Maja Štambuk

Štambuk, Maja

Hrčak - Portal of scientific journals of Croatia

ČasopisiRevija za sociologiju, Vol. 5, No 4, 1975, str. 187—191.ESPACES ET SOCIĆTĆSRevue critique internationale de rame­nagement, de l’architecture et de l’urbanisationNekoliko podataka o časopisuU ovom broju »Revije za sociologiju« posvećenom urbanoj sociologiji, dajemo pregled sadržaja do sada izašlih brojeva časopisa Espaces et societes, međuna­rodne kritičke revije o uređenju pro­stora, arhitekturi i urbanizaciji, u nas, na žalost, nedovoljno poznatog. Ova fran­cuska revija izlazi tromjesečno u Parizu. Glavni urednici časopisa su Henri Le­febvre, poznat teoretičar umjetnosti, fi­lozof i sociolog, te Anatole Kopp. U ši­rem i užem sastavu redakcije nalazi se više poznatih znanstvenika različitih profila koji sa svojih profesionalnih sta­jališta pristupaju spomenutim proble­mima. Ovakav sastav redakcije osigurava visoku razinu i tematsku širinu objavlje­nih radova. Adresa uredništva: Edition Anthropos, »Espaces et societes«, 12 ave­nue du Maine, Paris, 15, France.Broj 1Henri Lefebvre: Razmišljanja o politici prostora; Anatole Kopp: Umjetnost lje­vice, instrument društvene promjene; Pierre Riboulet: Elementi za jednu kri­tiku arhitekture; Alain Medam: Prilago­đeni grad; Roberto Segre: Značaj kuban­ske arhitekture u suvremenom svijetu; J. Lojkine i E. Preteceille: Urbana poli­tika i klasna strategija; J. L. Destandau: Povodom regionalnog pitanja: Raymond Ledrut: Slika grada; Manuel Castells: Urbana obnova u SAD; Eric Hobsbawn: Grad i nemiri; Raymond Ledrut: Građ- -model (Plasti-Cite); Michel Coquery: Regionalni trgovački centri; Anatole Kopp: Grad u cionističkoj ideologiji.Broj 2Henri Lefebvre: Grad i gradsko; J. Bo- broff-Gutkin i F. Novatin-Lative: Politika Al bin Chalandona, taktička nužnost i klasna strategija; Alain Gouhier: Moć i centri moći; M. de Michelis i M. Venturi: Upravni centar Bolonje: ili kako KPI tretira urbani problem; Marcos Pavia: Urbani paternalizam; Pierre Riboulet: Nekoliko ispraznih riječi na sastanku ko­misije gradova: priprema VI plana;Frangois Alquier: Prilog istraživanju ze­mljišne rente na gradskim područjima; Jean Lojkine: Postoji li gradska zemlji­šna renta?; Bernard Archer: Proizvoljna geografija ili planirani laisser-faire? (Pri­mjer rudarske zone Pas-de Calais); Alain Medam: Zabranjeni centar: pariška tržni­ca; M. i R. Fichelet i J. M. Fourcade: Obrazovanje arhitekata: sistem nerješi­vih protivurječnosti; Francis Godard: Urbana obnova Pariza: operacija »Italie 13«; J. Verdes-Leroux: Komunalna ideo­logija izabranih lokalnih predstavnika.Broj 3Procesi urbanizacije u Latinskoj AmericiManuel Castells: Ovisna urbanizacija u Latinskoj Americi; Emma Scovazzi: O ulozi kolonijalnog i neokolonijalnog gra­da u južno-američkom društvenom ure­đenju; Milton Santos: Ovisna urbaniza­cija u Venezueli; Jacqueline Weisslitz: Ruralna migracija i urbana integracija u Peruu.Gradska struktura i društvena marginalnost Anibal Quijano: Stvaranje marginalne sredine u gradovima Latinske Amerike; Humberto Munoz, O. de Oliveira i Clau­dio Stern: Mexico City; Ramiro Cardona- -Gutierrez: Stihijska urbanizacija u Ko­lumbiji.187Gabriel Pumarino: Politika stanovanja i urbani razvitak u Čileu; Amaro de Vil­lanova: S one strane Brazilije; Jean- Pierre