مقدمه: ایران جزء کشورهای بلاخیز دنیا محسوب میشود و از میان بلایای طبیعی، زلزله دارای بیشترین تکرار و مخربترین تأثيرات ميباشد که این امر وجود یک طرح جامع مدیریت بحران برای هدایت اقدامات قبل، حین و پس از وقوع زلزله را ضروری میسازد. بر این اساس، مطالعة حاضر درصدد بررسی نقش تکنیک ارزیابی سریع در مدیریت زلزلة مرداد ماه 91 آذربایجان است.
روش: این مطالعه از نوع توصیفی- مقطعی است كه دادههای موردنیاز آن توسط 24 نفر از کارشناسان مرکز بهداشت استان آذربایجان گردآوری شده است. بلافاصله پس از وقوع حادثه، ستاد مدیریت بحران و کاهش خطر بلایای مرکز بهداشت استان بر اساس شرح وظایف و آمادگيهای قبلی تشکيل جلسه داد و تيمهای ارزيابی سریع سازماندهی و به مناطق آسیبديده اعزام شدند. در ادامه، نتایج ارزیابيهای سریع در حوزهها وضعیت منطقه از نظر شرایط دموگرافیک و تلفات انسانی، بیماريهای شایع، منابع موجود و شرایط بهداشت محیط، عوامل محدودکننده و همچنين فهرست نیازهای ضروری بهصورت فراوانی (درصد) تعیین و در جداول ارائه گرديد، سپس با استفاده از نظرات کارشناسان انواع و اولویت نیازها به صورت کیفی مشخص شد.
یافتهها: مناطق زلزلهزدة اصلی شامل سه بخش اهر، هریس و ورزقان است که ارزیابی سریع در مورد تمامی آنها با دقت بالا صورت گرفته است. با نگاهی به وضعیت جمعیتی، اپیدمیولوژیک و نیز بهداشتی نواحی مورد بررسی درمييابيم که هریس به سبب وخامت اوضاع بهداشتی، بالاتربودن جمعیت و شدت تلفات مالی و جانی، نیازمندترین حوزه به شمار میرفت و ضرورت امدادرسانی به آن بیش از سایر بخشها احساس میشد، اهر نیز به عنوان بخشی با کمترین نیاز بهداشتی و حمایتی شناسایی شد. در ادامه، میزان و نوع امدادرسانی به هر یک از مناطق مذكور با توجه به نتایج ارزیابی سریع، برنامهريزی و تأمین شد.
نتیجهگیری: تکنیک ارزیابی سریع در صورت طراحی و اجرای مناسب نقش ارزندهاي در مدیریت صحیح اقدامات پس از وقوع زلزله و سایر حوادث و بلایا دارد كه ميتواند تصویري گویا از تبعات حادثه و نیازمنديهای جامعة آسیبديده ارائه كند. این تکنیک در زلزلة آذربایجان به شیوهاي قابل قبول انجام شد كه میتواند الگوی مناسبی براي ساير موارد مشابه باشد
