Taha Toros Arşivi, Dosya No: 104-Çeşmeler. Not : Gazetenin "Günün Yazısı" köşesinde yayımlanmıştır.İstanbul Kalkınma Ajansı (TR10/14/YEN/0033) İstanbul Development Agency (TR10/14/YEN/0033

Ünver, Ahmet Süheyl

Istanbul Sehir University Repository

Anadolu yakasının suyu
YAZAN:
Drm A . S ü h e y l İJnver
Oıd. Prof.
1 senedir {
K a d ı -  k ö y l ü *  
yüm. Son üç 
seneye gelin­
ceye kadar su 
sıkıntısı nedir bilmezdik. De­
mek ki bunun bir sebebi var. 
Terazû bu sıkleti çekmiyor. 21 
sene önce aynı Elmalı bendi, 
bugün de o. Bu yetersizlik ne­
den? Deniyor ki bu yakada faz 
la inşaat yapıldı. Bunun tesiri 
elbette inkâr olunamaz. Elmalı­
da ikinci bend yapılıyor diye 
seviniyoruz. Yerinde de geçen 
hafta gördüm. Daha onun bir 
hayli işi var. Böyle giderse 
ilerisi için de pek ümitli ola­
mayız. Bu cihetle, gelecekteki 
yeni ihtiyaçlar için şimdiden 
tedbir alınıyor söylentileri de 
duyuluyor. Buna müteşekkiriz. 
Lâkin bu noktada bizim de^  ya­
pacağımız umumî ve hususî bir 
çok vazifeler olduğuna kaniim.
Bir defa bu tarafta bir El­
malı bendini düşünüyoruz. A* 
ııadolu yakası bu suya eski a- 
sirlarda kavuşmadı. XIX uncu 
asır sonlarında önce hususî bir
teşebbüs ile başlayan bu işle 
Anadolu yakasının suya kavuş­
ması bu asrın başına rastla-. 
Yâni bu su 50 sene önce yok­
tu. O zaman koca bir Üsküdar 
ve o asrın sonlarına doğru şen 
lenen ve kalabalıklaşan bu ta­
rafın sık sık köyleri vardı ki 
bu zamanda Elmalıdan su gel­
mezdi.
Bir defa Elmalıdan önce Ana­dolu yakasında akmayan 
çeşme yoktu. Hele Üsküdar 
baştanbaşa akar çeşmelerle do­
lu idi. Bunların suları -elbette 
menbalardan ve kaynaklardan 
geliyordu ki akardı. Ben hâlâ 
Türk - İslâm eserleri müzesin­
de saklı bulunan bir su yolu 
haritası hatırlarını ki, Üsküdar 
ve havalisine Üçüncü Sultan 
Ahmed’in damadı Nevşehirli 
İbrahim Paşanın yaptığı çeş­
melerin yolunu gösteriyordu. 
Demek bir yerde su bulunmuş 
ve naklolunmuştu. Ondan önce 
de Anadolu tarafında Selânıi 
çeşmelere kadar şimdi akmayan 
ve bunların da eskiden gelen 
ayrı ayrı suları vardı. Bunlar 
ne oldu? Üsküdarda Doğancı­
lardan Paşa Kapısına kadarki 
kısa mesafe içinde Operatör 
Dr. Ali Rıza Faik Altoğan 11 
çeşme olduğunu ve hepsinin de 
yarım asır önce gürül gürü’ ak­
tığını söylüyor ki, bugün bun­
ların kalabilenlerinden bir ta­
nesi akmaz, neden? Araştırma­
sında fennen 
münasip görü­
len bir yerde pe 
kalâ bir deneme 
yapılabilir. Kim 
bunu b u l u r  
çıkarırsa bu fışkıran suya onun 
ismini vermeği kararlaştıralım. 
Mutlaka su bulunabilir. Halk 
filozofumuz Nasreddin Hoca 
merhum bile bulunduğu şehrin 
civarındaki göle yoğurt mayası 
atmış. Hoca göl suyu yoğurt 
olmak için maya tutar mı? de 
niııce: Ya tutarsa diye cevap 
vermiş. Ya bulunursa?
Şimdi dünyanın her tarafın­
da muayyen tabakalara inilince 
petrol çıkacağı bile düşünülü­
yor ve bunlar araştırılırken 
biz bir su sondajı yapamaz mı­
yız? İster misiniz öyle bol su 
gelsin ki yeni tesislere de lü­
zum kalmasın.
Tjöyle bir şey farzı muhal sa­
yılmamalıdır. Belki çıkabilir. 
Öyle hesap ihtimalleriyle top­
rağı burgulayınca buralarda 
böyle şey olmaz denmemelidir. 
Belki bunun için Ömerli’ye ka 
dar uzanmak icap edebilir. Fa­
kat herhalde Ömerli’nin 40 ki­
lometre kadar uzaklığı Sapaıı- 
ca’nın 140 kilometreden fazla 
uzaklığından daha kısadır.
Bunlar yapılır veya yapıl­
maz, bilmem, fakat yapılsa bi­
le seneler alır. O halde o zama 
na kadar ne olacaktır? Halkı­
mız bu seneler zarfında ekono­
miye riayet etmeli ve su isra­
fından çekinmelidir. İsraf da 
şudur: Sular esasen her gün 
(Devamı Sa: 6 Sü: 7 de)
l ı .
Çünkü Elmalı suyu, Teı-kos 
ismini alıp da bir ecnebi şir­
ketin eüne geçince halk mec­