Gamier: Grad i revolucija — Ha­vana.Politika urbanizma i stanovanjaBroj 4Henri Lefebvre: Engels i utopija; Tho- reau: Američka ljevica i pitanje ekolo­gije; Frangois Ascher: Nekoliko opaski o »urbanoj ekonomiji«; Danielle Bleitrach: Ideološka uloga regionalnih akcija ure­đenja teritorija (Primjer marsejske gradske površine).Doseljeni radnici: odbačeni od gradaPierre Riboulet: Predgovor (Nekoliko raznih činjenica); Jose Rodrigues Dos Santos i Michel Marie: Migracije i pri­vredna snaga; Uli Windisch: Doseljeni radnici, ksenofobija i kapitalizam: slu­čaj Švicarske; E. M. 68: Nove opasne kla­se; Bernard Kayser: Mitovi i istine o emigraciji; Gerard Heliot: Smještaj do­seljenih radnika; M. Poinard: Stranci u Lionskoj aglomeraciji; Marie-Claire Vi­gui er: 0 nekim prihvaćenim stavovima o portugalskim radnicima u Francuskoj; Gerard Heliot: Bibliografija o doselje­nim radnicima i lista doseljeničkih slu­žbi; Alain Nogues: Foto reportaža »Bi- donville (naselje bijede) de Nanterre«; Jean Remy: Iskorištavanje prostora(Tehnološka inovacija i društvena struk­tura).Bioj 5Henri Lefebvre: Institucija »post-tehno- logijskog« društva; F. V ander schlieren: Politička mobilizacija i borba za stan u Čileu; Franco Ferrarotti: Rim, glavni grad na periferiji; Micheline Luccioni: Fevolucionarni proces i organizacija pro­stora u Kini (Prema prevladavanju po­djele na grad i selo); Monique Serge: Školska politika i uređenje teritorija u Francuskoj; Tr ashman: Mass-media i gradsko iskustvo (Četvrt Schilderswijk u Haagu); Katherine Burlen: Prostorna realizacija želje i potreba oslikana u pro­storu.Broj 6-7Gradski društveni pokretiManuel Castells: Uvod (Klasna borba i gradske protivurječnosti: pojava grad­skih društvenih pokreta u razvijenom kapitalizmu); Jose Olives: Borba protiv urbane obnove u četvrti »la cite d’Aliar- te« (Pariz); Francois Bonnier: Praksa udruženja četvrti i procesi »dolaženja k sebi«. *** Čileanska zajednica: Urbani zahtjev, politička strategija i društveni pokret »pobladoresa« u Čileu. *** Stano­vanje i klasna borba: Izvještaj o borbe­nom iskustvu četvrti (Pariz).Stvaranje građenog okviraFrancois Ascher: Prilog analizi stvara­nja građenog okvira; Pierre Riboulet: Primitivna konstrukcija za razvijeno društvo.IstraživanjaPaul Vieille: Urbana utopija tehno- strukture; Mary Otis Stevens: Grad kao riječ od četiri slova; Fređj Stambouli: Nerazvijenost i urbani prostor: Naselja bijede u Magrebu (Maroko, Alžir i Tu­nis).Broj 8Bernard Kayser: Novi sistem odnosa grad—selo; Henri Lefebvre: Svjetsko i planetarno; Josć Rodrigues Dos Santos i Michel Marie: Imigracija i grad; Ban­dera Roja: Komunisti i klasna borba u čelvrtima u Španjolskoj; Gabriel Dupuy: Ideologija urbanih igara.So cio-ekonomske protivurječnosti i urbana strukturaAlain Medam: Urbana uređenja i speci­fične strukture; Edith Faudry-Brenac i Pierre Moreau: Urbanizacija i kapitali­stički razvitak; Pierre Kukawka: Zašto planirati gradove? (Konceptualni pri­stup).IstraživanjaSvlvie Biarez, Claude Bouchet, Guv di' Boisberranger, Christian Mingasson, Catherine Pouyet u suradnji s Pierre i^u- kawka: Politički tretman komunalnihinstitucija urbanog uređenja.KritikaJean-Pierre Garnier: Povodom »grad­skog pitanja«.Broj 9Gradska antropologija i semiologijaRavmond Ledrut: Govor i tišina