Resultaten van een ledenenquete van de KNBV waarin gevraagd werd naar het beeld van de vereniging (belangrijkste activiteiten; eigenschappen; huidig en toekomstig functioneren; huidige en gewenste inzet m.b.t. belangrijke thema's). De gegevens zijn geanalyseerd voor leeftijd, werkkring en het wel of geen boseigenaar zijn van de respondente

Elands, B.H.M.

Laar, van, J.N.

Dutch

Name not available

Het beeld van de KNBV bij haar leden : enkele resultaten uit het imago onderzoek

Wageningen Yield 

Birgit H.M. Elands en J.N. Van Laar, ieerstoeigroep Bosbeleid en Bosbeheer, 
Het beeld van de KNBV bij haar leden; enkele 
resultaten uit het [mago-onderzoek 
De Koninklijke Nederlandse 
Bosbouw Vereniging 
bevindt zich in een snel 
veranderende 
maatschappelijke 
omgeving. Dit stelt eisen 
aan een vakvereniging die 
al ruim negentig jaar 
bestaat, met leden die 
gewend zijn aan het denken 
op de lange termijn. 
De vraag doemt op of de KNBV 
zich aan die veranderingen moet 
aanpassen en hoe. Het bestuur 
wil daarom een strategiediscus- 
sie voeren over de koers van de 
vereniging. Daarvoor is een dui- 
delijk beeld nodig van het imago 
van de vereniging bij de leden. 
De leerstoelgroep Bosbeleid en 
Bosbeheer van Wageningen 
Universiteit heeft dit imago-on- 
derzoek uitgevoerd en op de 
voorjaarsvergadering op 23 mei 
zijn de eerste voorlopige resulta- 
ten gepresenteerd. Ten behoeve 
van de strategiediscussie in het 
najaar komen opvallende zaken 
hieronder nogmaals voor het 
voetlicht. 
Het onderzoek 
Het imago-onderzoek is geba- 
seerd op een uitgebreide enquê- 
te, die begin maart aan alle 564 
leden is toegezonden. Er waren 
drie hoofdgroepen van vragen, 
die betrekking hadden op: 
1. de persoonskenmerken van 
de respondent, 
2. de opvattingen, meningen, 
verwachtingen en perspectieven 
die men als lid enerzijds heeft ten 
aanzien van de activiteiten van 
de KNBV en anderzijds ten aan- 
zien van ontwikkelingen in het 
Figuur 1. Duur lidmaatschap, 
overlappende veld van bosbouw 
en samenleving, 
3. de attitudes ten aanzien van 
de organisatie van de KNBV en 
het Nederlands Bosbouw Tijd- 
schrift. 
Uiteindelijk kwamen 246 formu- 
lieren ingevuld retour. Deze 
vormden het gegevensbestand 
waaruit tijdens de analyse is ge- 
put. Normaal gesproken is een 
respons van 44% goed te noe- 
men, maar voor een vereniging is 
dit percentage naar onze mening 
wel wat laag. Met behulp van het 
statistisch dataverwerkingspro- 
gramma SPSS zijn analyses ver- 
richt. De statistisch significante 
resultaten worden in dit artikel 
besproken. In dit najaar ver- 
schijnt bij de leerstoelgroep Bos- 
beleid en Bosbeheer van Wage- 
ningen Universiteit een rapport, 
waarin alle resultaten van de le- 
denenquête worden besproken 
en bediscussieerd. 
Karakteristieken 
Wie zijn nu de KNBV-leden die 
de moeite namen om de enquête 
in te vullen? Dit zal worden be- 
sproken aan de hand van de be- 
roepsmatige betrokkenheid van 
de respondenten bij de bos- 
bouwsector en het al of niet heb- 
ben van bos. Ook de leeftijd van 
de respondent kan een goede in- 
dicatie geven van zijn opvattin- 
gen en ideeën over de KNBV 
Betrekking 
De respondenten zijn als volgt te 
verdelen naar professionele be- 
trokkenheid bij de bosbouwsec- 
tor: 
Direct betrokkenen (53%). 
Men is werkzaam bij bos- en na- 
tuurbeherende instanties, als 
zelfstandige, bij een adviesbu- 
reau, een stichting of behoort 
nog tot een andere categorie. 
