Ostrowski, Jan K.

ART-Dok

RUSIECKI JÓZEF — RUSIECKI K A N U T Y 131 
Rusiecki Kanuty (Kanut) (1800—1860), ma­
larz i pedagog. Ur. w Stebiakach kolo Poniewie­
ża na Litwie, był synem Jana, sędziego grodzkiego 
wileńskiego, i Teresy z Romanowiczów. 
Od r. 1816 studiował R. na Uniw. Wil. po­
czątkowo na Wy dz . Prawa, później na Matema­
tyczno-Fizycznym; studia zakończył stopniem 
kandydata nauk. W r. 1818 wstąpił na Wy dz . 
Sztuk Pięknych; malarstwa uczył się u Jana 
Rustema, rzeźby u Kazimierza Jelskiego i gra­
fiki u Józefa Saundersa i Michała Podolińskiego. 
W r. 1820 na pierwszej wystawie sztuk pięknych 
w Wilnie wystawi ł olejne kopie „Wenus" w g 
Ribeiry, „Dawida" D. Fettiego, „Głowy" w g 
Rembrandta oraz akwarelową kopię portretu 
Adama Czartoryskiego w g Rustema. W r. 1821 
wyjechał do Paryża, gdzie został uczniem 
G. Lethiere'a, a następnie studiował w Ecole 
des Beaux-Arts. W r. 1822 (bądź w 1823) udał 
się do Rzymu; rekomendowany przez A. Czarto­
ryskiego studiował u V. Camucciniego i B. Thord-
valdsena oraz u A. J. Grosa w Akademii Fran­
cuskiej. Wykonywał kopie wg malowideł Rafaela 
w Watykanie . W 1. 1825 i 1827 odbył podróże 
do Neapolu, gdzie również kopiował Rafaela. 
W czasie pobytu we Włoszech malował pejzaże, 
weduty , widoki Rzymu i jego zabytki (wiele 
z nich znajduje się w Muz. Sztuki w Wilnie, 
kilka Widok Rzymu, Starożytne ruiny, Ruiny 
Colosseum. w Muz. Naród, w Warszawie). Wów­
czas też powstał szczególnie chwalony przez 
krytykę Śmiejący się Włoch (1823) i interesujące 
tematycznie Zebranie wolnomularzy (oba w Muz. 
Sztuki w Wilnie). Prace R-ego z tego okresu cha­
rakteryzują się świeżością malarskiego ujęcia 
i śmiałością w operowaniu światłem. Swoje 
obrazy sprzedawał kolekcjonerom rosyjskim; 
ks. Demidow nabył obraz Hektor z Andromachą, 
w. księżna Helena w r. 1829 Dziewczynkę z gołę­
biem. W r. 1827 wys tawiono w Wilnie jego 
pólfigurowe ujęcia Parysa, Sybilli i Św. Seba­
stiana, a w r. 1829 — d w i e kopie w g Domeni-
Originalveröffentlichung in: Polski słownik biograficzny, Bd. 33,. Wrocław-Warszawa-Kraków 1992, S. 131-132 
132 RUSIECKI KANUTY — RUSIECKI STANISŁAW 
china oraz wg „Amore sacro e profano" Ty­
cjana. 
W r. 1831 (1829?) powrócił R. do Wilna. Od 
r. 1834 uczy! rysunku i malarstwa w Instytucie 
Szlacheckim. W r. 1839 wszedł w skład komi­
tetu odnowienia katedry wileńskiej, w której 
sam konserwował malowidła w kaplicy Św. Ka­
zimierza. W tejże katedrze, w kaplicy Zwiasto­
wania Najśw. Panny Marii, znajdował się wiel­
kich rozmiarów obraz Zwiastowanie, malowany 
przez R-ego, a także jego roboty Wieczerza 
Pańska (z r. 1855), którą dawniej «stawiano na 
ołtarzu urządzanym zewnątrz katedry podczas 
uroczystości Bożego Ciała* (Władysław Zahorski). 
Dla wileńskiego kościoła Sw. Teresy (Karmeli­
tów) namalował R. kilka obrazów ołtarzowych: 
Michał Archanioł, Św. Piotr, Św. Jan od Krzyża 
oraz odnowił wnętrze kościoła zniszczone przez 
Francuzów w r. 1812. Jego obrazy religijne 
były w kościołach na Wileńszczyźnie, m. in. 
w Giedroyciach, Mejszagole, Sołach i Krasła-
wiu. Muz. Naród, w Krakowie przechowuje 
jego Ucieczkę do Egiptu (olej). 
Współcześnie wysoko ceniono malowane przez 
R-ego portrety. Namalował portrety własne 
i członków swojej rodziny, np. Portret żony 
artysty (Muz. Naród, w Krakowie), Portret 
Feliksa Rusieckiego (brata artysty), Portret Jana 
Rusieckiego (ojca, r. 1845), Portret Księdza 
Józefa Rusieckiego oraz kilka podobizn swego 
syna Bolesława (wszystkie w Muz. Sztuki w Wil­
nie). Z innych jego portretów wymienić można: 
Portret Juliana Miszewskiego (1821), Portret 
Ewy Krajewskiej-Iwickiej (sygn. «Kanut Ru­
siecki, Wilno 1850 roku» — oba w Muz. Sztuki 
w Wilnie), Portret Cezara Rodziewicza (rys. ołów­