grada; Richard Fauqiie: Za jedan novi semiolo-188ški pristup gradu; Marion Segaud: An­tropologija prostora: popis ili projekt.IstraživanjeBrenard Dubor: Neokapitalizam i po­ložaj arhitekta.Gradski socijalni pokreti IIEddy Cherki: Pokret osvajanja praznih kuća u Francuskoj; Frangoise Lentin: Četvrt Mouffe u pobuni; Etienne Henry: »Campamentos« i stvaranje narodne vla­sti u Čileu; Francois Pingeot i Michel Robert: Okruženje, gradska borba i kla­sni interesi; Ricardo G. Zilvidar: Kapi­talizam, zagađenje okoline i socijalni pokreti: »primjer« Bilbaoa.Bilješke i dokumentiMichel Coquery: Marksisti i kriza grad­skih centara u Italiji; Andre Lelong: Po­vodom Novog grada u Grenoblu.Broj 10-11Afrički prostori — ovisnost ili razvitak?Barbara Stuckey: Uvod: Ukolina i pro­stor u Africi — alternativa: ovisnost ili razvitak?; Samir Amin: Problemi okoli­ne u Africi; Barbara Stuckey: Analiza prostora i ekonomski razvitak; Atta Mills: Regije i problemi regionalnog pla­niranja u kontekstu afričkih privreda; Mohamed Dowidar: Koncepti načinaproizvodnje u regiji; Barbara Stuckey: Bilješka o metodologiji analize odnosa grad—selo; Jacques Bugnicourt: Inter­akcija društvenih kategorija a društve­nih grupa u zaostalim zonama u tropskoj Africi; Sidi Boumedine Rachid: Gradsko planiranje i dekolonizacija u Alžiru; Re­ne Dumont: Okruženje kod Beni M’Guild (Maroko); Barbara Stuckey: Sredstva transporta i razvitak Afrike: zemlje bez izlaza na more; Anne Raulin: Žene i mi­gracija muškaraca: kabilski primjer(Alžir); Jean-Pierre Poaty: Društvene protivurječnosti i oblici socijalnih konfli­kata u jednom afričkom gradu: Brazza­ville.Broj 12Klasni odnosi i uređenje teritorijaPaul Vieille: Globalni prostor organiza­cije kapitalizma; Alexandre Faire i Gu­stave Massiah: Kriza urbanizma i ure­đenja teritorija i posljedice krize po istraživanja; Jean-Louis Remica: Prostor­ni sistemi i regionalne strukture; Nicole Mathieu: Povodom kritika na urbaniza­ciju sela.Istraživanja Pierre-Philippe Nollie: Između životne sredine i okoline; Marc Maurice: Posao, način života i društveni prostori; Ber­nard Archer: Primjer nastajanja ideolo­škog jezika — gradsko planiranje u Rouenu između 1960. i 1970.; Jean-Marie Charon: Urbana živost ili kako »ispu- hati« gradske socijalne pokrete.Broj 13-14, listopad 1974—siječanj 1975 Pariz: Urbanizam, klase, moć Pierre Riboulet: Uvod; Bruno Fortier: Pariški urbanizam pod kraj starog reži­ma; Jean Ceaux: Urbana obnova i kla­sna strategija: podsjećanje na nekeaspekte osmanizacije; Xavier Browaeya i Paul Chatelain: Tržište rada i radnički prostor u pariškoj regiji; Pierre Chou- bersky i Serge Varague: Politika zemlji­šne rente u pariškoj regiji; Juliette Ni­colas i Jean-Claude Bernard: Kriza pro­meta i društveni »ulog« u pariškoj re­giji; Jean Lojkine: Projekt financijskog centra u Parizu; Denis Duclos: Urbana obnova i monopolistički kapital u Pari­zu; Anketa o uvjetima stanovanja u pa­riškom predgrađu; Marcel Cornu: Pariz i moć; Henri Lefebvre: Drugačiji Parizi.Dokumenti Intervencija Leon Merinoa na General­noj sjednici Seine-Saint-Denis.Interview Interview kojeg je Nuno Portas, drža­vni sekretar za stanovanje u privreme­noj vladi Portugala dao Manuel Cas- tellsu: Pitanje stanovanja u demokrat­skom Portugalu.Xavier Browaeys i Paul ChatelainTRŽIŠTE