اکسيد نيتريک به عنوان يک راديکال آز اد در تنظيم فرايندهای تکاملی، نقش مهمی به عهده دارد. اين ماده که توسط آنزيم اکسيد نيتريک سينتاز( Nitric Oxide Synthase=NOS ) توليد میشود ممکن است نقش نوروترانسميتر، نورومدولاتور و يا ملوکول پيامبر ثانويه را در سيستم عصبی مرکزی به عهده داشته باشد. با توجه به اين که ميزان توليد اکسيد نيتريک( Nitric Oxide=NO ) در سنين مختلف جنين و حتی بعد از تولد، متفاوت است در مطالعه حاضر بيان آنزيم اکسيد نيتريک سينتاز( NOS ) در طی تکامل در وزيکول اپتيک از روز 4 E تا 18 E با روشهای هيستوشيميايی بررسی شده است. بعد از انجماد توسط کراپواستات از نمونهها برش گرفته شد و توسط ميکروسکوپ نوری مورد مطالعه قرار گرفتند. بيان nNOS ابتدا در روز 14 جنينی(14 E ) در سلولهای کاجال-رتزيوس( Cajal-Retzius ) که در ناحيه مارژينال وزيکول اپتيک قرار دارد، ديده شد. نيکوتين اميد ادنين دی نوکلئوتيد فسفات ديافوراز( NADPH-d ) در اين لايه در 14 E يافت شد و به تدريج افزايش يافت و از 20 E شروع به کاهش نمود. در 16 E در وزيکول اپتيک 4 لايه مشاهده شد که واکنش NADPH-d را نشان میدادند. در 18 E واکنش NADPH-d در بزرگنمايی کم در لايه پنجم، کاملاً مشخص بود. در مراحل بعدی قابل توجهترين نکته، کاهش واکنش هيستوشيميايی در ناحيه مارژينال بود که لايه چهارم واکنش کمتری را نسبت به بقيه صفحه کورتيکال نشان میداد. اين مشاهدات نشان داد که NO در دوران جنينی سنتز میشود و ميزان سلولهای واکنش دهنده با NOS در زمان جنينی متفاوت میباشد. هدف از اين پژوهش، روشن ساختن اهميت نقش NO و ميزان آن، در سنين متفاوت، بود که يافتهها نقش مهم NO را در تشخيص زمان تکامل وزيکول اپتيک، بررسی وضعيت تکامل و شناخت ناهنجاریهای احتمالی در روند تکامل بيان نمودهاند
