Стаття присвячена програмі Taizé та її впливу на сучасне життя молоді. Авторка намагається показати, що існують інші можливості порозуміння, ніж просто слова. Коли Брат Роже зібрав Спільноту, вона складалася з кількох братів. Він зробив, здавалося б, неможливе – тепер завдяки йому тисячі молодих людей з цілого світу збираються разом, щоб молитися та пізнати інші культури. Як йому це вдалося, що є секретом його успіху і що про це говорять звичайні люди – про це розповідається в цій статті. 

(Topic is describing Taizé programme and its influence on the present-day life of youth. Author is trying to show the possibilities of communication on completely different level than just by words. When Brother Roger gathered the community it counted just a few brothers. He managed to gain such success that now thousands of young people are gathering to pray and get into the cultural dialogue. How come he did it, what is the secret of his success and what real people say about it – all of these is described in the article.

Хадась, М. (M. Chadas)

Цифровий архів Острозької академії (Digital Repository of Ostroh Academy)

244 Наукові записки Національного університету «Острозька академія». УДК 008chadaś marynaTaIzé jaKo przyKŁad dIaloGu KulTur we wSpÓŁczeSNym śwIecIe. wpŁyw proGramu  Na życIe mŁodzIeżyхадась м.TaIzé ЯК ПрИКлАд дІАлОгУ КУльтУр У СУчАСНОмУ СВІтІ. ВПлИВ ПрОгрАмИ НА ЖИттЯ мОлОдІСтаття присвячена програмі Taizé та її впливу на сучасне жит-тя молоді. Авторка намагається показати, що існують інші мож-ливості порозуміння, ніж просто слова. Коли Брат Роже зібрав Спільноту, вона складалася з кількох братів. Він зробив, здавалося б, неможливе – тепер завдяки йому тисячі молодих людей з цілого світу збираються разом, щоб молитися та пізнати інші культури. Як йому це вдалося, що є секретом його успіху і що про це говорять звичайні люди – про це розповідається в цій статті. Ключові слова: Taizé, молитва, діалог культур, молодь, Спільно-та, брат Роже.хадась м. TaIzé КАК ПрИмер дИАлОгА КУльтУр  В СОВремеННОм мИре. ВлИЯНИе ПрОгрАммы  НА ЖИЗНь мОлОдеЖИСтатья посвящена программе Taizé и ее влиянию на современ-ную жизнь молодежи. Автор делает попытку показать, что су-ществуют другие возможности взаимопонимания, чем просто слова. Когда Брат Роже собрал Сообщество, оно состояло с не-скольких братьев. Он сделал невозможное – благодаря ему тысячи молодых людей со всего мира собираются вместе, чтобы молить-ся и познавать другие культуры. Как ему это удалось, что являет-ся секретом его успеха и что про это говорят обычные люди – об этом рассказывается в данной статье.© Chadaś Maryna, 2015245Серія «Культурологія». Випуск 16Ключевые слова: Taizé, молитва, диалог культур, молодежь, Сообщество, брат Роже. chadaś m. TaIzé aS aN eXample of culTural dIaloGue IN a coNTemporary world. INflueNce of The proGramme oN The lIfe of youThTopic is describing Taizé programme and its influence on the present-day life of youth. Author is trying to show the possibilities of communication on completely different level than just by words. When Brother Roger gathered the community it counted just a few brothers. He managed to gain such suc-cess that now thousands of young people are gathering to pray and get into