Soms bekleedt men meerder 
functies; 
Indirect betrokkenen (32%). 
Deze leden zijn vooral werkzaam 
bij beleidsorganen van de over- 
heid en in mindere mate bij on- 
derwijs- of onderzoekinstellin- 
gen; 
Niet-werkenden (15%). Deze 
groep bestaat hoofdzakelijk uit 
gepensioneerden en is een 
enkele maal student of werkzoe- 
kend. 
Boseigenaar 
Boseigenaren zijn onder de re- 
spondenten ver in de minder- 
heid: 19% heeft bos, 81 % is dus 
geen boseigenaar. De boseige- 
naren zijn ongeveer gelijk ver- 
< 5 jaar 19% 
5-1 0 jaar 17% 
10-20 jaar 27% 
37% > 20 jaar 
NEDERLANDS BOSBOUW TIJDSCHRIFT 2001 23 
Tabel 1. D;? belangrijkste KNBV-activiteiten 
Belangrijk Gemiddeld belang 
% 1 = meest belangrijk 
2 = belangrijk 
3 = minder belangrijk 
Nederlands Bosbouwtijdschhrift 77 1,7 
Vakgenoten ontmoeten 44 1,9 
Excursies 37 2,1 
Kennisuitwisseling 28 2,o 
Pro Silva 27 2,O 
Studiekringdagen 25 2,1 
Informatie 25 2,1 
Discussie over actuele onderwerpen 15 2,4 
Ledenvergadering 1 1  24 
Platform voor standpuntbepaling 8 22 
Gezelligheid 4 2,7 
deeld over de oppervlakteklas- 
sen 'minder dan 5 hectare', 'tus- 
sen 5 en 50 hectare' en 'groter 
dan 50 hectare'. 
Leeftijd 
29% van de respondenten is jon- 
ger dan 40 jaar, 49% is tussen de 
40 en 60, en 22% is ouder dan 
60. De leeftijdsgroep tot 30 jaar 
scoort 13%, wat kan wijzen op 
onvoldoende 'verjonging'. 
Duur van het lidmaatschap 
Opvallend (figuur 1) is het grote 
aandeel langdurige lidmaat- 
schappen, dat samenhangt met 
de relatief hoge leeftijd van de re- 
spondenten. 
enigingstijdschrift, het ontmoeten 
van vakgenoten en de excursies. 
Deze activiteiten krijgen ook 
overwegend de hoogste waarde- 
ringen. Ten tweede noemt onge- 
veer een kwart van de respon- 
denten kennisuitwisseling, Pro 
Silva-bijeenkomsten, studiekring- 
dagen en informatie-uitwisseling 
belangrijk. De overige genoemde 
activiteiten worden slechts ge- 
ring gewaardeerd. 
Als men de gegevens analyseert 
voor leeftijd, werkkring en het wel 
of geen boseigenaar zijn, levert 
dit het volgende beeld op: 
het ontvangen van het Neder- 
lands Bosbouwtijdschrift is vooral 
voor de respondenten onder de 
zestig belangrijk; 
ontmoeten van vakgenoten is 
belangrijk voor de niet-boseige- 
naren; 
de excursies spreken vooral 
de categorieën niet-werkenden, 
boseigenaren en ouderen boven 
de zestig aan; 
direct betrokkenen, niet-bos- 
eigenaren en respondenten on- 
der de veertig hechten be- 
lang aan Pro Silva-bijeenkom- 
sten; 
studiekringdagen spreken voor- 
al respondenten boven de veer- 
tig aan. 
Het is duidelijk dat de verschil- 
lende ledengroepen een ver- 
schillend belang hechten aan de 
diverse activiteiten. 
Kleur KNBV 
Uit de kleur waarmee de respon- 
denten de KNBV nu en in de toe- 
komst afficheren blijkt (figuur 2) 
een toenemende voorkeur voor 
groen of meer fleurige kleur, 
die volledig ten koste gaat van 
grijs. 
Eigenschappen 
De leden is gevraagd de KNBV 
te karakteriseren aan de hand 
van een aantal tegengestelde 
begrippencombinaties. De getal- 
Het beeld van de KNBV 
Verenigingsactiviteiten 
Een aantal vragen betrof het al- 
gemene beeld dat kan worden 
geschetst uit de opvattingen, 
meningen, verwachtingen en 
perspectieven. Zo is gevraagd 
naar de drie belangrijkste activi- 
teiten of onderwerpen in relatie 
tot de KNBV. 
De drie KNBV-activiteiten die 
men het vaakst van belang vindt 
zijn: het ontvangen van het ver- 
Figuur 2. De huidige en de 
