Taha Toros Arşivi, Dosya No: 37- Tarlabaşı-Tepebaşı-Taksim. Not: Gazetenin "Politika ve Ötesi" köşesinde yayımlanmıştır.İstanbul Kalkınma Ajansı (TR10/14/YEN/0033) İstanbul Development Agency (TR10/14/YEN/0033

Mehmed Kemal

Istanbul Sehir University Repository

17 KASIM 1993 ÇARŞAMBA
POLİTİKA YE ÖTESİ
MEHMED KEMAL
Bir Meydan Savaşı...
Yıllar sonra Bedia Muvahhit anlatıyor:
"O gün hastaydım. Evde oturuyordum. Telefon çaldı. 
Hızla gittim, açtım. Karşımdaki ses:
- Yandı, diyordu. Tiyatro yandı!
Birden başım döndü, gözlerim karardı. Dizlerimin üs­
tüne çöküvermişim."
Tepebaşı Tiyatrosu yangınını ünlü ve emektar aktris 
böyle anlatıyordu. Bugün tiyatronun yandığı yer, üstüyle 
betondan bir bahçe, altıyla da bir otomobil parkı... Kapa­
lı bölümlerde sergiler açılıyor. Kendine göre gibi sergi 
sarayı!..
Başlangıça, çok eskilere gidecek olursak Tepebaşı 
Bahçesi’nin bulunduğu yer bir mezarlıkmış... İstanbul 
Belediyesi Kültür İşleri Dairesi'nin yayımladığı kitapta 
böyle anılıyor. Kitabı yazan Çelik Gülersoy, Tepebaşı’- 
nın geçmişi için ‘meydan savaşı’ diyor. Blaque Bey bu 
savaşı Padişah fermanı ve belediye kararı ile kazanmış. 
Mezarlığı bahçe yapmış. Tünel’den çıkan toprakları dök­
müş, bataklığı kurutmuş, Çingeneleri getirerek yerleş­
tirmiş... ‘Evropavari bir jardin puplique’ ortaya çıkmış... 
Taksim Bahçesi’nden sonra Tepebaşı Bahçesi.. Tepe- 
başı gece yarısına kadar açık... Duhuliye (giriş) bir ku­
ruştur. Serbest kadınlar da bahçeye girerler, şöyle bir 
dolanırlar, ara sokaklara saparlar, orda alışveriş eder­
ler. Bahçe çok şey görmüş geçirmiştir. Balkan Savaşı’- 
nı, Birinci Dünya Savaşı'nı görmüştür.
Tiyatro yazlık ve kışlık olmak üzere iki tanedir. Gazete 
şöyle yazar: "Dün akşam saat 7'ye doğru çıkan fırtına 
yüzünden Tepebaşı Tiyatrosu'hdaki oyun ertelenmiş­
tir." Tiyatronun ertelenişi büyük bir olaydır.
Sarah Bernhard İstanbul’a üç kez gelmiş...
Yabancı oyunlar yanında yerli oyunlar da oynanıyor­
du. Halit Fahri Ozansoy’un Baykuş’u bunlardan biriydi. 
Oyunu seyredenler arasında bulunan Veliaht Abdülme- 
cit kendini tutamamış oyunu ayakta alkışlamıştır.
Tepebaşı’nda sadece tiyatro ve oyun yoktur, Batı ölçü­
sünde lokantalar da vardır. Zamane müdavimlerinden 
Talât Bey (Sadrazam Talat Paşa) Şeyhülislam olmadan 
önce Hayri Etendi, yani İttihat ve Terakki kodamanları, 
burada yerlerdi.
O günlerde Beyoğlu’nun kalbi Taksim’de değil Tepe- 
başı'nda atardı. Lokantalar ordaydı. Çardaş'ın karşısın­
da Tilda... Caddede İzmir lokantası... Kâğıtta fırınlanmış 
pastırma bohçası... Bıldırcın şiş...
Çelik Gülersoy'un çocukluğu buralarda geçmiş. Tepe- 
başı’nın bir iç, bir dış yanı vardır. Görelim bakalım:
"Çocuktum. Annemle beraber Harbiye’de, bir araba­
ya binerdik. Ya da tramvaya... Kırmızı renkli birinci 
mevki... Tramvay arabalarının arka tarafında vişne çü­
rüğü çuha perde henüz kalkmamıştı. Tramvaylarda ha- 
rem-selamlık vardı. Yer bulursak otururduk. Derken bir 
grup kadın gelirdi. Ayakta kalırlardı. Hain hain bakarlar­
dı. İçlerinden biri,
"Evladım babanı da getirseydin... Koskoca erkek ol­
muşsun. Burada işin ne? Gitsene öbür yana.."
Yan tarafta oturan bir şişman madam beni savunurdu:
"Ka ... Leblebi kadar çocuktur... Anneciğinden ayrı mı 
otursun."
Biletçi Efendi de perde arkasından çıkıp bilet keserdi. 
Kadınlar acar mı acar, biletçiye dayatırlar:
"Madem ki küçük çocuk, sen niçin bilet kesersin?"
"Beş yaşını geçmiş."
"Tamam erkek sayılır."
Bu gürültü patırtı, şamata içinde varılacak yere varılır, 
kavga biterdi. Bellekte kalan çocukluk anıları... Anılar 
sürer giderdi...
Kişisel Arşivlerde İstanbul Belleği 
Taha Toros Arşivi
* 0 0  1 5 0 0 Z 6 4 0 0 6 *


Bir meydan savaşı...

Abstract

Similar works

Full text

Available Versions

Istanbul Sehir University Repository