Universiteit Utrecht, Ecofys en Harmelink consulting
Abstract
Internationale studies van de IEA en de IPCC geven aan dat energiebesparing de
belangrijkste bijdrage moet leveren aan de terugdringing van broeikasgasemissies. Een
reductie van de energievraag is een voorwaarde voor een transitie naar een duurzame
energievoorziening.
De EU en de Nederlandse overheid hebben tot 2020 ambitieuze doelstellingen
neergelegd voor verdergaande energiebesparing. De energietransitie veronderstelt dat
circa 40% van de CO2 emissiereductie in Nederland met behulp van energiebesparing
gerealiseerd moet worden. Hiervoor moet het tempo van energie efficiency verbetering
drastisch omhoog. De huidige trend in efficiency verbetering blijft echter achter bij de
gewenste snelheid. Dit wordt mede veroorzaakt door een groot aantal barrières in alle
delen van de samenleving.
Voor de verbetering van het pakket van beleidsmaatregelen is het noodzakelijk om
beter inzicht te krijgen in de bijdragen van de verschillende besparingsopties. Het
Regieorgaan Energietransitie is bezig met een verbreding, verdieping, herijking en
verdere operationalisering van de toekomstvisie voor de Nederlandse
energievoorziening. Deze moet op termijn betrouwbaar, betaalbaar en klimaatneutraal
worden. Het benutten van het potentieel van de besparing- en efficiencymaatregelen
moeten daarbij een meer centrale plek krijgen in de visie op Energietransitie. Dit
rapport tracht een consistent overzicht te geven van de potentiëlen voor
energiebesparing per sector in Nederland in 2020 en 2050, en de barrières voor de realisatie van dit energiebesparingpotentieel in kaart te brengen. De studie is
gebaseerd op een inventarisatie van bestaande studies (zowel uit Nederland als
buitenland).
De studie laat een aantal factoren buiten beschouwing:
• structuurveranderingen in de economie (anders dan in het referentiescenario
opgenomen)
• veranderingen in consumptiepatronen, gedrag en mobiliteit/logistiek (anders
dan in het referentiescenario opgenomen)
• materiaalefficiency
• veranderingen aan de aanbodzijde (inclusief duurzame energiebronnen ‘achter
de meter’) • eventuele impact van groene grondstoffen op energiegebruik en mogelijke
andere efficiencyverbeteringen in productketens
In deze studie brengen wij het ‘maximaal realiseerbaar potentieel’ per (sub-) sector in
beeld. Dit betekent dat we in deze studie bepalen welk gedeelte van het technische
potentieel geïmplementeerd kan worden als rekening wordt gehouden met (voldoende)
beschikbaarheid van de technologie en de tijd die markten nodig hebben om tot volle
ontwikkeling te komen. Het aantal beschikbare jaren tot het zichtjaar 2020 of 2050
bepaalt in grote mate de omvang van het maximaal realiseerbaar potentieel. Dit
betekent dat het potentieel voor energiebesparing niet is uitgeput. Technologie met
(een huidig) te hoog kostenniveau, technologie in ontwikkeling en die niet in de
geanalyseerde studies is opgenomen, zullen in de toekomst kunnen bijdragen aan
verdergaande energiebesparing.
De resultaten worden gepresenteerd voor een tweetal scenario’s: Langzame
Technologische verandering (LT) en Snelle Technologische verandering (ST). Als basis
van de schatting van de toekomstige groei in economische activiteiten wordt uitgegaan
van het Global Economy scenario uit de WLO studie