gewenste kleur van de KNBV 
24 NEDERLANDS BOSBOUW TIJDSCHRIFT 2001 
KNBV nu KNBV toekomst 
Grijs 26 
80 Groen 61 73 
Rood 1 7 
Heldere kle 6 15 
60 Overig 6 5 
40 
'O o 1 
Grijs Groen 
-m a - 
Rood Heldere kleur Overig 
O KNBV nu KNBV toekomst 
Tabel 2. Het imagoprofiel van de KNBV 
past Geen voorkeur Past 
goed/redelijk (0) redelijk/goed 
bij de KNBV bij de KNBV 
(2-1 (1 -2) 
Bureaucratisch 0, 1 Efficiënt 
Open 02 Gesloten 
Bruisend 0,6 Saai 
Ondeskundig 1,4 Deskundig 
Praktisch 0,1 Theoretisch 
Op verleden gericht 03 Op de toekomst gericht 
Vooruitlopend Ooi Achterblijvend 
Onbetrouwbaar 1,3 Betrouwbaar 
Dynamisch 0,4 Statisch 
Vernieuwend 0,4 Behoudend 
Stad 12 Land 
Moedig 0,1 Angstig 
Actief 0,2 Passief 
Bekend 0,6 Onbekend 
Formeel 02 Informeel 
Gezellig 02 Serieus 
Veelzijdig Eenzijdig 
Abstract 03 Concreet 
Cultuur 0,7 Natuur 
Vrij 0,s Afhankelijk 
Sociaal 0,4 Niet-sociaal 
Materialistisch 0,3 Idealistisch 
Verantwoordelijk 1 ,o Onverantwoordelijk 
Vrouwelijk 0,8 Mannelijk 
Rust 0,8 Haast 
Werk 0,s Vrije tijd 
Veranderlijk 03 Onveranderlijk 
Oud 0,8 Jong 
Dissonerend O S  Hamonieus 
Afstandelijk 0,5 Betrokken 
len in tabel 2 geven de gemiddel- 
de scores weer. De volgende ca- 
tegorieën zijn onderscheiden: 
'geen voorkeur' (O), 'past redelijk 
bij de KNBV' (1) en 'past zeer 
goed bij de KNBV' (2). Hoe hoger 
de waarde, hoe duidelijker de re- 
spondenten het betreffende be- 
grip karakteristiek vinden voor de 
KNBV. 
Welk imagoprofiel van de KNBV 
kunnen we hieraan aflezen? De 
respondenten vinden de vereni- 
ging overwegend deskundig en 
betrouwbaar, een tikkeltje saai, 
oubollig of gezapig, behoudend, 
maar maatschappelijk betrokken 
en harmonieus. De vereniging 
kenmerkt zich door een mannen- 
cultuur, kent zijn verantwoorde- 
lijkheden, straalt rust uit, maar is 
tamelijk onbekend. Nadere ana- 
lyse leert dat de direct en indirect 
bij de bosbouwsector betrokken 
respondenten over het algemeen 
minder positief zijn over de KNBV 
dan de niet-werkende respon- 
denten. Daarnaast blijkt dat de 
indirect betrokken respondenten 
gemiddeld negatiever zijn dan 
de direct betrokken leden. Met 
name de begrippen 'behou- 
dend', 'achterblijvend' en 'sta- 
tisch' steken hierbij af. Ook komt 
naar voren dat boseigenaren po- 
sitiever over de KNBV zijn dan 
niet-boseigenaren en dat geldt 
ook naarmate men ouder is. 
Blijkbaar hebben de verschillen- 
de categorieën respondenten 
ook een verschillend en soms on- 
derling tegenstrijdig beeld van 
de KNBV. 
Opvattingen over huidig 
en toekomstig 
functioneren 
Volgens figuur 3 ziet een groot 
deel van de respondenten de 
KNBV op dit moment als een ken- 
nis- en informatieplatform. In de 
toekomst mag die functie minder 
worden ten gunste van de functie 
als belangenorganisatie. 
Sommigen opteren voor de com- 
binatie van kennisplatform en 
belangenorganisatie. Anderen 
vinden de functie van ontmoe- 
tingsplaats voor vakgenoten en 
een stuk gezelligheid die een 
vereniging met zich meebrengt 
NEDERLANDS BOSBOUW TIJDSCHRIFT 2001 
Kennis- en informatieplatform 
Belangenorganisatie 
Anders 
Weet niet m 
O 20 40 60 80 
OMornenteel .Toekomst 
Figuur 3. Opvattingen over huidig en toekomstig functioneren van de KNBV 
waardevol, zoals de categorie 
'anders' liet zien. Een aantal laat 
weten 'de KNBV voornamelijk 
niet te zien' of 'de KNBV te zien 
als een onbelangrijk geworden 
organisatie die teveel belangen 
wil dienen en daardoor sterk in- 
boet aan identiteit'. 