the cultural dialogue. How come he did it, what is the secret of his success and what real people say about it – all of these is described in the article.Key words: Taizé, pray, dialogue of cultures, youth, Community, broth-er Roger.Pierwszy raz wyruszyłam na Taizé, nic o nim nie wiedząc, szczerze powiedziawszy, nawet się nie przegotowywałam do wyjazdu. Tym razem (rok 2012) spotkanie odbywało się w Rzymie. Po modlitwie 8(!) autobu­sów wyjechało spod kościoła Chrystusa Króla w Rzeszowie. I to tylko z Podkarpacia. A jeszcze przecież Warszawa, Szczecin, Gdańsk, Opole...Co może łączyć tych wszystkich młodych ludzi? W obecnych cza­sach młodzież woli spędzić Sylwestra bawiąc się na balu lub imprezie domowej, niż jechać na spotkania religijne. Może ich łączy wiara? Ale w tym programie uczestniczą nie tylko ludzie wierzący – dużo osób jeszcze szuka swojej ścieżki do Boga. Warto wspomnieć, że uczestni­czą w programie nie tylko katolicy, gdyż brat Roger nie chciał dzielić chrześcijan, lecz zjednoczyć. Pisał również, że Taizé nie pragnęło stwo­rzyć «trzeciego Kościoła» [1, s. 83].Założyciel Taizé Roger Louis Schutz­Marsauche urodził się w ma­łej miejscowości Provence w Szwajcarii 12 maja 1915 roku [3, s.14]. Był ostatnim z dziewięciorga dzieci w protestanckiej rodzinie pastora Charlsa Schultza, który przywiązywał wielką wagę do studiowania Bi­blii. Matka, Amelie Marsauche pochodziła z francuskiej protestanckiej rodziny i była utalentowana artystycznie. W rodzinie dużą wagę przy­wiązywano do nauki Rogera. Ojciec był wymagający i surowy, już miał dla syna nakreślony plan życiowy – chciał by też został pastorem [1, s. 12]. Owszem Roger został związany z Bogiem całym sercem, ale nie tylko jako pastor, lecz twórca wspólnoty młodzieży.246 Наукові записки Національного університету «Острозька академія». Pomysł był ciekawy i nowy. Otwierał granice pomiędzy różnymi odłamami chrześcijaństwa. «Skoro kilka kobiet swoją przejrzystą odpo­wiedzią na powołanie zakonne i oddaniem swego życia Chrystusowi tak mocno promieniowało Ewangelią, czy nie mogło by tego dokonać kilku mężczyzn żyjących we wspólnocie?» [2, s. 15] – zadawał pytanie brat Ro­ger, będąc pod wrażeniem historii o młodej kobiecie Anhelique Arnauld z Port­Royal­des Champs (początkowo opactwo cysterskie założone w 1204 roku, później bardziej pensjonat), którą zmuszono w wieku 17 lat do przyjęcia funkcji ksieni. Po wysłuchaniu kazania o łasce, jako bezwa­runkowym darze Boga dostrzegła w tym Jego wejście w życie klasztoru. Wprowadziła surowe reformy i zmieniła całkowicie życie wspólnoty.Sama nazwa Taizé kojarzy się wielu ludziom ze wspólną modlitwą, spotkaniami i śpiewem.Przeprowadziłam kilka wywiadów, zadając pytanie: «Z czym się ko­jarzy nazwa Taizé?»Magda z Rzeszowa, «Taizowiczka» z 1992 roku (Wiedeń) – «Koja­rzy mi się to z pokojem, pojednaniem»;Jarek z Goleniowa, dwukrotny uczestnik Taizé (rok 2012 i 2014, Rzym i Praga odpowiednio) – «z wioską i wyjazdem»;Tomek, ministrant z parafii p.w. Matki Boskiej Saletyńskiej w Rze­szowie – «z Bratem Rogerem i jednością ducha».Rzeczywiście, bratu Rogerowi udało się nawiązać ten dialog róż­nych kultur, którego brakowało w tak trudnym okresie wojennym i po­wojennym. Motto brata Rogera – to