bur olsun da bundan alsın di­
ye mahallelerin susuzluğunu gi 
deren bu çeşmelerin yollarını 
tıkatarak sularını kasten kes­
tirmişlerdir. Bu da inkâr olun­
maz bir hakikattir. Biz bu çeş­
melerin melihalarını arasak ip 
uçları bulabiliriz. Belki bunla­
rın bir kaçı hâlâ akar. Bunlar 
araştırma ve himmetle olur. 
Bu cihetle benim Sular Umum 
Müdürlüğünden ümidim var.
Seneler önce İstanbulumuzun 
suyiyle alâkadar, sevdiğim bir 
dosta Anadolu yakasının tçe- 
renköv. Bostancı ve Maltepe 
içerlerinde acaba .artezyen ku­
yuları açılsa nasıl olur? De­
dim. Sondajlarını alâkadar ma 
kamlar yaptı, fakat çıkmıyor 
cevabını aldım. Bittabi, tecrü­
beye dayanan bu sondajın ya­
pıldığını ve su çıkmadığını ka­
bul edelim. Fakat sondaj yapı­
lacak yalnız bu kısımdan mı 
ibarettir. Belki bu sathi mailin 
altında birikmiş ve yer altında 
duran sular yoktur, gizli yol­
larla deniz seviyesi altında de­
nize yollanmaktadır. Fakat A- 
nadolu yakasında başka ara­
nacak saha vardır. Müteaddit 
yerlerde Ömerli’ye kadar etra­
fı tepelerle çevrili nice düzlük 
leı-de, muhtemeldir ki birikmiş 
fışkıracak menfez arayan yer 
altı suları vardır.
Kayışdağı ile Alemdağl ara­
Anadolu yakasının suyu
(Bağı 2 ncide)
gelmiyor. Gelirse de Kadıköyii 
ev ve apartmanlarının zemin 
katı sudan müstefid oluyor. Su 
yun fazla tazyiki olmadığından 
diğer katlara çıkmıyor. Onlar 
diğer katlara ve komşulara böy 
le zamanlarda su vermeyi bir 
vazife ve hayır bilmeyip âdeta 
başa kakma vesilesi bir angari- 
ye sayıyorlar. Sonra ev ve a- 
nariman ^ iü filiıij^nun la  ba' 
konlarım ve evlerinin ön ve 
taşlıklarını herkesin gözü ö- 
nünde bol bol yıkatıyorlar, 
hem de bu susuzluktan inleyen 
lerin gözü önünde.
Bir çokları da daha geceden 
bahçelerini sulatıyorlar. Bahçe 
ler ancak evlerdeki kuyu sula* 
rile sulanabilir. Bir çok ev sa­
hipleri kuyu da açtırmamışlar 
dır. Ben Nisan sonunda İran’da 
birisinden işittim. Orada da 
sudan sıkıntı çeken yerler var. 
Birisi dedi ki: Seneler önce be­
nim bakımlı ve süslü bir hah* 
çem vardı. Susuzluktan kuru­
du. O cihetle size gösteremiye- 
ceğim. Aklıma hep bizim semt 
Ierde bir çok evin susuz kal­
ması bahasına, bakımlı bahçe­
leri geldi ve sıkıldım. Böyle za 
manlarda birbirimize yardımı 
Şiar edinmeliyiz. Hakikî vatan 
perverük de budur. Bahçemiz 
kurusun. Nitekim kış da ku­
ruttu. Fakat komşularımızı, en 
büyük hayır bilerek, susuz bı-
rakmıyalım.
■Dazı ev sahipleri de kuyumu!
susuz kalmasın diye kuyula 
rım terkosla dolduruyoriarmış, 
Onlar unutmasınlar ki yer yü­
zünde olduğu gibi yer altı su­
larında da müvazene vardır. 
Terkosla doldurdukları kuyula 
rın suları birbirinden 20-40 
metre ilerdeki kuyulara saçı­
yor. Onların kuyularındaki se­
viyeyi arttırmış, bu suların pa 
rasını kendi ödemiş oluyorlar. 
Çünkü herkesin kuyusu Dır şi­
şe değildir ki etrafına sızıntı 
yapmasın. Bizim kuyularımız 
hep civarın sızıntılarından do­
lar. Kuyusunun dolmasını iste 
yenler çok su çekmelidir ki ku 
yulardan civardan sızma sular 
eksik olmasın. Yoksa kuyuları­
nı ihtiyat saklarlarsa komşular 
kuyularından çektikçe seviye 
azalır ve çekilmeyen kuyuların 
suları oraya göç eder. Böyle 
sakat düşüncelerle hareket 
hem fennî hem de içtimai ter­
biyeye uygun değildir. Başka­
larına tasarrufla yapılacak yar­
dım bir gün kendisine demek­
tir. Buna riayet hepimiz için 
bir vicdan borcudur.
Çaresiz bunlara riayet lâzım. 
Belediyeyi ve Sular idaresini 
tenkid ederken biraz da kendi 
yaptıklarımıza dikkat etsek ye­
rinde olur.
Dr. A. Sühely ÜN VER
Kişisel Arşivlerde İstanbul Belleği 
Taha Toros Arşivi


Anadolu yakasının suyu

Abstract

Similar works

Full text

Available Versions

Istanbul Sehir University Repository