Irina Subotić

Croatian

Subotić, Irina

Hrčak - Portal of scientific journals of Croatia

Fotografski i tekstualni prikaz restaurahorskih zahvata izloženih predmeta Foto: M. BraunIzložba uz 25. godišnjicu Zavoda za restauriranje umjetnina, ZagrebVišnja ZgagaMuzejski dokumentacioni centar, ZagrebObljetnice i njihovo obilježavanje po- vod su manifestacijama i akcijama ko- je prikazuju presjek aktivnosti i rezul- tata, najčešće uz odsutnost kritičnosti i projekcije budućeg. Izložbom »Re- saurirane umjetnine« u Umjetničkom paviljonu (rujan /listopad 1983. g.), Za- vod za restauriranje umjetnina prosla- vio je dvadesetpetgodišnjicu svoga ra- da i odstupio od uvriježene prakse po- kazavši kako slavljenični jubileji mogu biti i kreativni. U sredini u kojoj se vrlo teško probija i afirmira misao da je identitet, dakle samosvojnost ljudi u uskoj vezi s kulturnim identitetom, kulturnom baštinom, gdje je stanje spomenika nezavidno, služba zaštite nedovoljna a dugoročniji programi nji- hove obnove i zaštite ne postoje, dje- latnost Zavoda za restauriranje od pr- vorazrednog je značaja. Ova izložba »u povodu« intonirana je kao prezen- tacija dovršenih radova Zavoda u pos- ljednjih nekoliko godina i kao demon- stracija najčešćih metoda restauracije i konzervacije umjetničkih djela, od- nosno slikarstva i skulpture (za što je Zavod specijaliziran). Ovakvom sadr- žajnom koncepcijom izložbe, dosljed- no je i vrlo čitljivo upoznati širi krug javnosti s djelokrugom rada i opse- gom i metodama rada; složenim, du-Dio izložbe koji prikazuje različite metoderestauriranjaFoto: M. Braungotrajnim i minucioznim radom restau- ratora. Prikazani su (u jednom kraku Umjetničkog paviljona) i oni na koji- ma je vidljiv postupak konzerviranja i restauriranja (u drugom kraku). I jed- nu i drugu sekciju prati vrlo važan do- kumentacijski dodatak izložbe — onaj koji ju apsolutno uzdiže iznad uobi- čajene izložbe djelatnosti u nas. To je tekstualni i fotografski prikaz sva- ke pojedine etape rada na svakom iz- loženom djelu. Ova muzeografska me- toda nije balast didaktičnosti, već na- por za što boljim upoznavanjem i ra- zumijevanjem prirode restauracije um- jetničkog djela.Slijedeći osnovnu zamisao izložbe prof. Joža Ladović oblikovao je izu- zetno čisto i harmonično prostor iz- ložbe. Ujedno je autor grafičkog rje- šenja kataloga i plakata.•Nesaglasnost firme i sadržajaPovodom izložbe Umetnost oktobar- ske epohe u Muzeju savremene umet- nosti u Beogradu i u Galeriji suvreme- ne umjetnosti u Zagrebu, maj—jun 1983.Irina SubotićNarodni muzej, BeogradNa osnovu programa kulturne sarad- nje između SSSR-a i Jugoslavije pri- ređena je izložba čiji je naziv Umet- nost oktobarske epohe podrazumevao globalni prikaz raznovrsnih umetničkih ostvarenja i manifestacija koje čine srž tog izuzetno značajnog perioda moderne misli i umetnosti, perioda ko- ji je identifikovao političku i umetnič- ku revoluciju i koji je — do danas — ostao po mnogo čemu kontroverzan, nerazjašnjen i upravo zbog toga pro- vokativan i beskrajno zanimljiv. Nije stoga čudno što je i izložba sa deli- ma umetnika kao što su Kandinski, Šagal, Maljević, Altman, Matjušin, Tat- Ijin, Rodčenko, Gončarova, Filonov, Punji, Petrov-Vodkin, Dejneka i dr., smatrana za prvorazredni događaj. Ne- osporno — jugoslavenski posetilac se mogao osećati privilegiranim što u svojoj sredini gleda pojedina remek- -dela ruske avangardne umetnosti, što je u prilici da neosporno sudi o vrednosti i značaju Kompozicije br. 223. V. Kandinskog ili Altmanove Pe- trokomune, Majušinovog Kretanja u prostoru ili Taljinovog Mornara, Filo- novove Formule proleća ili Maljeviče- ve Crvene konjice u galopu...Druga mogućnost tumačenja izložbe jest sporna: dajući tako deklarativan naziv izložbi, organizator je morao da računa sa već odomaćenim, ustalje- nim, široko prihvaćenim pojmom umet- nosti oktobarske epohe koji podrazu- meva jednu delotvornu, aktivnu, anga- žovanu umetnost koja stasa i sazreva21zajedno sa rastom revolucionarnih ide- ja, da bi se realizovala u presudnom času za istoriju proletarijata, kroz sa- mu borbu, u prvim brojnim idejnim redovima, kroz smrt, glad i nemaštinu, kao istinska umetnost borbe koja je delila sudbinu revolucionara i svojim sredstvima vodila ne manje žestoku, opasnu i važnu bitku za novog stva- raoca, novog čoveka. Kao ni mnogom pravom revolucionaru, ni umetniku ok- tobarske epohe srećna sudbina nije bila naklonjena i tim je žalosnije što savremena istorija još uvek nema sna- ge da otvoreno progovori pravu rečo