تحليل و ارزيابي عوامل آسيبپذيري شهر در برابر زلزله - نمونة موردي : منطقة 4 تهران
چكيده
مقدمه: امروزه در نگرشهاي نوين برنامهريزي مديريت بحران، مديريت ريسك بحران به عنوان نگرش برتر مورد توجه است. در اين نگرش، رويكرد به زلزله از خطر، به آسيبپذيري و از واكنش، به پيش كنش و از يك پديدة يك بعدي، به يك مقولة همه جانبه تغيير يافته است. از اين رو در بررسي و تصميمگيري درخصوص مسائل همهجانبهاي همچون زلزله كه پيامدهاي آن تمام جوانب شهر را در برميگيرد، لازم است مجموعهاي از عوامل با در نظر گرفتن اهميت هر يك از آنها لحاظ شوند. با توجه به اين موضوع در اين پژوهش، رويکرد تحليل چند عاملي مورد توجه قرار گرفته است.
روشها: در اين تحقيق به تحليل ارتباط بين شاخصهاي برنامهريزي شهري با عوامل مؤثر در آسيب پذيري در برابر زلزله براي منطقة 4 تهران پرداخته ميشود. براي رسيدن به اين منظور از مدل تحليلي فرايند سلسله مراتبي به عنوان مدل اصلي استفاده شده است. همچنين قابليتها و تكنيكهاي تحليلي نرمافزار GIS مانند همپوشاني لايهها مورد استفاده قرار گرفته است.
يافتهها: علاوه بر تأثير عوامل كالبدي و محيطي، شاخصهاي مديريت بحران نظير وجود اماکن اسکان موقت و نزديکي به ايستگاههاي آتشنشاني هم در آسيب پذيري شهر در برابر زلزله مؤثر بوده است. درضمن تأثيرگذاري عوامل اجتماعي و اقتصادي از جمله تراكم خالص مسكوني، تراكم جمعيتي و دسترسي به زيرساختهاي شهري را هم نميتوان انكار كرد.
نتيجهگيري: اين پژوهش نشان داد كه علاوه بر عوامل محيطي (زمين ساختي) يا كالبدي، عوامل ديگري هم مانند عوامل اجتماعي و اقتصادي در افزايش خسارات ناشي از زلزله تأثير دارند