RADA I RADNIČKI PROSTOR U PARIŠKOJ REGIJIPred petnaestak godina, politika ure­đenja teritorija u Parizu i okolici isto­dobno je djelovala u dva smjera: izbo­rom poduzeća (naročito najvećih) u pa­189riškoj regiji odredila je pravac evolucije tržišta rada i dovela je do restrukturi­ranja aglomeracije. Industrijski i rad­nički prostor, koji je do tada progresiv­no strukturirao i organizirao, danas je napadnut. To je, prema autoru, teški ele­ment gradske krize, jedan od onih koji direktno ukazuju na političku i ekonom­sku strategiju liberalnog sistema.Promjene su započele 1954/1955. godi­ne korakom karakterističnim za sve me­tropole: jačanjem tercijarnog sektora. Prateća pojava bila je deindustrijaliza­cija najznačajnije radničke koncentra- cijc u Francuskoj.Deindustrijalizacija je izazvala hije­rarhijsko odabiranje prostora. Poreme­tila je tradicionalnu geografiju Pariza i najbliže okolice. Zatvarale su se brojne tvornice i radionice. Gradski okruži ubr­zano gube svoje posebne karakteristike i stapaju se u istovrsnu socio-ekonom- sku cjelinu.Promjene društvenog karaktera su naj­značajnije. Radnici su nestali iz centra grada i kao radna snaga i kao stanov­nici, a sve su zastupljeni je slobodne pro­fesije i stanovnici s višim obrazovanjem. Pojačava se segregacija i stara admini­strativna podjela sve više odgovara so­cijalnoj podjeli.Deindustrijalizacija je mnogo slože­nija u predgrađu nego u samom Parizu. Predgrađe je još uvijek važan industrij­ski potencijal. U njemu dezindustrijali- zacija još nije dosegla svoj vrhunac. Čak se otvaraju i nove tvornice. Međutim, sve brže nestaju manje proizvodne jedinice i obrtničke radionice. Mogućnost zaposle­nja raste samo u sekundarnom sek­toru. Mijenja se unutrašnja struktura tržišta rada. Bliža je strukturi u glavnom gradu nego li organizaciji novih područja aktivnosti. Uspostavljena je ravnoteža iz­među kvalificiranih i specijaliziranih radnika.Deindustrijalizacijom oslobođeni te­reni različito se tretiraju u Parizu i u predgrađu. U glavnom gradu samo se iz­nimno može zateći stokirani teren. U predgrađu se oslobođeno zemljište na­novo koristi samo u slučaju pogodnog položaja i socijalnog okruženja.Autor upotpunjuje sliku problema osvrtom na sindikalnu i političku orga­niziranost radnika. Destrukcija nekada koherentnog industrijskog i radničkog prostora nije samo pogoršala uvjete ži­vota nego je bitno utjecala i na radničkipokret. Nova društvena podjela prosto­ra pruži Parizu perspektivu samo »crve­nog pojasa«.Na kraju, autor se osvrće i na proble­me dnevne migracije i probleme škol­skog sistema koje tretira u socio-eko- nomskom kontekstu.Broj 15, travanj 1975Michel Maffesoli: Imaginarno — real­no u historijskom zbivanju; Pierre San- sot: Grad i poezija; Alain Medam: Gra­dovi drugdje; Simone Deb out: Tranzicio- ni grad; Alain Pessin i Henry Torgue: Govor i grad; Francois Pelletier: Četvrt i društvena komunikacija; Andre Bru- ston: »Regeneracija« Lyona između 1853. i 1865; Adreina Daolio: Gradske borbe u Italiji; Christine Castelain: Povijest»campamento nueva habana« (čile).Frangois PelletierČETVRT I DRUŠTVENA KOMUNIKACIJA (Perspektive za jednu urbanu antropologiju)Autor polazi od problema definiranja četvrti. Dosadašnja praksa pokazuje da su obilježja što su ih predlagali začetni­ci koncepata