Türkistan üzerinde Çin Halk Cumhuriyeti'nin Amerika Birleşik Devletleri ve Rusya Federasyonu ile rekabeti

Abstract

Tarihin ilk çağlarından itibaren pek çok medeniyete ev sahipliği yapmış olan Türkistan, sahip olduğu jeostratejik ve jeoekonomik değer etkisiyle geçmişte olduğu gibi günümüzde de büyük güçlerin çatışmasına sahne olmaktadır. Sovyet Sosyalist Cumhuriyetler Birliği'nin dağılmasıyla Türkistan bölgesindeki hakimiyeti sona eren Rusya, eski gücüne kavuşarak bu hakimiyetini tekrar oluşturabilmek maksadıyla, ekonomisinin itici gücünü oluşturan enerji kaynaklarını ve dolayısıyla bu kaynakların nakil hatlarını kontrolü altına almak istemektedir. Diğer taraftan gelişen ekonomisi, nüfusu ve modernize olarak yapısal değişikliğe giderek gücünü hissettiren ordusuyla bölgedeki etkisini artıran Çin Halk Cumhuriyeti ise, ekonomik büyümesinin devamını sağlamada hayati öneme sahip enerjinin temininde Türkistan bölgesini alternatif olarak kullanmak istemekte, aynı zamanda bölgedeki radikal İslami hareketler ve etnik problemler nedeniyle oluşan güvenlik sorununu giderebilmek ve kendisine Amerika Birleşik Devletleri tarafından uygulanan Çevreleme Politikasına karşı, aynı tehdidi hisseden Rusya Federasyonu ile birlikte hareket etmektedir. Soğuk Savaş sonrasında başlayan ve "Yeni Büyük Oyun" olarak isimlendirilen, Türkistan bölgesindeki etkinlik mücadelesinin ana aktörlerinden birisi olan Çin Halk Cumhuriyeti'nin, özellikle Rusya Federasyonu ve Türkistan devletlerini kastederek başta komşuları olmak üzere hiçbir ülkeye karşı tehdit oluşturmadığını her fırsatta dile getirmesine rağmen; adı geçen ülkeler ve küresel hegemonyasının tehlike altında olduğunu hisseden Amerika Birleşik Devletleri, Çin Halk Cumhuriyetine temkinli yaklaşmakta ve bu doğrultuda stratejiler üretmektedir.\ud Turkistan, a cradle of many civilizations since the beginy of the history still is an arena of the big powers because of its geostrategic and geoeconomic values. Russia who has lost its influence after the fall of USSR on Turkistan wants to take control of the energy sources and transport routes in order to get back its effect. On the other hand, Republic of China who believes that using Turkistan for energy source to continue its development both in economy and military power to end the surrounding polities by USA worky with USSR and to fight with the radical islamic and ethnic movements in the region. One of main players of the so called "The New Big Game" that has started after the end of the Cold War, Republic of China claims that it is not a threat to any countries in the region (meaning mainly for Russia Federation and Turkistan), USA is catious about China believe that its influence on these countries is under risk and develop its policies in this direction