De indirect bij de bosbouwsector 
betrokken respondenten zien de 
KNBV het meest als kennis- en 
informatieplatform. De groep di- 
rect betrokken respondenten 
noemen de categorie 'anders' 
het meest en dan vaak als de 
KNBV als ontmoetingsplek. Ook 
is er een verband tussen de leef- 
tijd en het alternatief 'anders': 
hoe jonger de respondenten, hoe 
vaker de categorie 'anders' is in- 
gevuld. De boseigenaren weten 
het minst hoe ze de vereniging 
moeten zien. 
Thema's 
De KNVB houdt zich wisselend 
met vele thema's en aspecten 
bezig. Hoe beoordeelt men de 
inzet voor die thema's nu en hoe 
zou men dat in de toekomst wil- 
len zien? In tabel 3 zijn de the- 
ma's gerangschikt naar het be- 
lang dat men hecht aan de inzet 
yan de vereniging. Het bovenste 
Excursies scoren hoog bij de KNBV- 
leden . . . (foto: Renske Schulting) 
deel van de tabel verwijst naar 
een hoge gewenste inzet, het on- 
derste naar een lage gewenste 
inzet. 
Bij de huidige inzet scoren de 
thema's geïntegreerd bosbe- 
heer, bosontwikkeling, bosin- 
standhouding, houtproductie en 
bosgebruik relatief hoog. De 
cursief gedrukte thema's geven 
een behoorlijke discrepantie 
(0,7 of meer) aan tussen de 
huidige en de gewenste inzet. 
Het gat is het grootst bij de the- 
ma's 'bosuitbreiding', 'beleids- 
sturing' en 'educatie van de 
maatschappij'. 
Binnen de categorieën leeftijd, 
professionele betrokkenheid en 
boseigenaarschap liggen de 
voorkeuren voor gewenste inzet 
wat genuanceerder: 
de indirect bij de bosbouwsec- 
tor betrokkenen willen gemiddeld 
genomen een grotere inzet op de 
onderwerpen recreatie en stede- 
lijk groen; 
de niet-werkenden prefereren 
meer inzet voor houtproductie, 
maatschappelijke belangen, bos- 
geschiedenis en minder inzet 
voor 'rood voor groen'; 
boseigenaren neigen naar 
minder inzet voor recreatie, ge'in- 
tegreerd bosbeheer en maat- 
26 NEDERLANDS BOSBOUW TIJDSCHRIFT 2001 
schappelijke belangen en meer 
voor bosgeschiedenis; 
e naarmate men tot een jongere 
leeftijdscategorie behoort, kiest 
men voor meer inzet voor recre- 
atie, landschap, 'rood voor 
groen', certificering en minder in- 
zet voor bosgeschiedenis; 
e de respondenten van middel- 
bare leeftijd hebben een voor- 
keur voor meer inzet voor g6in- 
tegreerd bosbeheer, groen 
beleggen en financieringlverzil- 
veren. 
Het aantal thema's dat is voorge- 
legd aan de leden (23) is veelzij- 
dig en breed. Daarom hebben 
we ze in acht groepen samenge- 
vat met behulp van een factor- 
analyse op de gewenste inzet 
voor de toekomst. Tabel 4 laat 
zien aan welke thema's de re- 
spondenten in grote lijnen priori- 
teit geven. 
Conclusies 
In het algemeen gesproken 
hechten de respondenten een 
redelijk belang aan de verschil- 
lende activiteiten van de vereni- 
ging. Het gemiddeld belang is 
echter geen algemeen belang: 
de belangstelling voor de KNBV- 
activiteiten verschilt zeer per le- 
Tabel 3. Gewenste inzet KNBV 
Huidige inzet Gewenste inzet 
l = goed 1 = hoog 
2 = redelijk 2 = laag 
3 = slecht 3 = geen 
Bosgebruik 1,7 1 ,l 
Bosontwikkeling 1,5 1,1 
Houtproductie 1,6 12 
Ge'integreerd bosbeheer 1,3 1 2  
Beleidssturing 22 1 2  
Biodiversiteit 2,1 1,3 
Landschap 21 1,3 
Bosinstandhouding 1,5 1,3 
Bosuitbreiding 23 1,3 
Maatschappelijke belangen 2,1 1,4 
Recreatie 22 1,5 
Educatie maatschappij 2,6 1,5 
Onderzoek 1 ,9 1,5 
C0;vastlegging 1,9 1,6 
Certificering 20 1,6 
Onderwijs 2,3 1,6 
Internationaal bosbeleid 2,4 1,7 