słowa świętego Augustyna «Kochaj i mów to swoim życiem» [2, s. 9]. Przez całe swoje dorosłe życie starał się zjednoczyć ludzi wokół Ewangelii, wiary, wspólnego celu jakim jest dążenie do pokoju i pomoc innym.Idea stworzenia wspólnoty w miejscowości Taizé pojawiła się w gło­wie brata Rogera kiedy wyruszył ze Szwajcarii do Francji, aby pomóc potrzebującym. Wioska znajdowała się nieopodal niemieckiej strefy oku­pacyjnej. Był rok 1940. To pozwoliło Rogerowi i braciom ratować oraz ukrywać u siebie Żydów i innych uchodźców. On wykupił dom, ziemię, w pierwszych latach utrzymując się z uprawy. Również wybudował ka­pliczkę i zaczął pisać reguły Wspólnoty, której tak na prawdę jeszcze nie miał, ale wierzył, że powstanie i się poszerzy. W 1941 roku ukazała się broszurka pod tytułem «Wspólnota z Cluny. Objaśnienia» [1, s. 24], w której pisał o pojednaniu wszystkich odłamów chrześcijaństwa. W latach 1952­1953 podczas samotnie spędzonej zimy brat Roger piszę regulamin Wspólnoty Taizé, której fundamenty stanowiły trzy słowa: radość, prostota, miłosierdzie.247Серія «Культурологія». Випуск 16Na początku lat 60­tych młodzi podróżnicy zaczęli bez zaproszenia pukać do drzwi Kościoła, zostawać tam na modlitwy, proste i zrozumia­łe. Pomagali podczas śpiewów.W roku 1966 odbywa się w Taizé pierwsze spotkanie młodzieży. Trzy lata później do wspólnoty zaczęli należeć również katolicy.W 1973 roku ponad 70 000 osób zostawało we wspólnocie od kilku dni do kilku miesięcy. Alois, 19­letni Niemiec mówił «my nawet nie szukamy Chrześcijaństwa, gdyż wielu z nas nie są wierzącymi, nas jed­noczy poszukiwanie prawdy.» [4]Dlaczego się udało zjednoczyć tak wiele różnych ludzi – nie ma jed­noznacznej odpowiedzi. Nie ma również przepisu na udany «projekt». Ale kilka niepełnych odpowiedzi można przytoczyć. Taizé jest młodą wspólnotą, o 1000 lat młodszą od opactwa w Cluny. Taizé nie łamie toż­samości kulturowej osoby, tylko otwiera człowieka na dialog za pomocą religii. Zrzesza chrześcijan, więc nie zmusza do zmiany wiary. Modli­twy są proste i tłumaczone na wiele języków – tyle ile jest potrzebne na przykład do spotkań młodzieżowych Taizé w Rzymie czy Pradze. Na pewno na każdym spotkaniu znajdziemy teksty po­polsku, gdyż Polacy zawsze stanowią liczną część przyjeżdżających na takie spotkania.W pierwszych dwóch czy trzech dekadach Wspólnoty modlitwy się składały jak to zazwyczaj bywa w monistycznej tradycji, ze śpiewania wielu psalmów. Po tym jak zaczęły napływać młodzi ludzie i bracie z innych państw, nie mówiących po francusku, Brat Roger zrozumiał, że nastała pora coś zmieniać. Bracia poprosili francuskiego kompozytora Jacques Berthier napisać muzykę do pieśni dzisiaj znanych, jako pieśni Taizé: krótkie piosenki z jedną albo dwoma zdaniami z psalmu, które można śpiewać po kilka razy. Biblia również była czytana, ale takie śpiewanie miało na celu zjednoczyć wiernych i umożliwić medytację z modlitwą [5].Oprócz śpiewów Jacques’a Berthier, obecnie w Taizé są wykonywa­ne też kompozycje Josepha Gelineau. Dodatkowo można znaleźć melo­die prawosławne, jak również i melodie, komponowane przez członków samych Wspólnoty.Muzyka często jednoczy, pomaga się zrozumieć na poziomie ducho­wym, więc pieśni Taizé bardzo dobrze