Ivan Cifrić

Cifrić, Ivan

Hrčak - Portal of scientific journals of Croatia

PRIKAZInjezine potrebe, već je doživljava kao svojevrsnu historijsku i generacijsku konstantu, kao živo, nezaobilazno dru­štveno tkivo satkano od materijalnog i duhovnog sadržaja, izraslog iz napora generacija koje su, nasljeđujući određe­ne društvene tekovine, neimarski stva­rale i za buduće generacije. Ona je sto­ga vrlo složen produkt rada, a također i osnova sadašnjeg i budućeg načina ži­vljenja mnogih generacija; čak bi se mo­glo reći da se po odnosu prema njoj mo­že u velikoj mjeri ocijeniti odnos i od­govornost čovjeka prema sebi i društvu.U zaključnim razmatranjima autor konstatira otprilike slijedeće: Većina sta­novništva u nas živi još uvijek u selu, čija se infrastruktura u zadnjih nekoli­ko decenija snažno razvija. Na razvoj se­la u Jugoslaviji utjecali su historijsko- -kulturm momenti, osobito razvoj poljo­privrede i agrarni odnosi, koji su utje­cali na postojanje nekoliko zona među­sobno specifičnih (npr. sjeverno od Sa­ve i Dunava, južno od Save i Dunava, Vojna krajina i si.), a značajno je utje­cao i ekonomski položaj poljoprivrede u ukupnoj privredi. Sistematizirajući sa­znanja o dinamici i sadržaju izgradnje seoske infrastrukture, autor zaključuje da postoji nekoliko faza njezina razvo­ja: podizanje stambenih i gospodarskih zgrada; modernizacija domaćinstva; iz­gradnja zajedničkih komunalnih objeka­ta u selu; izgradnja objekata od šireg društvenog značenja (domovi kulture, zdravstveni objekti i slično). Marković smatra da se najveći broj sela u nas na­lazi upravo u ovoj zadnjoj fazi izgrad­nje seoske infrastrukture. Na žalost ta je izgradnja prepuštena »uglavnom ini­cijativi pojedinaca«, što znači da »cjelo­kupan, veoma buran razvoj seoske in­frastrukture nije kanalisan planskim us- meravanjem izgradnje, razmeštaja i po­vezivanja sa gradskom privredom« (str. 147).Ukoliko bismo željeli istaći nekoliko ocjena, tada bismo se pridružili mišlje­nju S. Livade koji kaže slijedeće: »Pio­nirski pothvat autora da sabere i inter­pretira neke važnije činjenice o infra­strukturnim osnovama promjena u selu značajan su prilog za one koji će se pro­mjenama u cjelini ili njihovim dijelovi­ma htjeti ili moći dublje pozabaviti. Ovim je bez pretjerivanja uzorana prva dublja brazda ... Svojom stvaralačkom »akribijom« autor je pionirskim pothva­tom u domeni sabiranja faktografskih činjenica o infrastrukturnim promjena­ma u selu i njihovoj interpretaciji uda­rio solidan temelj za daljnje znanstve­ne i društvene analize ... Utoliko više autorov napor zaslužuje društveno pri­znanje, jer nam je stavio na dispoziciju solidne materijalne činjenice kao neza­obilazne pretpostavke za daljnju anali­zu ovih problema« (str. 25).Ivan CifrićMate SuićANTIČKI GRAD NA ISTOČNOM JADRANUZagreb, Liber, 1916, 264 + 64 stranicaU suvremenoj literaturi iz sociologije naselja nemoguće je zaobići knjigu Ma­te Suića Antički grad na istočnom Ja­dranu, unatoč tome što se u njoj obra­đuje arheološka, urbanistička i arhitek­tonska problematika iz antičkog razdob­lja; možda upravo to što autor ne osta­je zarobljen jednom disciplinom, već problematici pristupa teorijski šire i praktički dublje ponire u socijalne i dru­štvene uvjete nastanka i razvitka antič­kog grada, čini ovu knjigu još intere­santnijom.Knjiga je rezultat autorova opsežnog naučnoistraživačkog rada, a rezultirala je iz bogato sakupljene građe, minucioz­no sistematizirane i uobličene u jedin­stvenu cjelinu. Posebno je značajno što autor mnoštvo činjeničnog materijala korisno upotrebljava u komparativnim izučavanjima. U spoznajama do kojih dolazi on je vrlo oprezan, posebno ako postoje moguće indikacije za drugačije zaključivanje, što ga oslobađa shemati­zam i omogućava mu hipotetički način razmišljanja. Značajno je istaknuti i či­njenicu da se Suić ne pridržava uobiča­jenog načina u primjeni metode, već primjereno upotrebljava konkretnu di­jalektičku metodu u historijskim prou­čavanjima.Osnovni moto njegova proučavanja jest urbani razvoj kroz historiju, na kon­kretnim primjerima, promatram u kon­tinuitetu od autohtonog sela do autohto­nog grada, a sociologijski mu je način mišljenja i pristup na zavidnoj visini. Pri tome njegova zapažanja nadilaze vre­menske granice. On dolazi do širih i op­ćenitijih konstatacija, značajnih u da­našnjim kako metodologijskim tako i teorijsko-hipotetičkim