زمينه و هدف: مطالعه طولی کاربرد فراوانی در علوم پزشکی و اجتماعی دارد. با توجه به انجام اندازه گيری های مکرر در اينگونه مطالعات، شرط استقلال بين مشاهدات برقرار نبوده و لذا بايد مدل های مناسب انتخاب شوند. در اين مطالعه کاربرد مدل های حاشيه ای و انتقال برای تحليل داده های طولی مربوط به انبساط آبی کامپوزيت ها، نشان داده مي شود.
روش کار: در اين مطالعه طولی داده های مربوط به سه نوع کامپوزيت مختلف ( ، و ) استفاده شده است. اين کامپوزيت ها به مدت 3 ماه در دو محيط آب و بزاق دهان قرار گرفته و انبساط آبی آنها 18 بار در فواصل زمانی معين بر روی 540 نمونه اندازه گيری شد. تحليل آماری داده ها با استفاده از مدل های حاشيه ای و انتقال و با برنامه نويسی در محيط نرم افزار انجام شده است.
يافتهها: نتايج بررسی نشان دهنده آن بود که در مدل حاشيهای تنها اثر نوع کامپوزيتها بر انبساط آبی معنادار بود (p=0.025 و p=0.045) و در مدل انتقال، اختلاف آماری معنیدار بين کامپوزيتها (p=0.001 و p=0.037) و همچنين محيط نگهداری (p=0.046) بر انبساط آبی وجود داشت.
نتيجهگيری: نتايج نشان دهنده آن است که استفاده از روش انتقال می تواند جايگزين مناسبی براي روش های متداول تحليل داده های طولی باشد. همچنين با توجه به معنادار بودن اثر نوع کامپوزيت بر انبساط آبی در هر دو مدل، بهتر است که از کامپوزيت های مناسب تر که در طول زمان افزايش حجم کمتری می يابند (مانند ) برای ترميم دندان ها استفاده شود.
واژههای کلیدی: مطالعه طولی، مدل حاشیه ای، مدل انتقال، مدل چندسطحی، انبساط آبی.