Financieringlverzilveren 23 1,7 
Bosgeschiedenis 21 1,8 
Stedelijk groen Z4 2,o 
Rood voor groen 2,s 2,O 
Tropische bossen 23 2,o 
Groen beleggen 2,5 2,1 
dengroep naar leeftijd, werkkring het ledenbestand in het achter- 
en het al dan niet boseigenaar hoofd dient te houden. Het ge- 
zijn. Bij de toekomstige planning middelde lid associeert de KNBV 
van activiteiten dient hiermee ook met een zekere mate van conser- 
zeker rekening te worden gehou- vatisme (saai, behoudend, sta- 
den, waarbij men de toekomstige tisch). Tegelijkertijd wordt de ver- 
of wenselijke samenstelling van eniging ook als deskundig en 
maatschappelijk betrokken ge- 
kwalificeerd. 'Jongere' leden 
(jonger dan veertig) laten zich 
negatiever uit over het imago dan 
de ouderen (ouder dan veertig). 
Voortgaan op de huidige koers 
zal het imago van de vereniging 
en daarmee de ledenbinding niet 
ten goede komen. 
De huidige inzet van de vereni- 
ging wordt op enkele onderwer- 
pen na niet hoog gewaardeerd. 
De gewenste inzet is voor alle 
thema's hoger. Ook valt een gro- 
te discrepantie op tussen de hui- 
. . . evenals het ontmoeten van 
vakgenoten (foto: Renske Schulting) 
NEDERLANDS BOSBOUW TIJDSCHRIFT 2001 27 
Tabel 4. Thema's naar prioriteit 
Themagroepen Prioritering 
Bosontwikkeling en bosinstandhouding 
Beheersaspecten ge'integreerd bosbeheer, 
biodiversiteit, certificering) 1 
Informatievoorziening maatschappij (educatie, 
maatschappelijke belangen, beleidssturing 
Maatschappelijke bosfuncties (recreaties, landschap, 
stedelijk groen) 
Productie- en milieubosfuncties (houtproductie, CO; 
vastlegging 2 
Onderzoek en \onderzoek 
Tropisch-international (tropische bossen, internationaal 
bosbeleid) 3 
Financiering, groen beleggen en bosuitbreiding 
dige inzet en gewenste inzet. De 
prioritering van de aangegeven 
groepering van thema's kan een 
aanzet voor de strategiediscus- 
sie zijn. Ook de kleuren die op dit 
moment verbonden worden aan 
de KNBV en welke die het in de 
toekomst moeten zijn, laten geen 
onduidelijkheid bestaan: de sub- 
stantieel aanwezige tint grijs 
dient omgezet te worden in meer 
groen of één van de heldere kleu- 
ren rood, geel, oranje. 
Naarmate de leden ouder zijn, is 
de betrokkenheid bij en tevre- 
denheid over de KNBV groter. 
Toch is het goed meer aandacht 
te hebben voor de wensen en 
ideeën van de jongere leden, ge- 
zien het noodzakelijk behoud van 
de vitaliteit van de KNBV. 
Omdat de diversiteit aan belan- 
gen en interesses groot is, en 
soms tegenstrijdig, is het nood- 
zakelijk om de verschillende 
ledengroepen bij de strategiedis- 
cussie van dit najaar te betrek- 
ken. Temeer omdat de diverse 
activiteiten, zoals de halfjaarlijkse 
vergaderingen, niet door een re- 
presentatief deel van de leden 
worden bezocht. 
Tot slot juichen wij, gezien de 
aard van de onderzoeksresulta- 
ten, het initiatief van het KNBV- 
bestuur tot een strategiediscus- 
sie toe. Vooral omdat nog altijd 
80 % van de respondenten het 
zou betreuren als de KNBV zou 
worden opgeheven. Dit is een 
gezonde discussiebasis voor de 
bosbouwvereniging. In dit ver- 
band is het echter interessant om 
ook de opvattingen en meningen 
te weten van de 56% non-res- 
pondenten onder de leden. 
NEDERLANDS BOSBOUW TIJDSCHRIFT 2001 


Het beeld van de KNBV bij haar leden : enkele resultaten uit het imago onderzoek

Abstract

Similar works

Full text

Available Versions

Name not available

Wageningen Yield

NARCIS