pristupima izuča­revija za sociologiju 134PRIKAZIvanju fenomena razvoja urbanog tkiva, a zaključak mu je da se razvitak ne od­vija po strogim zakonima determinizma ni u jednolinijskom smjeru.Suićev se rad može ocijeniti kao dje­lo koje premašuje dosadašnje pionirske pothvate s nedovoljnom sistematizaci­jom i tipologijom razvoja naselja, pose­bno gradova, na našem tlu. Za ovaj rad autor je 1976. godine dobio »Nag­radu grada Zagreba za životno djelo«.Sadržaj knjige je podijeljen u slijede­ćih sedam poglavlja:1. Uvod — predmet i metode istraživa­nja, 2. Od autohtonog sela do autohto­nog grada — problemi poleogeneza, 3. U svitanju grada klasičkog svijeta na istočnom Jadranu, 4. Ostvarenja grada klasičkog svijeta na istočnom Jadranu,5. Odnos grad—selo u ranoj antici, 6. Inovacije kasne antike, 7. Antička urba­nistička baština. Na kraju knjige Suić navodi selekcioniranu bibliografiju, iz­vore u originalu i na našem jeziku, te predmetni i imenski registar.Studija Antički grad na istočnom Ja­dranu značajan je doprinos kako samoj znanosti tako i njezinoj primjeni. Nje­zin udžbenički odnosno priručnički ka­rakter omogućit će i studentima socio­logije produbljivanje znanja iz socio­logije naselja.Ivan CifrićŽivko SurčulijaDRUŠTVENA ANATOMIJA NACIONALIZMAMala edicija ideja, Beograd 1977, 341 str.Iako u našoj sociološkoj literaturi imamo značajnih priloga izučavanju na­cionalizma (primjerice Šuvar, Kardelj) ipak je i ova knjiga dobrodošla u ra­svjetljavanju tog društvenoga fenome­na. Nacija je, kao i klasa historijski i ekonomski uvjetovana. Nacionalno je pi­tanje središnji problem suvremenog dru­štva, posebno u postrevolucionarnim iz­gradnjama socijalizma. Naša zemlja ima uz SSSR i Kinu najsloženije nacionalno pitanje. Mijenjanje osnovnih društvenih odnosa uvjetuje i mijenjanje odnosa me­đu narodima, poglavito u višenacional­nim zajednicama. Oslobađanie čovjeka od slijepe pripadnosti etničkoj grupi je135 revija za sociologijuznačajan put u cjelokupnom razotuđe- nju čovjeka. Dakle, nacionalno je pita­nje i strateško pitanje revolucionarne promjene — emancipacije radničke kla­se.Knjiga o kojoj je riječ donekle se razlikuje od osianh po tome što mnogo mjesta posvećuje istraživanju i objašnja­vanju pojma nacije, nacionalnog i na­cionalizma, navodeći nekoliko klasifika­cija i tipologija, upućujući tako na zna­čajnije izvore i ujedno sistematiziraju­ći probleme. Stoga mislim da je autor u prvih pet poglavlja vrlo dobro obja­snio pojmove, ali su posljednje dvije gla­ve nešto slabije. Knjiga se sastoji od šest glava: 1. Značenje i tipovi nacionalizma— socijalna i ekonomsko politička su­ština, 2. Nacija — istorijski oblik egzi­stencije i integracije ljudskih društava, 3. Društvena suština i evolucija buržo- askog nacionalizma, 4. Pogledi klasika nacionalizma na odnos klasnog i nacio­nalnog kao polazni osnov za revolucio­narno negiranje nacionalizma, 5. Osnov­ni i pojavni oblici nacionalizma u soci­jalizmu, 6. Izvori nacionalizma u suvre­menom jugoslavenskom društvu, i 7. Sa­moupravljanje i međunacionalni odnosi. Iz tog iscrpnog sadržaja moguće je zaključiti o strukturi knjige i osnovnim intencijama autora; osim toga, dodan je i popis odabrane literature.Pojmovno određenje nacionalizma po­trebno je i radi toga jer se taj termin dvojako upotrebljava. Neki (stariji) au­tori smatraju nacionalizam progresiv­nom pojavom i zapravo ga promatraju kao oznaku za nacionalno oslobodilačke tendencije (ovo može biti prihvatljivo, primjerice, kod Fanona koji govorio oslobodilačkim pokretima u Africi gdje je formiranje nacionalne svijesti po­trebno, ali ona se mora promatrati i kao dio buduće klasne svijesti).I dok su spomenuti oblici nacionaliz­ma historijski progesivni, na drugoj se strani javljaju suvremeni oblici imperi­jalističkog nacionalizma koji u ime na­cionalnog kapitala osvaja nerazvijene ze­mlje. Nasuprot njima stoji problem in­ternacionalizacije međuljudskih odnosa, stvaranje sasvim novog, ljudskijeg nači­na saobraćaja među narodima, a o to­me su Marx i Engels pisali još u Komu­nističkom Manifestu.Iako se nacionalizam može pojavlji­vati u niz pojavnih oblika, u njegovoj je osnovi uvijek jedno: težnja za domina­cijom nad drugom nacijom. Stoga u vi­

Mate Suić, Antički grad na istočnom Jadranu

Abstract

Similar works

Full text

Available Versions

Hrčak - Portal of scientific journals of Croatia