kiem, Muz. Naród, w Warszawie) czy Portret 
Bazylego Kisłowa (Muz. Naród, w Krakowie). 
R. malował też sceny rodzajowe; te jego dzieła 
mają wartość dokumentacyjną, przedstawiają 
obyczaje i obrzędy wileńskie: Procesja Bożego 
Ciała w Wilnie (1846), Wieśniaczka litewska 
w niedzielę Kwietną (1847, Muz. Sztuki w Wilnie), 
Pielgrzymki po drogach Kalwarii Wileńskiej, 
Litania pod obrazem Matki Boskiej Ostrobram­
skiej. Nadal malował R. pejzaże, tym razem 
widoki Wilna i jego okolicy, np. Panorama Wilna 
(1850), Wilno — Kościół Św. Piotra i Pawła 
na Antokolu (1850, oba w Muz. Sztuki w Wilnie), 
Widok Góry Trzykrzyskiej i Zamkowej w Wilnie 
(1835, olej na desce, w Muz. Naród, w Warsza­
wie), Kościół Św. Anny w Wilnie, Krajobraz 
zimowy (był w Muz. Lubomirskich we Lwowie). 
W r. 1841 odbył R. podróż do Puszczy Biało­
wieskiej w celu zebrania studiów do obrazu 
Polowanie na żubry (malowany w l. 1844—51). 
Zapewne z tą podróżą można łączyć obraz przed­
stawiający młode niedźwiedzie z r. 1845 (oba 
w Muz. Sztuki w Wilnie). W swej późniejszej 
twórczości starał się przede wszystkim o wierne 
odtworzenie wybranego motywu; wykonywał 
w tym celu sumienne studia z natury. Stop­
niowo zatracił jednak rozmach i swobodę ma­
larską. 
R. byl ceniony jako pedagog. Oprócz pracy 
w Instytucie Szlacheckim udzielał lekcji pry­
watnych. Do jego uczniów należeli Bolesław 
Podczaszyński i Alfred Romer. R. zmarł 21 VIII 
1860 w Wilnie, pochowany został na cmentarzu 
Bernardyńskim. 
W małżeństwie z Antoniną z Czerwińskich 
(1802—1853) miał R. pięcioro dzieci: Ann? 
(zm. w r. 1899 w wieku 78 lat), zamężną Bań­
kowską, Bolesława (zob.), Tadeusza (1829— 
1863), Michała (1831—1836) i Prospera (zm. 
w r. 1903 w wieku 67 lat). 
Największą kolekcję prac R-ego (128) posiada 
Muzeum Sztuki (Dailes Muziejus) w Wilnie. 
W Muz. Naród, w Warszawie, oprócz wymienio­
nych, znajduje się kilkanaście akwarel, gwaszy 
i rysunków, w tym kilka portrecików (Portret 
gimnazjalisty, Portret ucznia, Głowa starca) i ry­
sunki zabytków Wilna (Krużganek Klasztoru 
Karmelitów w Wilnie, Nagrobek Wisłockiego 
w Wilnie, Nagrobek Sapiehów w katedrze wileń­
skiej, Nagrobek bpa Strojnowskiego w katedrze 
wileńskiej). Trzy obrazy przechowuje Muzeum 
Narodowe w Krakowie. 
Autoportret z ołówkiem (olej, 1823), Autoportret 
(olej, 1831—40), Autoportret (olej, 1845 50), portret 
H-ego przez Bolesława Rusieckiego (akwarela) -
wszystkie w Muz. Sztuki w Wil., pierwszy reproduko­
wany w „Lietuvos dailć X V l ~ X I X a . Katalogas", 
Vilnms 1969; — Pol. Bibliogr. Sztuki; G r a j e w s k i , 
Bibliogr. ilustracji; Enc. Org.; Thicme-Becker, 
Lexikon d. Kunstler (Z. Batowski); [ J u o d e l i s P-J-
Lietiwos daile X V I — X l X a . Tapyba — skulptflWj 
Katalogas, Vilnius 1969; Malarstwo polskie ocl X V 
H.i W ... lS~i-~\ u r n - - _ ^ _ t . . ! . a t t f > 
o i u ia i uziejuw inaiars iwa w KOlsce l / O U— l o o u , •* 
1897; Pierwsze wystawienie dzieł sztuk piękny^,, 
w cesarskim uniwersytecie wileńskim, „Dzień. W"-
1820 II s. 365; P i g o ń S., Józef Staniszewski i KaniW 
Rusiecki w procesie filareckim, „Słowo" 1923 nr l ' 4 ' 
P o u b e r e s k i R., Kilka stów o Kanutym Rusieckiii'; 
malarzu w Wilnie, „Roczn. Liter." 1844 s. 191—ó' 
| P o d c z a s z y ń s k i ] P. B., Ruch obecny malarstwa-
Pracownia pana K. Rusieckiego, „Fam. Sztuk P**| 
knych" T. 1: 1850—4, W. 1854 s. 94—5; Z a l i u r s K 
W., Katedra wileńska, Wil. 1904 s. 126; — " G a , s 
Codz." 1860 nr 246 s. 1—2 (nekrolog); — Arcli- >' 
PAN: sygn. 111-2 (Zespól Z. Batowskiugo) F - ~ 7 
9— U , q—4, Materiały do Słownika artystów P" 
skich; — Ś n i e ż k o A., Cmentarz bernardyński w W 1 ' 
nie (mszp. w Red. PSB). 
Jan K. Ostrowski 


Rusiecki Kanuty

Abstract

Similar works

Full text

Available Versions

ART-Dok