ويتامين D نقش کليدی در متابوليسم کلسيم و فسفر بعهده دارد. همچنين عامل مهمی در رشد و استحکام استخوان و دندانها بشمار میرود. بمنظور بررسی وضعيت ويتامين D در زنان يائسه و ارتباط آن با ميزان تراکم استخوان و سطـــح ادراری هيدروکسی پرولين، عيار سرمی 25- هيدروکسی ويتامين 3 D ، تراکم استخوان و هيدروکسی پروليـــن تام ادرار در 85 نفر از زنان يائســـه (محدوده سنی 67-49 سال) تعيين گرديد و رابطه بيـــــن آنها مورد بررســی قرار گرفـــت. بيماران واجـــد شرايـــط از ميان مراجعيـــن به مرکـــز سنجـــش تراکـــــم استخوان بيمارستان لقمان حکيـــم انتخاب شدنــــد. اندازهگيری عيار سرمـی 25- هيدروکسـی ويتاميـــن 3 D و نيــــز سطح ادراری هيدروکســــی پروليـــن بترتيـــب با استفاده از روشهای HPLC ( High Performance Liquid Chromatography ) و اسپکتروفتومتری ـ برای اولين بار در ايران ـ انجام پذيرفت. ميزان تراکم استخوان نيز با روش Dual Energy X-ray Absorptiometry در نواحی ستون فقرات کمری و استخوان ران ارزيابی شد.
دامنه عيار 25- هيدروکسی 3 D سرم بين ng/ml 0/64-8/3 (ميانگين و انحراف معيار ng/ml 4/11 ± 3/17) بود. 38% از زنان مورد بررسی دچار کمبود ويتامين D (کمتر از ng/ml 12) بودند. در اندازهگيری تراکم استخوان ستون فقرات ( L2-L4 )، 34% از بيماران دارای تراکم استخوانی نرمال، 39% موارد دچار استئوپنی و 27% آنان دچار استئوپوروز بودند. در اندازهگيری تراکم استخوان ران (تراکم تام)، 6/50% موارد نرمال، 47%موارد دچار استئوپنی و 3/2% بيماران دچار استئوپوروز بودند. نسبت عيار هيدروکسی پرولين به کراتينين ادرار بعنوان شاخص هيدروکسی پرولين بکار گرفته شد و دامنه آن بين mmol / µ mol 0/51-5/3 (ميانگين و انحراف معيار mmol / µ mol 8/8 ± 8/14) بود. رابطه معنیداری بين سطح سرمی 25- هيدروکسی ويتامين 3 D و ميزان تراکم استخوان ستون فقرات مشاهده شد(05/0 < P و 21/0= r )، ليکن رابطه معنیداری با ميزان تراکم استخوان ران بدست نيامد. ميزان هيدروکسی پرولين ادرار هيچگونه رابطه معنیداری با سطح سرمی 25- هيدروکسی ويتامين 3 D و همچنين ميزان تراکم استخوان ستون فقرات و ران نداشت.
بر اساس اين يافتهها میتوان نتيجه گرفت که کمبود ويتامين D در زنان يائسه ايرانی بطور رايج مشاهده میشود و عيار سرمی 25- هيدروکسی ويتامين 3 D با ميزان تراکم استخوان ستون فقرات همبستگی معنیداری نشان میده
