Molè, Vojeslav

ART-Dok

Jugra — Juriew Polski 343 
Juriew Polski, miasto przy ujściu rz. Gzy do 
rz. Kołokszy w byłej guberni włodzimierskiej, 
w okolicy nizinnej, założone przez ks. Jerzego 
\ 
0 1 2 3 ^ 5 
1 1 1 1 1 
Ryc. 91. Juriew Polski. Przekrój poprzeczny Soboru 
Gieorgija, wg IKDIt, t. 1 
i 
(Jurija) Dołgorukiego, wzmiankowane pierwszy 
raz w r. 1177. W związku z rozdrobnieniem 
feud. i usamodzielnieniem miast Kusi Wło-
Originalveröffentlichung in: Kowalenko, Władysław ; Labuda, Gerard ; Lehr-Spławiński, Tadeusz (Hrsgg.): Słownik starożytności słowiańskich. 
Encyklopedyczny zarys kultury Słowian od czasów najdawniejszych, Bd. 2, Wrocław-Warszawa-Kraków 1964, S. 343-344 
344 Juriew Polski — JurkloSter 
r 
m 
IV" ii 
Ul 
Ryc . 92. Jur iew Polski . F r a g m e n t y dekoracji rzeźbiarskiej z Soboru Gieorgija, w g I K D R , t . 1 
dzimiersko-Suzdalskiej zdobył także J . P. po­
zycję osobnego centrum kult. Jego rozkwit 
nie trwał jednak dłużej jak pół wieku. Naj­
większym skarbem sztuki w J . P. jest Sobór 
Gieorgijewski, wzniesiony przez ks. Świato-
sława na miejscu dawniejszego (z r. 1152), 
w 1. 1230—34; runął on w w. XV, po czym 
architekt moskiewski Jermolin ponownie go 
zestawił z dawnego materiału (w pierwotnym 
układzie zachowała się jedynie część dolna do 
wysokości fryzu kolumienek). Sobór należy 
do typu cerkwi włodzimiersko-suzdalskich w ich 
fazie późniejszej, z czterofilarowym wnętrzem, 
trzema apsydami oraz trzema wystającymi wej-
ściami-westybulami, otwierającymi się bezpo­
średnio na całej wysokości do wnętrza, przez 
co cerkiew zbliża się do planu w kształcie 
krzyża (ob. Euś — sztuka). Po przebudowie 
w r. 1471 cerkiew utraciła swoją smukłość. 
-Tej najważniejszym rysem była jednak deko­
racyjna rzeźba reliefowa, przykrywająca jakby 
dywanem wszystkie ściany zewnętrzne od góry 
do dołu, a także arkady i kolumny; kompo­
zycje figuralne, pojedyncze postaci świętych 
i głowy fantastyczne umieszczone są często 
w bordiurach i medalionach na płaskim tlę 
bogatej ornamentyki reliefowej, złożonej z mo­
tywów roślinnych i zwierzęcych, w dużej mie­
rze przejętych z tradycji ludowej. Ta deko­
racja rzeźbiarska stanowi jeden ze szczytów 
oryginalnej twórczości Eusi przedmongolskiej. 
Wszystko, co odziedziczono i skądinąd przejęto 
(z motywów i techniki jubilerskiej, tkanin wsch., 
miniatur biz. i wyrobów z kości słoniowej), 
otrzymało charakter zdobniczy. Przy przebu­
dowie w r. 1471 płyty reliefowe zostały prze­
mieszane i pozamieniane, a części niejednej 
kompozycji znalazły się w różnych miejscach. 
Całość stanowiła jednak wielką, konsekwentnie 
przemyślaną kompozycję ideową i artystyczną 
o wyraźnych treściach estetycznych. 
L i t . : K . P o i a a H O B , TeoprueBCKHit c o 6 o p B r o p . 
IOpeBe-FIoJiŁCKOM, HaBecTHH Apxeoj ior imec i<o i ł K o -
MHCCHH, 36, 1910, s. 70 — 93; t e n ż e , K B o n p o c y 
o TexHHKe BbinonnenHH penbe$OB c o d o p a Teopri iH 
B r. K)peBe-IIoJibcnoM, Sem. K o n d . , t . 2, 1928, s. 
149 — 60; t e n ż e , L a co lonnade du pourtour de la 
cathedrale de Saint-Georges a Jur 'ev Pol jskoj , L'art 
b y z a n t i n chez les Slaves , Paris , t . 2, 1932, s. 54 — 67; 
H . H. B o p o H H H , 3onHecTBO BjiaRHMHpo-Cy3aajibCKoii 
P y c n , HcropHH pyccKoro iicnyccTBa, M., t . 1, 1953, 
s . 3 8 8 — 9 1 ; B . H . J I a 3 a p e B , C K y j i t n T y p a BnajuiMiipo-
-CysAajiBCKOit Pycw, t a m ż e , s. 431 — 41; W . M o l e , Sztu­
k a rosyjska, W - w — K - w 1955, s. 5 2 - 4 ; M. H. T n x o -
M i i p o B , JlpeBHepyccKHe ropowa, w y d . 2 , 1 9 5 6 , s. 4 1 2 — 3; 
H. H. B o p o H H H , BjiaAHMiip, EoroJiio6oBO, Cy3ji,ajii», 
IOpeB nojibCKOił, M. 1958 . [Wojsław MoU] 


Juriew Polski

Abstract

Similar works

Full text

Available Versions

ART-Dok