هدف: آموزش تفکر انتقادی وظیفه مهم نهادهای آموزشی است. از اینرو کتابخانههای دانشگاهی نیز بهعنوان جزء جداییناپذیر نهادهای آموزشی بایستی با ایجاد و تقویت تفکر انتقادی و لحاظ کردن این جنبه در آموزشهای کتابخانهای به کاربران خود کمک کنند تا بتوانند بیشترین استفاده را از منابع اطلاعاتی ببرند. در نتیجه توجه به وضع کتابخانههای دانشگاهی و شناسایی مشکلات و بازدارندههای قابل ملاحظه در راه ایجاد محیط مناسب پرورش تفکر انتقادی و غلبه بر آنها بهعنوان موضوع اصلی پژوهش در نظر گرفته شد.
روششناسی: در این پژوهش توصیفی پیمایشی، موانع رشد تفکر انتقادی در کتابخانههای دانشگاهی از دیدگاه نمونه 793 نفری دانشجویان دانشگاههای علوم پزشکی و خلیجفارس بوشهر که به شیوه نمونهگیری طبقهای نسبي انتخاب شده بودند، بررسی شد. دادهها بهوسیله پرسشنامه محققساخته روا و پايا كه با طيف ليكرت 5 گزینهاي طبقه بندي شده بود، گردآوری شد. تحليل آماري دادهها نیز با استفاده از آمار توصيفي، آزمونهای تی مستقل، مان- ویتنی و کروسکال والیس انجام گرفت.
یافتهها: در جهت تعیین نقش هر یک از حیطههای هفتگانه موانع رشد تفکر انتقادی در کتابخانههای دانشگاهی، با توجه به میانگین وزنی حیطههای موانع زبانی (59/3)، ذاتی کاربران (49/3)، روانشناختی و جامعهشناختی کاربران (38/3) و منطقی (34/3)، این موانع به ترتیب بهعنوان موانع مهمتری شناسایی شدند.
بحث و نتیجهگیری: با توجه به نتایج پژوهش حاضر عامل عمده در ایجاد موانع رشد تفکر انتقادی در کتابخانههای دانشگاهی، عدم توانایی دانشجویان در تعیین نیازهای اطلاعاتی خود و راههای برآورده ساختن آنها در بهترین شکل و کمترین زمان است. بنابراین برپایی کارگاههای آموزشی جهت ارتقاء مهارتهای سواد اطلاعاتی، تواناییهای اطلاعیابی، تحلیل، ارزیابی و قضاوت در مورد ارزش و اعتبار محتوای اطلاعات و ایجاد بستر مناسب برای تبادل نظر و بحث بین دانشجویان و در نهایت تشویق آنها به تنظیم قضاوتهای خود میتواند در برطرف ساختن موانع رشد تفکر انتقادی در کتابخانههای دانشگاهی مؤثر باشد.
واژههای کلیدی: دانشجویان، کتابخانههای دانشگاهی بوشهر، موانع تفکر انتقادی