budują mosty między narodami.Obecnie wspólnota liczy ponad stu braci pochodzenia ewangelickie­go i katolików około 25 narodowości. Czyżby to nie jest dobry przykład dialogu kultur?Przytoczę standardowy porządek dnia ze Europejskich spotkań mło­dzieży Taizé:248 Наукові записки Національного університету «Острозька академія». – śniadanie u rodzin goszczących lub w parafiach– modlitwa – spotkania refleksyjne w małych grupach międzynarodowych– obiad najczęściej w specjalnych punktach Taizé – modlitwa– zajęcia warsztatowe najczęściej prowadzone przez braci– kolacja u rodzin lub w parafiach– modlitwaWarto zaznaczyć, że najczęściej modlitwy odbywają się w różnych kościołach miasta, pozwalając również poznać zabytki sakralne i kultu­rowe miasta goszczącego Taizé. Myślę, że to, co przyciąga do modlitwy z Taizé, to również cisza. Jak mówi Brat Alois w Czerwcu 2012 roku na Międzynarodowym Kongresie Eucharystycznym w wywiadzie dla Mar­tin Browne – « Byłem bardzo młody, kiedy pojechałem tam pierwszy raz – miałem 16 lat. Byłem zaskoczony i zdziwiony modlitwą i ciszą, ale również tym faktem, że ludzie się tam zebrali z całego świata. To było doświadczenie światowego Kościoła, do tej pory mi nie znanego» [6]. Europejskie spotkanie młodzieży pozwala przełamać pewne granice. Nie chodzi tu o przełamanie ateistów, którzy nagle się stają wierzącymi. Tak się raczej nie dzieje. Na przykład Jarosław Chadaś (doktorant na kierunku historia w Rzeszowie, 26 lat) mówi, że nigdy nie myślał, że spędzi Sylwester w gronie absolutnie nieznajomych ludzi wspólnie się modląc. Poznał również, że ruchy oazowe nadal skupiają dużo młodych ludzi, którzy mają wiarę. Myśli, że modlitwa z Taizé jest odskocznią od statycznych mszy.Magda Dziurzyńska zrozumiała, że choć różnice kulturowe nadal zostają pod czas spotkania, ale granicy się ścierają, człowiek już nie zwraca uwagi na te różnice, tylko szuka wspólnego by móc modlić się razem.Skoro Taizé wywiera bezpośredni wpływ na uczestnika spotkania, to czy coś się dzieje z naszą tożsamością w tym momencie? Pytanie tożsamości raczej nie powstaje w naszych głowach na co dzień. We­dług Magdy, to jest pielęgnowanie własnych tradycji. Nie boi się straty tożsamości gdyż Taizé nie ma na celu nawrócić. Kultury owszem się przenikają, ale nie zmieniają osoby. Podaje przykład jednego ze spot­kań organizowanych na halach modlitewnych – ustawiono dekoracje w postaci ikon, by pokazać jak się modli w Polsce. Podczas spotkania w Monachium odbyła się modlitwa w obrządku protestanckim. W Ber­linie zorganizowano jednorazowe spotkanie w meczecie, gdzie imam objaśniał i opowiadał o islamie, by przybliżyć tą religie, uświadomić, że 249Серія «Культурологія». Випуск 16islam sam w sobie nie zakłada aktów terrorystycznych, a w Koranie nie ma słowa o tym, by zabijać. W tych gestach widzimy niesamowity dialog kultur, pozwalający poszerzyć horyzonty i przestać się bać nieznanego.Spotkanie różnych kultur również odbywa się podczas mieszkania u rodzin. Nie znając języka ludzie potrafią mieszkać razem, porozu­miewać się i otworzyć serce. Czasami przyjaźń po spotkaniu zostaje na dłużej.W roku 2014/2015 podczas Pielgrzymki zaufania przez ziemię mieszkaliśmy u starszej rodziny przynależącej do