Garı’nda bir akşam /  Yalnız mı kaldınız /  Nasıldır çaresiz­
lik içinde insan /  Anlarsınız"...
yazar...
Dokuz yaşında Erzurum’dan İzmir’e bir ka­
ra trenle yola çıkan çocukluğumu da...
Haydarpaşa üzerine çöken geceyi ve gün ışı­
ğıyla açan sabahı da almalı...
Gurbet üzre yazılmış şiirleri ve o şiirlerdeki 
kokuyu...
Bir de bütün bunların fotografisini çekmeli 
Uğur...
Çünkü bu fotografinin küllerinden başlaya­
cak bir yeni yolculuğumuz, bir başka zamanda 
bir başka İstanbul’a...
— Hadi Uğur, bir başka zamanda bir başka 
İstanbul’a... □
R efik  D u rbaş
f  f  H k  enizde balık kokusu 
I  ■  ■  V  döşemelerde tahtakurularıyla gelir 
|  B  Haydarpaşa garında bahar” 
İ V  Nâzım Hikmet’in “İnsan Manza­
ralarının başında anlattığı Haydarpaşa Garı.
“Son Kuşlar”dan “Suçlular Aramızda”ya ka­
dar bir dönem Türk filmlerinin başlangıç nok­
tası Haydarpaşa Garı.
Topkapı, Harem, Üsküdar, Boğaz Köprüsü 
değil, yıllar yılı Anadolu’nun heybesiyle kilimiy­
le, tozuyla toprağıyla, bitiyle piresiyle İstanbul’a 
açılan kapısı...
Gece saat 24.00. Zincirlikuyu’da başlayan bir 
gün daha bitip bir başka gün başlamak üzere.
Garın merdivenlerine oturuyorum. Dilimin 
ucunda Nâzım Usta’nın dizeleri.
“Haydarpaşa koyunda 
martılar inip kalkıyor
denizde leşlerin üstünde 
imrenilir şey değil
martıların hayatı.”
Haydarpaşa koyu bir karanlıkta. Garın saati 
geceyi çağırıyor. Martılar mendirekte kaçıncı uy­
kularında?
Gözlerimi kapatıp ayak seslerini dinliyorum. 
Müthiş bir uğultu. Bugün kaç kişi indi trenler­
den? Şark ekspresinden, Adana’dan, Denizli 
den gelenden. Gebze’den, İzmit’ten...
İşte son vapur girdi mendirekten içeri. Biraz­
dan yanaşır iskeleye. 3-5 taksi alır müşterisini. 
8-10 kişi koşar adım yetişir Gebze trenine...
Üç asker ele ele garın içinde kayboluyor. Gar 
Lokantası kapanmış. Büfeler de... Karakolun 
önünde iki polis. Rayların üzeri bomboş. Bir 
Gebze treni var. Gerisi sessizlik...
Lokantanın camında Atilla Tokatlı’yı görü-
11
Kişisel Arşivlerde İstanbul Belleği 
Taha Toros Arşivi
Fo
to
ğr
af
la
r: 
U
Ğ
U
R
 G
Ü
N
YÜ
Z


Sabah sekiz, akşam on sekiz/4:Haydarpaşa:En büyük kapısı İstanbul'un

Abstract

Similar works

Full text

Available Versions

Istanbul Sehir University Repository