Taha Toros Arşivi, Dosya No: 42-Ortaköy. Not: Gazetenin "Tarihten Sahifeler" köşesinde yayımlanmıştır.İstanbul Kalkınma Ajansı (TR10/14/YEN/0033) İstanbul Development Agency (TR10/14/YEN/0033

Şehsuvaroğlu, Haluk Yusuf

Istanbul Sehir University Repository

| Tarihten Sa/n/ı/ır |
Yüz beş sene evvel 
Sarayburnundan Orta- 
köye kadar bir gezinti
1844 senesinde Beşiktşia bir mahalle
—  12 -
Beşiktaş İstanbul un eskiden 
beıi meskûn ve mamur semtle- 
lerinden birisiyd' Evliya Çelebi' 
bu kalabalık Boğaziçi köyü 
hakkında 4 Şehir ¿ayet mamur 
ve abadandır. Çünkü âbü hava­
sı lâtiftir Lebi deryada ve al­
çak bayırlar üzerinde kat kat 
bağlı bahçeli, altı bin kadar 
yalı ve evleri muhtevidir. Ez­
cümle Kapdan Cafer paşa, Kap­
tan Kasım paşa yalılarında iki­
şer yüz oda, »çer hamam, birer 
cami vardır.) diyor.
İstanbulda Padişahların otur­
duğu sarayların etrafında, sa­
ray mensuplarının, bazı ricalin 
konaklan bulunurdu. Topkapı 
sarayı civarındaki Demirkapı ve 
Sirkecide eskiden bir çok rical 
haneleri mevcuttu
Abdülmecit Beşiktaş sarayını 
daimî ikametgâh yapınca bazı 
vezirler, mabeyinciler Beşiktaş- 
ta konaklar, haneler inşasına 
başladılar.
II. Abdülhamit. ikametgâhını 
Yıldıza naklettiği vakit de ya­
kınları, saray adamları, Seren- 
cebey yokuşunda o devrin mi­
marîsiyle, güzel konaklar yap­
tırdılar.
O vakitler tebanın konak ve 
yalıları Padişah tarafından İs­
tenilene ihsan olunabilirdi.
Eski Beşiktaş sarayı yıktırılıp 
yenisi inşa edilirken de o civar­
da bazı istimlâklar yapılmıştı. 
Hekimbaşı Abdülhak Mollanın 
Beşiktaşta bir yalısı vardı. Bu 
yalı 1849 senesinde etrafındaki 
dükkânlar ve meydanla beraber 
hazinei hassa tarafından satın 
alındı.
1847 senesinde Ticaret Nazmı 
bulunan Riza paşanın Beşiktaş- 
taki konağı, Hekimbaşı İsmail 
efendiye (paşa) verilmiş, paşa­
nın Beyoğlundaki bir hanesi de 
tabip İspiçere ihsan olunmuş­
tu.
Defterhane kesedarı Ahmet 
Rasim efendinin de Beşiktaşta 
Hayreddin iskelesinde selâmlığı 
beş, harme kısmı dokuz odalı 
bir yalısı vardı. Efendi öldük­
ten sonra yalı verese tarafından 
satılığa çıkarıldı.
Padişahların ikametgölıları- 
mıı bulunması münasebetiyle 
Beşiktaş semti bir vakitler İs- 
tanbulun daha İtina edilen ve 
İmar gören bir semti idi. Bura­
nın saraylar arasındaki yolları, 
ana caddeler sık sık tamir etti­
rilirdi.
Beşiktaştan Ortaköye döşenen 
tramvay hattı üzerinde 1871 se­
nesi şubatında atlı tramvay a- 
rabaları işlemeye başlamıştı.
Beşiktaşın eskiden Yahyaefeıı- 
di mesiresi meşhurdu. 19. asırda 
Beşiktaşlılar Ihlamur mesire­
sinde hoş vakitler geçiriyorlar­
dı. Burdaki kasra da Padişahlar 
tenezzülle gelirlerdi.
Nişantaşmda yapılan meşhur 
sultan düğünleri münasebetiyle 
Ihlamur civarında bazı arazi 
satın alınmış ve pek büyük bir 
saha düğün yeri olarak hazır­
lanmıştı.
Kırım harbinin zaferle neti­
celenmesi üzerine Abdülmecit 
6ç şehzadesine mutantan bir 
sünnet düğünü ve kızlarından 
Cemile sultanın Fethi paşa zade 
Mahmut paşa ile ve Münire 
sultanuı da Mısır valisi Abbas 
paşanın oğlu İllıami paşa ile 
düğüğnleıini pek masraflı par­