njemu.Izložba, koju je iz svojih bogatih fon- dova pripremio Muzej ruske umetnosti u Lenjingradu, poklonila je firmu koja je nagoveštavala upravo suštinsku osobenost druge i treće decenije na- šega veka, to preplitanje, pa u pojedi- nim oblastima čak i jedinstvo idejnogi formalnog novatorstva, ali je svojim sadržajem ona uništila karakter epo- he: izložba ostavlja utisak saglasnosti i mirnog paralelnog toka jedne građan- ske, figurativne umetnosti u duhu 19. stoleća, pretočene u tematske okvire socijalističke revolucije, tj. socijalis- tičkog realizma i pojedi nih modernih struja koje nisu date ni u svom rad - kalnom vidu niti u svojim najreprezen- tativnijim ostvarenjima (nedostaju ti- pično ruski izumiteljski rezultati, na primer Maljeviča i njegovog suprema- tizma koji je ukinio ikoničnost slike, ili Tatljinovi kontrareljefi; da pomenemo samo ove primere). Izložba ne sadrži dovoljno ostalog materijala koji bi po- kazao do koje su mere revolucionar- ne umetničke i proizvodne snage pro- drle u svakidašnji život, bile primenje- ne na ulicama, po izlozima, na tribi- nama, po vozovima, transparentima, masovnim manifestacijama, ilustracija- ma časopisa i knjiga, propagandno- -informativnim panoima; dato je samo uži izbor tkanina, posuđa i skica za uređenje klubova i urbanistički h na- crta, što sve zajedno čak ni ne nago- veštava širinu zahvata nove umetnosti u novom životu.Sa muzeološkog stanovišta — izložba je najpre izneverila sebe, jer nije ispu- nila prvi uslov — da sadržinski odgo- vara nasovu; sa stanovišta istorije umetnosti — izložba je neprecizno predstavila pojedine umetnike, ne sa- mo po izboru dela koja nisu uvek najadekvatnija već i po neobjašnjivim profesionalnim propustima, kao što su netačna datovanja (Tatljinov Mornar, na primer); idejni aspekt, kojim se že- lela postići ravnoteža figurativnog i ne- figurativnog umetničkog koegzistiranja ostvaren je na štetu prvog, jer mnoga, tačnije većina dela socrealističkog us-merenja jednostavno nisu dobra dela, ma kakva poetizovana, idilična ili opti- mistička poruka stajala iza njih. Naj- zad, da bi se prikazala jedna epoha i njena umetnost, a posebno oktobarska epoha — po savremenim principima prezentacije, neminovno je ne zapo- staviti dokumente, a znamo koliko su sovjetski muzeji i arhivi bogati, samo kad su spremni da otvore svoje dveri.Međunarodni dan muzeja na požeškom trguZlatko UzelacMuzej Požeške kotline Slavonska PožegaPostavimo pitanje »otvaranja« muze- ja na ponešto drukčiji način nego što se obično postavlja. Naime tako da ga ponajprije stavimo u naš, domaći kontekst. Dakle u kontekst rascjepka- ne, nepopunjene mreže uglavnom pra- šnjavih, marginalnih ustanova, okre- nutih u sebi u svoje probleme itd., de- taljnije da ne opisujemo jednu opće- poznatu sliku.Možda paradoksalno, baš u takvom kontekstu pitanje »otvaranja« muzeja dobiva zasebne konture jednog pro-blema koji stoji nezavisno od pitanja koje se nameće kao prvo: hitnost jed- ne temeljite obnove mreže, prostornog sređivanja, upotpunjavanja, muzeolo- škog osuvremenjavanja, povezivanja, funkcionalne obnove itd.Zamislimo jednu idealnu sliku obnov- ljenih muzeja, smještenih u idealne prostorne uvjete, osposobljenih da pri- kupljaju, stručno obrađuju i muzeolo- ški suvremeno izlažu predmete prošlo- sti, mjesta u koja bi masovno hodoča- stili građani (i turisti, dakako). Ne u- kazuje li se, međutim, čak i nešto ja- snije baš iz današnje situacije, da za- pravo postoje dva puta. Jedan završa- va u prethodno zamišljenoj idealnoj slici. No drugi se krije iza razrješenja pitanja tzv. »otvaranja« muzeja. On ukazuje na mogućnosti jednog proce- sa obnove smisla muzeja mimo ob- nove muzeja — monumenta, mjesta za divljenje Predmetu, pa makar i pred- metu prošlosti, pa makar i prošlosti, pa makar i scenografskoj rekonstruk- ciji prošlosti (što se nekima čini kao muzeološki ideal).Obnova smisla muzeja, naime, krije se nesumnjivo prije svega u otvaranju procesa neprekidne borbe za prisu- stvo povijesnog argumenta u suvre- menosti.Tako postavljajući problem, pitanje or- ganizacije muzeja dobiva bitno druk- čije konture. Muzej se sada pojavljuje kao institucija koja na najraznovrsnije moguće načine, koliko god dosežu nje- gove snage, nastoji utjecati na svojuTerezijanski sajam na požeškom trgu oko 1894. godine. U pozadini jezuitski samostan i crkva sv. Lovre Foto: Mavro Vainberg2 2

Nesaglasnost forme i sadržaja

Abstract

Similar works

Full text

Available Versions

Hrčak - Portal of scientific journals of Croatia