urbanog realiteta neodre­đeni. Niti praktična određenja četvrti nisu precizna. Tako na primjer »Udru­ženje četvrti« definira četvrt polazeći od pretpostavke da je društveni ugovor do­voljan da osigura izvjesno jedinstvo. Raz­vijajući dalje ovaj koncept autor utvrđu­je da se u tom slučaju četvrt može defi­nirati otprilike kao društvena grupa ko­ja se temelji na »individualnom ugovo­ru«. Ono što tada određuje »kolektivni subjekt« jest »društvena svijest«, odno­sne skup »mentalnih kategorija« zajed­ničkih članovima grupe: one su »proiz­vod« društvene egzistencije grupe kao jedinice i one »proizvode« grupu samu. One su, naime, preduvjet širenja infor­macija unutar grupe. Ove kategorije pretpostavljaju da je grupa ostvarljiva kao intersubjektivna jedinica, barem u geografskom smislu.Na osnovni ovih pretpostavki autor smatra da je moguće identificirati neko­liko tipova četvrti (polazeći od njihove strukturacije u odnosu na grad i u od­nosu na širi sistem komunikacija).190U prvom redu, postoje četvrti čije je geografsko i društveno određenje ozna­čeno ugovorom koji nema potrebe da bude definiran jer funkcionira implicit­no To su najčešće četvrti u kojima je stanovništvo stalno, približno jednakih dohodaka, statusa, načina života.Drugačiji tip društvenog grupiranja nalazi se u novim gradovima. Projektan­ti ovih gradova pokazuju dobru volju da strukturiraju i homogeniziraju stambene ćelije, ali ipak ne uspijevaju onemogu­ćiti diferencijaciju.Oslanjajući se na vlastito iskustvo Pel­letier smatra da se može prihvatiti pret­postavka da jedinstvo četvrti kao men­talna kategorija zaista realno postoji u stanovništvu. Jer, ne stanuje se jednako u različitim četvrtima, a to već može poslužiti kao obilježje izvjesne diferen­cijacije među četvrtima. U nekim četvr­tima kuća je znak raspoznajanja, a u drugima to je sama četvrt. U prvom slu­čaju kuće su konkretnost, a četvrt je apstraktna. U drugom slučaju je obr­nuto.Autor zatim kao tip navodi one četvrti koje imaju sposobnost da uvijek izgle­daju različito, barem što se tiče razli­čitih intersubjektivnih fenomena. Grubo ih se može definirati kao četvrti koje su u tijeku nestajanja, u kojima dolazi do destrukcije društvenih odnosa, ili barem istodobnog postojanja različitih tipova odnosa.Iz svih ovih primjera autor izvodi za­ključak da je problem širenja informa­cija fundamentalan za određenje dru­štvene egzistencije četvrti. Ili, kako to on precizira, četvrt se može definirati kao dvostruka mogućnost komunikacije: kao izvjesna homogenost u širenju infor­macija, koja opet sa svoje strane otkri­va karakteristike svojstvene društvenoj grupi i može poslužiti ocjeni o razlika­ma među grupama; druga mogućnost jest da je grupa zatvorena prema svakoj vanjskoj informaciji.U nastavku teksta autor raspravlja o nekim metodama (ne)pogodnim za ispi­tivanje ovih problema. Smatra da je sva­ka sociologijska, sociometrijska metoda isključena. Prijeko je potreban »istini­ti j i«, »doživljeniji« pristup. »Antropolo- škiji«, jer radi se o »karakteru« četvrti, a ne više samo individue.Maja Štambuk191

Espaces et Sociétés, Revue critique internationale de ramenagement, de l’architecture et de l’urbanisation

Abstract

Similar works

Full text

Available Versions

Hrčak - Portal of scientific journals of Croatia