زمينه و هدف: ديابت شيرين از شايعترين بيماریهای اندوکرين متابوليک بوده که با اختلال در متابوليسم کربوهيدرات، چربی و پروتئين همراه است. کاربرد روش سيتومورفومتری در ارزيابی تغييرات کمی و کيفی اپی تليوم مخاط دهان ناشناخته مانده و در اين زمينه در ديابتی ها مطالعه اندکی صورت گرفته است. لذا هدف مطالعه حاضر بررسی مقايسه ای اپي تليوم مخاط دهان در افراد مبتلا به ديابت نوع I و II و افراد سالم می باشد.
روش کار: در اين مطالعه مورد –شاهدی، اسمير سيتولوژيازاپيتليوم مخاط دهان (طرفی زبان و مخاط با کالسمتر است) در 24 فرد مبتلا به ديابت (9 مورد نوع I و 15 مورد نوع II) و 30 فرد سالم (15 نفر کنترل I و 15 نفر کنترل II) تهيه شده و به روش پاپانيکولائو رنگ آميزی گرديد. متوسط اندازه هسته، سيتوپلاسم و نسبت اندازه هسته به سيتوپلاسم در هر گروه با نرم افزار Motic plus2 اندازه گيری شد. همچنين ارزيابی کيفی اسلايدهای سيتولوژی در سه گروه، ديابتی نوع (II,I) و افراد سالم صورت گرفت.
يافته ها: کاهش اندازه هسته و سيتوپلاسم (001/0 >p) و افزايش نسبت اندازه هسته به سيتوپلاسم در نواحی مخاط باکال (001/0=p) و زبان (011/0p=) ديابتی ها نسبت به افراد سالم وجود داشت. اختلاف آماری معنی داری از نظر ويژگی هاي کمی سيتومورفومتری در افراد ديابت نوع I و II در ناحيه مخاط باکال (15/0 p=) و زبان (86/0p=) مشاهده نشد. از نظر اندازه هسته، سيتوپلاسم اختلاف آماری معنی داری در افراد ديابت I و کنترل I و نيز ديابت نوع II و کنترل II در ناحيه مخاط باکال و زبان وجود داشت (001/0p<). هسته دو يا چند لوبه، کاريورکسی، واکوئوليزاسيون سيتوپلاسم در ديابتی ها نسبت به افراد سالم بيشتر بود (001/p<).
نتيجهگيری: ديابت منجر به ايجاد تغييرات کمی و کيفی سيتومورفومتری مخاط دهان می شود، اما نوع ديابت بر اين تغييرات مؤثر به نظر نمی رسد