lak bir şekilde yuptırtmıştı.
Düğünde vezirlere, mülkiye ve 
askeriye ricaline, üleıııaya, ma­
beyin erkânına, sefirlere çadır­
lar tahsis olunmuştu.
Çadırlar arsında (otağı hü­
mayun) atlas ve altın pırıltıları 
içinde derhal göze çarpıyordu.
Yazan: _
HALÛK f.  
ŞEHSUVAROĞLU
Sadrazamın çadırı ile sefirlere ; 
hazırlanan çadırlar da çok gü- j 
zeldi.
Sonra eski Sadrazamlardan, 
Rauf paşanın. Kaptan paşanın 
heymeleri geliyordu. Kaptan 
paşa çadırı gayet mahirane bir 
şekilde donatılmışta
Eski Sadrazamlardan Mustafa! 
Naili paşanın çadırı görenlere 
(bir şevki engiz olacak şekilde) 
tezyin olunmuştu. Bu çadırı 
takiben sırasiyle Tanzimat Mec­
lisi reisi Mehmet paşanın, tica­
ret Nazırı Galip paşanın, Mus­
tafa Nuri, Şefik. Yusuf Kâmil 
paşaların, İbrahim paşanın, da- 
madlardan Mahmut paşa ve İl- 
hâmi paşanın, Saffet paşa, Ha- 
sip paşa .Muhtar paşanın ça­
dırları geliyordu
Çadirların içleri ayrı renkler­
de atlaslarla döşeliydi ve ayna­
larla, şık kanape takımlariyle 
süslenmişti.
Düğünde hokkabazlar, cam­
bazlar, Istanbulun diğer bütün 
sanatkârları türlü meharetleriııi 
gösteriyorlardı.
Geceleri şehir ve bilhassa 
Nişantaşı türlü lenkler ve şe­
killer verilmiş kandil donanma- 
siyle gözler alan bir güzelliğe 
garkoluyordu.
Yalılar, konkalar, limandaki 
yerli ve yabancı gemiler tama­
men donatılmıştı.
O tarihte İstanbulda .bulunan 
bir İtalyan sanatkârı bu muh­
teşem düğünün cazibesine kapı­
larak bir taplo yapmış ve eseri 
Abdülmecit tarafından satın 
alınmıştı.
Kalabalık bir semt olan Be­
şiktaş da diğer İstanbul semtleri 
gibi sık sık yangın felâketleri 
geçirmiştir.
1834 senesinde Tarlabaşında 
eski İhtisap Başkâtibi Ahmet 
beyin evi yanmıştı. 1845 sene­
sinde ise Paşa mahallesinde bü­
yük bir yangın oldu. Abdülmecit 
yangın felâketzedelerine atiye- 
ler dağıttı.
1862 de Köyiçi yangınında on 
yedi ev yanmıştı İki sene sonra 
Yenimahalle semtinde kırk evin 
yanmasiyle neticelenen bir yan- 
gnı oldu.
1867 da Hasfırm yangınında 
otuz sekiz ev ve dükkânın kur­
tarılması mümkün olamamıştı. 
1872 de Kılıçalipaşada çıkan 
yangın on beş evi yaktı. O"]
Abdülâziz devrine rashyan bu 
Beşiktaş yangınları münasebe­
tiyle Padişahın yangın tehlike­
sine karşı vehmi artmıştı. Bu 
sebeple saray civarında ahşap 
mahallelerin kurulmasına mü­
saade etmedi. Bugünkü Akaret­
lerin yeri istimlâk olundu. Sa­
rayda da gayet sıkı yangın ted­
birleri alınmıştı.
I*] 1862 Beşiktaş yangınından 
itibaren olan yangınları sayın 
Osman Rrkin’iu (Mecelle! u- 
ımır belediye) adlı eserinden 
aldım.
Türk - Yunan ticareti
Atina 4 (R) — İstanbuldan 
bildirildiğine göre, bir ticaret 
anlaşmasının akdi için Türkiye 
ile Yunanistan arasında bir 
müddetten beri yapılan görüş­
meler müspet bir surette sona 
ermiştir. İki komşu memleket 
arasındaki ticarî münasebetleri 
tanzim eden yeni anlaşma önü­
müzdeki lıafta içinde Ankaıa- 
da imzalanacaktır.
Kişisel Arşivlerde İstanbul Belleği 
Taha Toros Arşivi


Yüz beş sene evvel Sarayburnundan Ortaköye kadar bir gezinti

Abstract

Similar works

Full text

Available Versions

Istanbul Sehir University Repository