kościoła Braci Cze­skich. Odwiedziłam również mszę protestancką. Modliliśmy się w dwóch językach, po czesku i po polsku. Pastor kościoła w mieście Mse­no (niedaleko Pragi) był otwarty na dialog, słuchał uważnie, kiedy czy­taliśmy modlitwę w swoim języku.Robiąc wnioski możemy zauważyć, że Taizé ma kilka sposobów by umożliwić dialog kultur i zbliżyć narody:– wspólna modlitwa;– wspólne posiłki;– pokazy pieśni i tańców z różnych krajów, które odbywają się w Sylwestrową noc, tak zwane Święto Narodów;– grupy dyskusyjne;– wspólne zwiedzanie miasta­gospodarza.Spotkania w kolejności:1978 – Paryż1979 – Barcelona 1980 – Rzym 1981 – Londynhttp://pl.wikipedia.org/wiki/Wielka_Brytania1982 – Rzym 1983 – Paryż 1984 – Kolonia 1985 – Barcelona 1986 – Londynhttp://pl.wikipedia.org/wiki/Wielka_Brytania1987 – Rzym 1988 – Paryż 1989 – Wrocław 1990 – Praga 1991 – Budapeszt 1992 – Wiedeń 1993 – Monachium 1994 – Paryż 250 Наукові записки Національного університету «Острозька академія». 1995 – Wrocław 1996 – Stuttgart 1997 – Wiedeń 1998 – Mediolan 1999 – Warszawa 2000 – Barcelona 2001 – Budapeszt 2002 – Paryż 2003 – Hamburg 2004 – Lizbona 2005 – Mediolan 2006 – Zagrzeb 2007 – Genewa 2008 – Bruksela 2009 – Poznań 2010 – Rotterdam 2011 – Berlin 2012 – Rzym 2013 – Strasburg 2014 – Praga Kolejne spotkanie odbędzie się w Walencji.Po śmierci brata Rogera, zamordowanego 16 sierpnia 2005, prze­łożonym Wspólnoty został 51­letni brat Alois – katolik pochodzący z Niemiec.Taizé zbiera ludzi z całego Świata wokół modlitwy, śpiewu. To jest dialog nie tylko między samymi uczestnikami, umożliwia dialog i z lo­kalnymi mieszkańcami miast goszczących. Вibliografia:1. «Historia Taizé» (Histoire de Taizé). Jean­Claude Escaffit, Moiz Rasiwala. Wydawnictwo Cyklady. Warszawa 2009;2. «Brat Roger z Taizé. Rozumieć sercem» (Prier 15 jours avec frere Roger de Taizé). Sabine Laplane. Wydawnictwo Espe. Kraków 2011;3. «Brat Roger, założyciel Taizé». Kathryn Spink. Wydawnictwo Znak. Kraków 2007, s. 14;4. «The pilgrims of Taizé» (Pielgrzymi Taizé). Artykuł w Time od 9/19/2005, nakład 166, wydanie num. 12, s. 16­16, Black and White Photograph;5. «Transmitting the Message of the Gospel to Youth» (Przekazywanie przesłania Ewangelii Młodzieży), Brat Jasper z Taizé. Artykuł ze Światowej 251Серія «Культурологія». Випуск 16Rady Kościołów (World Council of Churches) od listopada 2014 roku, nakład 103, wydanie 2, s. 227­239. Wiley blackwell;6. Wywiad z Bratem Aloisem, przeorem Tazie. Martin Browne. Wydanie Jedność w Chrystusie (One in Christ), 2012 nakład. 46 num 2, s. 279­290;7. W pracy wykorzystane zostały wywiady z Jarosławem Chadaś i Magdą Dziurzynską. Informacje są umieszczone za ich zgodą.

Taize jako przyklad dialogu kultur we wspolczesnym swiecie.Wplyw programu na zycie mlodziezy

(Taize as an Example of Cultural Dialogue in a ContemPorary World. Influence of the Programme on the Life of Youth)

Taize jako przyklad dialogu kultur we wspolczesnym swiecie.Wplyw programu na zycie mlodziezy (Taize as an Example of Cultural Dialogue in a ContemPorary World. Influence of the Programme on the Life of Youth)

Abstract

Similar works

Full text

Available Versions

Цифровий архів Острозької академії (Digital Repository of Ostroh Academy)