زمینه و هدف: علیرغم تحقیقات فراوان در مورد سودمندترین روش درمانی در بیماران مبتلا به هماتوم سابدورال مزمن هنوز این سئوال وجود دارد که "مناسبترین راه درمان کدام است؟" هدف این مطالعه مرور سیستماتیک مقالات جهت بررسی تأثیر روشهای جراحی مختلف در پیامد درمان این بیماران میباشد. مواد و روشها: جستجو در بانکهای اطلاعاتی مدلاین، Embase، بانک اطلاعاتی مقالات مروری کوکران (Cochrane) و بانک ثبت کارآزماییهای بالینی کوکران تا آگوست 2007 بدون محدودیت زبان انجام گردید. همچنین از جستجوی دستی و بانک اطلاعاتی Web of Science و Scopus برای یافتن مقالات مناسب در رفرانسهای مقالات یافت شده استفاده گردید. دو ناظر مستقل انتخاب مقالات، ارزیابی طرح مطالعات (حداکثر نمره 11) و استخراج اطلاعات را با روش کورسویی (Blinded) و بصورت هدفمند انجام دادند. دادههای مربوط به عود به صورت آنالیز تجمعی (Pooled Analysis) با آزمـون رگرسیون پوآسون تحلیل شد و خطر نسبی هر یک از اجزاء اعمال جراحی (نوع کرانیوستومی، شستشو و درناژ) و حـدود اطمینان 95% آنها به دست آمد. برای تحلیل اجزائی از جراحی که احتمالاً خطر مـوربیدیتی و مورتالیتی را افزایش میدهند از رگـرسیون لجستیک استفاده گردید و نسبت شانس (Odds Ratio) با حدود اطمینان 95% به دست آمد. تمام تحلیلها با استفاده از نرم افزار STATA v 9.1 انجام شد. یافتهها: 9 کارآزمایی بالینی تصادفی شده روشهای درمانی مختلف را مقایسه کرده بودند. همگی کیفیت پایین با میانگین نمره 7/1 ± 1/4 داشتند. خطر نسبی عود برای کرانیوستومی با درناژ و کرانیوستومی با شستشو به ترتیب 3/2 و 9/5 بود و تفاوت آماری قابل ملاحظه بود. استفاده از درناژ و یا شستشو با موربیدیتی و مورتالیتی ارتباط آماری معنیدار نداشت. نوع کرانیوستومی نیز در میزان عود تأثیر نداشت. نتیجهگیـری: احتمال دارد اصولاً روش درمان جراحی یک فاکتور اصلی در پیامد درمان هماتوم سابدورال مزمن نبوده باشد و فقط به صورت یک فاکتور مخدوش کننده در بسیاری از موارد، قابلیت تأثیرگذاری در پیامد را داشته باشد. بنابراین نیاز به کارآزماییهای تصادفی شده(RCT) دقیق و با طراحی مشخص با تعداد کافی بیماران کاملا محسوس است
